اگر وکیل پس از فروش مال، مبلغ معامله را به مالک نپردازد، چه اقدامی میتوان کرد؟ پاسخ این است که عدم پرداخت ثمن در وكالت نامه معمولاً موجب ایجاد حق مطالبه وجه، حسابخواهی و در صورت وجود شرایط، مطالبه خسارت برای موکل میشود؛ اما صرف تنظیم وکالتنامه بهمعنای فروش قطعی یا انتقال مالکیت نیست. نتیجه پرونده به متن وکالتنامه، قرارداد فروش، نحوه دریافت پول و دلایل موجود بستگی دارد.
وکالتنامه سند نمایندگی است و وکیل در حدود اختیارات اعطاشده، از طرف موکل اقدام میکند. بنابراین باید میان وکالت در فروش و قرارداد بیع تفاوت گذاشت. در وکالت در فروش، مالکیت معمولاً با انعقاد بیع و شرایط قانونی آن منتقل میشود، نه صرفاً با امضای وکالتنامه. همچنین اگر وکیل اختیار دریافت ثمن داشته باشد و وجه را وصول کند، مکلف است آن را طبق دستور موکل و مفاد توافق به وی تحویل دهد.
در برخی موارد، وکالتنامه بلاعزل نیز تنظیم میشود. بلاعزل بودن، اختیار وکیل را از جهت عزل محدود میکند، اما مجوز تصاحب وجه یا نقض تعهدات مالی نیست. اگر فروش به نام خود وکیل یا شخص ثالث انجام شده باشد، بررسی حدود اختیار، مصلحت موکل و توافقهای قبلی اهمیت ویژه دارد.
خواهان باید اصل رابطه نمایندگی، انجام معامله، دریافت یا استحقاق دریافت ثمن و پرداختنشدن آن را تا حد امکان اثبات کند. صرف ادعای شفاهی ممکن است برای صدور حکم کافی نباشد، بهویژه اگر وکیل مدعی باشد معامله بدون دریافت وجه انجام شده یا مبلغ را به موکل تحویل داده است.
در پروندههای مربوط به عدم پرداخت ثمن در وكالت نامه، تاریخ معامله، مبلغ واقعی و شخص دریافتکننده وجه باید دقیق بررسی شود. اگر ثمن با چک پرداخت شده باشد، وضعیت وصول یا برگشت آن نیز در تعیین خواسته و مسئولیت اشخاص مؤثر است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل چک را ببینید.
ابتدا باید اسناد جمعآوری و متن وکالتنامه و قرارداد توسط وکیل دادگستری بررسی شود. سپس ارسال اظهارنامه رسمی برای مطالبه وجه، ارائه حساب معامله و اعلام مهلت متعارف، اقدام مفیدی است؛ زیرا موضع مطالبهکننده و تاریخ مطالبه را روشن میکند. در صورت بینتیجهبودن، میتوان با توجه به مبلغ و نوع خواسته، دعوای مطالبه وجه، الزام به ارائه حساب دوران وکالت یا مطالبه خسارت را در مرجع صالح مطرح کرد.
اگر احتمال انتقال دوباره مال، برداشت وجه یا دشوارشدن اجرای حکم وجود داشته باشد، بررسی امکان درخواست تأمین خواسته اهمیت دارد. انتخاب خواسته نادرست، مانند طرح دعوای ابطال معامله بدون دلیل کافی، ممکن است روند پرونده را طولانی کند. مسئولیت کیفری نیز خودکار نیست و تنها در صورت احراز عناصر جرم، سوءنیت و رفتار مجرمانه قابل پیگیری است؛ بنابراین عدم پرداخت همیشه بهتنهایی خیانت در امانت یا کلاهبرداری محسوب نمیشود.
فرض کنید مالک، به برادر خود وکالت فروش آپارتمان و دریافت ثمن میدهد. برادر ملک را به مبلغ مشخصی میفروشد، اما وجه به حساب او واریز میشود و پس از چند مطالبه، آن را به مالک نمیپردازد. در چنین وضعی، مالک میتواند با ارائه وکالتنامه، مبایعهنامه، سند بانکی و پیامهای مطالبه، عدم پرداخت ثمن در وكالت نامه را اثبات و مطالبه وجه و خسارتهای قابل مطالبه را درخواست کند. اگر وکیل رسیدی مبنی بر پرداخت ارائه کند، اعتبار آن رسید و منشأ پرداخت در رسیدگی بررسی خواهد شد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان چک برگشتی را ببینید.
وکالتنامه جایگزین قرارداد فروش یا رسید پرداخت نیست. برای موفقیت در دعوا باید حدود اختیار، وقوع معامله، دریافت ثمن و امتناع از پرداخت مستند شود. اقدام سریع برای حفظ مدارک، ارسال اظهارنامه و انتخاب خواسته متناسب، در پرونده عدم پرداخت ثمن در وكالت نامه نقش اساسی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق پونک را ببینید.