اگر خریدار مبلغ معامله را نپردازد، فروشنده چه اقدامی میتواند انجام دهد؟ پاسخ کوتاه این است که در عدم پرداخت ثمن معامله ملک توسط خریدار، فروشنده میتواند با توجه به قرارداد، مطالبه مبلغ، خسارت و در موارد قابل اثبات، فسخ معامله را پیگیری کند؛ اما فسخ خودکار معامله صرفاً به دلیل نپرداختن پول ایجاد نمیشود و به مفاد قرارداد و شرایط قانونی بستگی دارد.
مهمترین حق فروشنده، مطالبه ثمن از طریق مرجع قضایی است. اگر در مبایعهنامه تاریخ یا جدول پرداخت تعیین شده باشد و خریدار در موعد مقرر وجه را نپردازد، فروشنده میتواند اصل مبلغ و خسارتهای قابل مطالبه را درخواست کند. وجود وجه التزام در قرارداد، اثبات خسارت را آسانتر میکند؛ با این حال، دادگاه مفاد دقیق شرط، امکان مطالبه همزمان خسارت و اصل تعهد و میزان تخلف را بررسی خواهد کرد.
در برخی قراردادها برای تأخیر یا عدم پرداخت، حق فسخ برای فروشنده پیشبینی میشود. همچنین اگر پرداخت ثمن به عنوان شرط معامله یا شرط ضمن عقد تنظیم شده باشد، آثار تخلف باید بر اساس همان عبارت ارزیابی شود. بنابراین، عدم پرداخت ثمن معامله ملک توسط خریدار همیشه به معنای انحلال معامله نیست؛ فروشنده باید مبنای حقوقی فسخ را در قرارداد یا قانون نشان دهد. ارسال اظهارنامه رسمی نیز برای اعلام مطالبه و ثبت زمان تخلف، اقدام احتیاطی و مفیدی است.
ادعای فروشنده زمانی نتیجه بهتری دارد که تعهد پرداخت و سررسید آن روشن باشد. مدارک مهم معمولاً عبارتاند از:
اگر بخشی از مبلغ پرداخت شده باشد، فروشنده باید مبلغ دقیق باقیمانده را محاسبه کند. همچنین باید مشخص شود پرداخت، همزمان با تحویل ملک یا تنظیم سند بوده است یا پیش از آن. در تعهدات متقابل، اجرای یک تعهد ممکن است به آمادگی طرف مقابل برای اجرای تعهد خودش وابسته باشد؛ بنابراین وضعیت تحویل ملک، مدارک مالکیت و حضور فروشنده برای انتقال سند نیز اهمیت دارد.
فرض کنید علی ملکی را به مبلغ پنج میلیارد تومان فروخته و طبق قرارداد، خریدار باید دو میلیارد تومان را هنگام امضای قرارداد و سه میلیارد تومان را در روز تنظیم سند بپردازد. خریدار فقط مبلغ نخست را پرداخت میکند و در موعد سند نیز حاضر نمیشود. در این وضعیت، علی باید قرارداد و مدارک پرداخت را بررسی و از طریق اظهارنامه، پرداخت باقیمانده را مطالبه کند. سپس میتواند حسب مفاد قرارداد، دعوای مطالبه ثمن و خسارت یا دعوای تأیید فسخ را مطرح کند. در این مثال، عدم پرداخت ثمن معامله ملک توسط خریدار بهتنهایی نتیجه دعوا را قطعی نمیکند؛ دادگاه به شرط فسخ، نحوه تعیین موعد، آمادگی فروشنده برای انتقال و سایر دلایل توجه خواهد کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب ملکی را ببینید.
مرجع صالح و عنوان دعوا به خواسته نهایی بستگی دارد. مطالبه وجه، خسارت، تأیید فسخ، الزام به انجام تعهد یا اختلاف مربوط به حقوق ملک ممکن است قواعد صلاحیت متفاوتی داشته باشد. در دعاوی مرتبط با خود ملک، محل وقوع ملک اهمیت ویژهای دارد؛ بنابراین پیش از ثبت دادخواست باید نوع خواسته و صلاحیت مرجع بررسی شود. ارائه دادخواست ناقص، تعیین نادرست خواسته یا درخواست فسخ بدون مبنای قراردادی میتواند روند پرونده را طولانی کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل مشاوره حقوقی ملکی را ببینید.
در عدم پرداخت ثمن معامله ملک توسط خریدار، بهترین اقدام، بررسی دقیق قرارداد، جمعآوری اسناد پرداخت و ارسال اظهارنامه است. فروشنده باید میان مطالبه وجه، خسارت و فسخ تفاوت بگذارد و از اقدام خودسرانه مانند انتقال ملک به شخص دیگر یا اعلام فسخ بدون مبنا پرهیز کند. نتیجه نهایی به متن قرارداد، زمانبندی تعهدات، میزان پرداخت و دلایل قابل ارائه بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پایه یک دادگستری در ورامین را ببینید.