آیا نوع درج مهریه در عقدنامه میتواند زمان و شیوه مطالبه آن را تغییر دهد؟ بله؛ فرق عندالمطالبه و عندالاستطاعه در این است که در حالت عندالمطالبه، زوجه اصولاً از زمان مطالبه حق درخواست مهریه را دارد، اما در حالت عندالاستطاعه، مطالبه و وصول مهریه به اثبات توانایی مالی زوج وابسته میشود. بنابراین، انتخاب هر عبارت آثار مهمی در طرح دعوا، اجرای سند و امکان دفاع شوهر دارد.
مهریه از زمان وقوع عقد، دین زوج محسوب میشود؛ با این حال، عبارت درجشده در عقدنامه بر زمان امکان مطالبه و نحوه اجرای آن اثر میگذارد. در مهریه عندالمطالبه، زن میتواند بدون اینکه ابتدا ناتوانی یا توانایی مالی شوهر را اثبات کند، از دادگاه یا اجرای ثبت برای مطالبه اقدام کند. البته صدور حکم یا اجراییه به معنای وصول فوری وجه نیست و دارایی، درآمد و وضعیت پرداخت زوج اهمیت پیدا میکند.
در مهریه عندالاستطاعه، اصل تعهد از بین نمیرود، اما اجرای آن مشروط به استطاعت مالی زوج است. در این وضعیت، زوجه معمولاً باید دلایلی مانند مالکیت ملک یا خودرو، حساب بانکی، درآمد مستمر، معاملات مالی یا سایر اموال قابل دسترس زوج را ارائه کند. صرف اشتغال یا داشتن درآمد، همیشه بهتنهایی برای اثبات استطاعت پرداخت کل مهریه کافی نیست و دادگاه به مجموع شرایط مالی توجه میکند.
مهمترین مدرک، سند رسمی ازدواج یا رونوشت معتبر آن است. زوجه میتواند با شناسنامه و کارت ملی به دفترخانه ازدواج یا مرجع قضایی صالح مراجعه کند. در مطالبه عندالمطالبه، پس از صدور اجراییه، امکان شناسایی و توقیف اموال زوج، با رعایت مقررات، وجود دارد. در مطالبه عندالاستطاعه، اسناد مربوط به دارایی و توان مالی زوج اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بله. در مهریه عندالمطالبه، زوج میتواند پس از مطالبه، با ارائه دادخواست اعسار یا تقسیط، ناتوانی خود از پرداخت یکجای دین را مطرح کند. نتیجه این درخواست به مدارک، شهادت شهود، فهرست اموال و بررسی وضعیت مالی بستگی دارد. اعسار، اصل بدهی را از بین نمیبرد و ممکن است صرفاً شیوه پرداخت را تغییر دهد. همچنین مقررات مربوط به ضمانت اجرای محکومیت مالی، از جمله حدود امکان حبس، شرایط خاص خود را دارد و نباید آن را معادل قطعی بازداشت دانست.
در عندالاستطاعه، دفاع اصلی زوج میتواند انکار توانایی پرداخت باشد. با این حال، انتقال صوری اموال، پنهانکردن دارایی یا ارائه اطلاعات خلاف واقع ممکن است برای او مسئولیت حقوقی ایجاد کند. تفاوت فرق عندالمطالبه و عندالاستطاعه در همین مرحله آشکار است: در اولی، اعسار معمولاً دفاع پس از مطالبه است؛ در دومی، استطاعت از ابتدا در مرکز رسیدگی قرار دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
فرض کنید در عقدنامه، مهریه خانم «الف» عندالاستطاعه درج شده است. او پس از اطلاع از مالکیت یک آپارتمان و دریافت درآمد ثابت از سوی همسرش، مدارک مربوط را ارائه و مطالبه مهریه میکند. زوج ادعا میکند ملک در رهن بانک است و درآمدش صرف هزینههای ضروری میشود. در این مثال، دادگاه بدون بررسی ارزش واقعی ملک، میزان بدهی بانکی، درآمد و هزینههای قابل اثبات، نمیتواند صرفاً بر پایه ادعای یکی از طرفین تصمیم بگیرد. نتیجه ممکن است نسبت به تمام یا بخشی از مهریه متفاوت باشد. این نمونه نشان میدهد که فرق عندالمطالبه و عندالاستطاعه فقط لفظی نیست و بر ادله مورد نیاز اثر مستقیم دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
در فرق عندالمطالبه و عندالاستطاعه باید گفت عندالمطالبه مسیر مطالبه اولیه را برای زوجه سادهتر میکند، اما پرداخت همچنان تابع توان مالی و مقررات اجرایی است. عندالاستطاعه، اثبات توانایی مالی زوج را به موضوع اصلی اختلاف تبدیل میکند. پیش از امضا یا اقدام قضایی، متن دقیق عقدنامه، تعداد و نوع مهریه، داراییهای طرفین و وضعیت مالی واقعی باید بررسی شود؛ زیرا تفسیر نهایی به اسناد و شرایط پرونده وابسته است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.