آیا اگر در اولین جلسه شورا حاضر نشویم، پرونده به ضرر ما تمام میشود؟ پاسخ این است که عدم حضور در نخستین جلسه شورای حل اختلاف بهتنهایی موجب محکومیت یا از بین رفتن حق دفاع نیست، اما آثار آن به نوع پرونده، سمت شخص، اعتبار ابلاغ و تصمیم مرجع رسیدگی بستگی دارد. شورا در بسیاری از پروندهها برای ایجاد سازش فعالیت میکند و غیبت یکی از طرفین ممکن است روند صلح را متوقف یا رسیدگی را به مرجع صالح بازگرداند؛ با این حال، در مواردی که شورا یا مرجع قضایی صلاحیت تصمیمگیری داشته باشد، پرونده میتواند بدون حضور شخص نیز بررسی شود.
نخست باید مشخص شود دعوتنامه بهطور قانونی ابلاغ شده است یا خیر. اگر ابلاغ معتبر نباشد، معمولاً نمیتوان آثار کامل عدم حضور را به شخص نسبت داد و بررسی ابلاغ، نشانی و نحوه اطلاعرسانی اهمیت زیادی دارد. در مقابل، ابلاغ صحیح به این معنا نیست که شخص حتماً محکوم میشود؛ بلکه رسیدگی بدون دفاع او ممکن است انجام شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل شورای حل اختلاف شماره 16 (مجتمع شهید رجایی) را ببینید.
در پروندههای سازشی، غیبت خوانده یا طرف مقابل معمولاً به معنای شکست تلاش برای صلح است، نه پذیرش ادعای طرف حاضر. شورا باید اظهارات و مدارک موجود را بررسی کند و در صورت نبود امکان سازش، حسب مورد پرونده را برای ادامه رسیدگی به مرجع صالح ارسال کند. اگر موضوع در صلاحیت دادگاه باشد، تصمیم نهایی نیز اصولاً با دادگاه خواهد بود.
رأی غیابی تنها در شرایط قانونی و پس از احراز مواردی مانند نحوه ابلاغ، حاضر نشدن طرف، نفرستادن دفاع کتبی و وجود شرایط خاص رسیدگی غیابی قابل تصور است. بنابراین، هر صورتجلسه شورا یا هر تصمیمی، الزاماً رأی غیابی محسوب نمیشود. همچنین اگر شخص در جلسه حاضر نشود اما لایحه دفاعی معتبر ارسال کند، این دفاع باید در حدود صلاحیت مرجع مورد توجه قرار گیرد.
برای جلوگیری از برداشت نادرست، تفاوت میان عدم حضور در نخستین جلسه شورای حل اختلاف و انصراف از دعوا را باید دانست. غیبت، بهخودیخود انصراف نیست و خواهان نیز صرفاً به علت حاضر نشدن، الزاماً دعوای خود را از دست نمیدهد؛ هرچند ممکن است در برخی شرایط، به دلیل پیگیری نکردن، قرار یا تصمیمی درباره ادامه روند پرونده صادر شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شورای حل اختلاف را ببینید.
اگر حضور ممکن نیست، بهتر است پیش از جلسه یا بلافاصله پس از اطلاع از غیبت، از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا مسیر اعلامشده در ابلاغیه، لایحه ارسال شود. در لایحه باید شماره پرونده، تاریخ جلسه، علت غیبت، درخواست مشخص و مدارک مربوط درج شود.
صرف نوشتن عبارت «عذر موجه دارم» کافی نیست و تشخیص ارزش عذر با مرجع رسیدگیکننده است. ارسال لایحه نیز جای حضور را در همه پروندهها نمیگیرد؛ بهویژه اگر شورا برای مذاکره حضوری دعوت کرده باشد.
فرض کنید مالک، مستأجر را بابت اجارهبهای پرداختنشده به شورا دعوت کرده است. مستأجر به علت بستری شدن در بیمارستان در جلسه حاضر نمیشود و گواهی پزشکی را همراه با لایحه ارسال میکند. در این وضعیت، عدم حضور در نخستین جلسه شورای حل اختلاف نباید بهتنهایی نشانه قبول بدهی تلقی شود و مرجع باید درباره عذر و مدارک تصمیم بگیرد. اگر ابلاغ صحیح بوده اما عذر پذیرفته نشود، امکان ادامه رسیدگی بدون حضور مستأجر وجود دارد و نتیجه به قرارداد، رسیدهای پرداخت و سایر ادله وابسته خواهد بود.
عدم حضور در نخستین جلسه شورای حل اختلاف خطرناک است، اما نتیجه آن خودکار و یکسان نیست. اعتبار ابلاغ، نوع صلاحیت شورا، نقش شخص در پرونده، ارسال لایحه و وجود دلیل موجه تعیینکنندهاند. بهترین اقدام، بررسی فوری ابلاغیه، آمادهکردن مدارک و اعلام کتبی عذر یا دفاع است؛ زیرا سکوت و بیتوجهی ممکن است فرصت مؤثر دفاع یا سازش را از بین ببرد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده قرچک را ببینید.