اگر یکی از شرکا سهم مالی خود را در موعد مقرر کامل نپردازد، چه اقدامی ممکن است؟ پاسخ این است که عدم پرداخت به موقع و به اندازه سهم حق الشراکه میتواند نقض تعهد قراردادی محسوب شود و شریک زیاندیده، با توجه به مفاد قرارداد و نوع شرکت، امکان مطالبه اصل مبلغ، خسارت و در مواردی درخواست انحلال یا فسخ را خواهد داشت. نتیجه نهایی به قرارداد، اسناد پرداخت، ثبت شرکت و میزان ورود زیان بستگی دارد.
مهلت پرداخت معمولاً از قرارداد مشارکت، شرکتنامه، اساسنامه، صورتجلسه شرکا یا توافقهای مکتوب بعدی مشخص میشود. اگر زمان دقیق تعیین نشده باشد، باید از عرف، مطالبه رسمی طلبکار و اوضاعواحوال همکاری برای تشخیص موعد استفاده کرد. در شرکتهای ثبتشده، تعهد سرمایهگذاری و نحوه تأدیه آن ممکن است در اسناد ثبتی نیز منعکس شده باشد.
باید میان «سهمالشراکه» و «سود شراکت» تفاوت گذاشت. سهمالشراکه، آورده یا سهم سرمایهای شریک است؛ اما سود، نتیجه فعالیت اقتصادی و تابع حسابرسی و توافق طرفین است. بنابراین پرداخت نشدن سود، همیشه به معنای پرداخت نشدن سهم سرمایه نیست و برای هرکدام باید دلیل و خواسته جداگانه مطرح شود.
خواهان باید اصل تعهد، میزان بدهی، سررسید و انجام نشدن پرداخت را اثبات کند. اسناد زیر معمولاً در این زمینه مفید هستند:
صرف ادعای شفاهی معمولاً برای اثبات مبلغ دقیق کافی نیست. همچنین اگر بخشی از آورده پرداخت شده باشد، خواسته باید بر اساس مانده واقعی تنظیم شود؛ زیرا مطالبه مبلغ بیش از تعهد ممکن است موجب رد یا تعدیل دعوا شود.
در گام نخست میتوان اظهارنامهای رسمی ارسال کرد و مبلغ، مستند قرارداد و مهلت پرداخت را مشخص نمود. سپس، حسب مورد، دعوای مطالبه وجه یا الزام به ایفای تعهد در مرجع صالح مطرح میشود. خسارت تأخیر تأدیه در دیون پولی، شرایط خاصی دارد و به مطالبه طلبکار، امتناع بدهکار، وضعیت اقتصادی و سایر شرایط قانونی وابسته است؛ بنابراین نمیتوان آن را در همه پروندهها قطعی دانست.
اگر تخلف شریک، اجرای موضوع شرکت را مختل کند، ممکن است حقوق دیگری مانند مطالبه خسارت، درخواست اجرای ضمانت قراردادی یا استفاده از حق فسخ پیشبینیشده در قرارداد مطرح شود. انحلال یا خروج شریک نیز راهحل خودکار نیست و تابع قانون، قرارداد و ساختار شرکت است. عدم پرداخت به موقع و به اندازه سهم حق الشراکه بهتنهایی همیشه موجب انحلال شرکت نمیشود.
فرض کنید در قرارداد مشارکت ساخت، «رضا» متعهد شده است مبلغ مشخصی را تا تاریخ معین به حساب پروژه واریز کند، اما فقط نیمی از آن را پرداخت میکند. شریک دیگر ابتدا اظهارنامه میفرستد و رسیدهای بانکی و قرارداد را ضمیمه میکند. در چنین پروندهای، عدم پرداخت به موقع و به اندازه سهم حق الشراکه قابل طرح است؛ اما دادگاه ابتدا بررسی میکند که مبلغ باقیمانده واقعاً سررسید شده، پرداخت دیگری انجام نشده و قرارداد برای این تخلف چه ضمانتی مقرر کرده است. نتیجه ممکن است مطالبه مانده وجه و خسارت قابل اثبات باشد، نه الزاماً فسخ یا پایان شراکت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل رایگان را ببینید.
پیش از اقدام، مانده حساب و تعهد هر شریک باید با اسناد مالی تطبیق داده شود. عدم پرداخت به موقع و به اندازه سهم حق الشراکه زمانی پیگیری مؤثرتری دارد که خواسته، دلیل و مرجع رسیدگی با یکدیگر هماهنگ باشند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی رایگان را ببینید.
برای مطالبه سهم پرداختنشده، قرارداد و اسناد مالی را بررسی کنید، مطالبه رسمی انجام دهید و اصل بدهی را از سود و خسارت جدا نگه دارید. مسئولیت و نتیجه دعوا به نوع شرکت، متن توافق و دلایل موجود وابسته است؛ ازاینرو تنظیم دادخواست بر پایه مبلغ واقعی و تعهد قابل اثبات اهمیت اساسی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خوب در شهرک ولیعصر را ببینید.