آیا کارفرما میتواند هم مرخصی سالانه را نادیده بگیرد و هم سابقه بیمه کارکنان را ثبت نکند؟ خیر؛ عدم مرخصی استحقاقی و عدم حق بیمه هرکدام تخلفی مستقل هستند و ادامه رابطه کاری، پرداخت مزد و برخورداری از پوشش تأمین اجتماعی را تحت تأثیر قرار میدهند. کارگر میتواند با جمعآوری مدارک، ابتدا موضوع را از کارفرما مطالبه و در صورت بینتیجه ماندن، از مراجع اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا سازمان تأمین اجتماعی پیگیری کند.
مرخصی استحقاقی، زمان استراحتی است که کارگر با حفظ رابطه استخدامی و دریافت مزد از آن استفاده میکند. مطابق مقررات قانون کار، میزان مرخصی سالانه کارگران اصولاً یک ماه با احتساب چهار روز جمعه است که در محاسبه روزهای کاری، معادل ۲۶ روز کاری در سال در نظر گرفته میشود. برای کارگران مشاغل سخت و زیانآور، میزان مرخصی ممکن است بیشتر باشد.
کارفرما نمیتواند کارگر را به طور دائمی از استفاده از مرخصی محروم کند یا مرخصی استفادهنشده را بدون رعایت مقررات از بین ببرد. با این حال، زمان استفاده از مرخصی معمولاً با توافق طرفین و با توجه به نیاز کارگاه تعیین میشود. همچنین ذخیره تمام مرخصیها بدون محدودیت امکانپذیر نیست و بخشی از مرخصی سالانه طبق قانون قابل ذخیره است. بنابراین، تعداد روزهای قابل مطالبه به سابقه، نوع شغل، قرارداد و مرخصیهای استفادهشده بستگی دارد.
در مرخصی استحقاقی، قرارداد کار و رابطه بیمهای ادامه دارد؛ بنابراین کارفرما باید نام کارگر را در فهرست بیمه درج کند و حق بیمه را بر مبنای مزد و مزایای مشمول بیمه بپردازد. ثبت نکردن بیمه در این دوره، با این ادعا که کارگر چند روز در محل کار حضور نداشته، معمولاً قابل توجیه نیست. حضور فیزیکی، شرط استمرار رابطه استخدامی و بیمهای در مرخصی با حقوق نیست.
اما مرخصی بدون حقوق وضعیت متفاوتی دارد. این مرخصی باید با توافق کارگر و کارفرما باشد و در مدت آن، آثار بیمهای به شرایط قانونی و نحوه ثبت مرخصی وابسته است. مرخصی استعلاجی نیز در صورت تأیید مرجع پزشکی سازمان تأمین اجتماعی میتواند مقررات خاص خود را داشته باشد. به همین دلیل، نباید مرخصی استحقاقی، بدون حقوق و استعلاجی را یکسان تلقی کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی پزشکی را ببینید.
نبود قرارداد کتبی به معنای از بین رفتن حق کارگر نیست؛ رابطه کار میتواند با اسناد پرداخت، پیامها، شهادت و سایر قرائن اثبات شود. در موضوع عدم مرخصی استحقاقی و عدم حق بیمه، بهتر است ادعاها جداگانه و با تاریخ و مبلغ مشخص مطرح شوند.
فرض کنید سارا سه سال در یک فروشگاه مشغول به کار بوده، اما کارفرما فقط بخشی از مرخصیهای او را ثبت کرده و در شش ماه پایانی نیز نامش در فهرست بیمه نبوده است. سارا میتواند قرارداد، فیشهای حقوقی، پیامهای درخواست مرخصی و سوابق بیمه را ارائه کند. مرجع رسیدگی پس از بررسی رابطه کار، میزان مرخصی استفادهشده و مزد پرداختی، درباره مطالبات مرخصی تصمیم میگیرد و سازمان تأمین اجتماعی نیز موضوع سابقه و حق بیمه را بررسی میکند. نتیجه قطعی، به اعتبار مدارک و احراز اشتغال در دوره مورد ادعا بستگی دارد.
کارگر میتواند درخواست خود را ابتدا به صورت مکتوب به کارفرما اعلام کند و نسخهای از آن را نگه دارد. برای مطالبه حقوق و مزایای ناشی از رابطه کار، ثبت دادخواست در سامانههای مربوط به مراجع حل اختلاف کار انجام میشود. اصلاح سوابق بیمه نیز از مسیر سازمان تأمین اجتماعی پیگیری میشود و ممکن است به بازرسی یا بررسی اسناد کارگاه نیاز داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل مشاوره حقوقی را ببینید.
در نهایت، عدم مرخصی استحقاقی و عدم حق بیمه را نباید صرفاً یک اختلاف داخلی دانست. ثبت دقیق تاریخها، تفکیک مرخصی با حقوق از مرخصی بدون حقوق و ارائه مدارک منسجم، شانس اثبات حق و دریافت تصمیم مناسب را افزایش میدهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در رودهن را ببینید.