آیا میتوان خودرویی را که سند آن در رهن شرکت است فروخت؟ پاسخ کوتاه این است که فروش خودرو سند رهن شرکت بدون رضایت مرتهن و تعیین تکلیف بدهی، از نظر حقوقی پرخطر است و ممکن است انتقال رسمی آن انجام نشود. تا زمانی که وام، اقساط یا تعهد تضمینشده تسویه نشده و فک رهن صورت نگرفته باشد، مالک نمیتواند آزادانه حقوق کامل خود نسبت به خودرو را به دیگری منتقل کند؛ البته آثار قرارداد به مفاد سند، قرارداد تسهیلات و نوع توافق میان طرفین بستگی دارد.
رهن به این معناست که خودرو وثیقه دین یا تعهد مالک نزد شرکت باقی مانده است. در چنین وضعی، شرکت مرتهن نسبت به خودرو حق تقدم دارد و در صورت عدم پرداخت بدهی، میتواند از مسیرهای قانونی برای وصول طلب و اجرای وثیقه اقدام کند. بنابراین قولنامه عادی میان فروشنده و خریدار، بهتنهایی حق شرکت را از بین نمیبرد.
فروشنده ممکن است مالک خودرو باشد، اما مالکیت او محدود به وجود حق رهن است. به همین دلیل، وعدههایی مانند «بعداً سند را آزاد میکنم» یا «شرکت کاری ندارد» جایگزین رضایت کتبی مرتهن نمیشود. اگر قرارداد تسهیلات، انتقال خودرو را ممنوع کرده باشد، فروشنده علاوه بر مسئولیت قراردادی، ممکن است با مطالبه خسارت یا الزام به انجام تعهد روبهرو شود.
استعلام شفاهی کافی نیست. بهتر است خریدار مستقیماً از شرکت، وضعیت بدهی و امکان انتقال را بررسی کند و پرداخت بخش اصلی ثمن را به ارائه نامه معتبر فک رهن یا انتقال رسمی مشروط سازد.
در روش مطمئن، ابتدا فروشنده از شرکت مرتهن مبلغ تسویه و شرایط آزادسازی خودرو را دریافت میکند. سپس مبلغ بدهی مستقیماً به حساب شرکت پرداخت میشود، رسید رسمی گرفته و پس از صدور گواهی فک رهن، تعویض پلاک و انتقال رسمی انجام میگیرد. اگر شرکت با انتقال بدهی به خریدار موافق باشد، باید قرارداد سهجانبهای میان شرکت، فروشنده و خریدار تنظیم شود.
در فروش خودرو سند رهن شرکت، پرداخت کامل ثمن به فروشنده پیش از فک رهن، یکی از پرریسکترین اشتباههاست. قرارداد باید مشخص کند در صورت خودداری شرکت، کشف بدهی پنهان یا عدم امکان انتقال، چه کسی مسئول است و وجه پرداختی چگونه مسترد میشود.
فرض کنید «الف» خودروی اقساطی خود را به «ب» میفروشد و در مبایعهنامه متعهد میشود ظرف یک ماه سند را آزاد کند. خریدار نیز تمام مبلغ را میپردازد، اما شرکت اعلام میکند چند قسط معوق وجود دارد و با انتقال موافق نیست. در این وضعیت، خریدار میتواند با ارائه قرارداد، رسیدهای بانکی و پیامهای فروشنده، اجرای تعهد، استرداد وجه یا مطالبه خسارت را مطرح کند؛ نتیجه قطعی به متن قرارداد و توان اثبات تخلف بستگی دارد. این نمونه نشان میدهد فروش خودرو سند رهن شرکت بدون تضمین عملی فک رهن، الزاماً به انتقال مالکیت آزاد منتهی نمیشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
خریدار باید اسناد پرداخت، مبایعهنامه، آگهی، مکاتبات و پاسخ شرکت را حفظ کند و ابتدا اظهارنامهای برای تعیین تکلیف و انجام تعهد بفرستد. سپس با توجه به خواسته، میتوان از دادگاه صالح محل اقامت خوانده یا محل اجرای تعهد، درخواست مناسب مانند الزام به انجام تعهد یا مطالبه وجه و خسارت کرد. اگر نشانهای از فریب، پنهانکردن عمدی رهن یا انتقال مال به زیان دیگری وجود داشته باشد، بررسی کیفری موضوع نیز فقط با احراز ارکان قانونی و ادله کافی ممکن است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل حرفه ای کیفری را ببینید.
فروش خودرو سند رهن شرکت بدون رضایت کتبی مرتهن و برنامه روشن برای تسویه، معاملهای پرخطر است. امنترین راه، پرداخت بدهی به شرکت، دریافت فک رهن و سپس انتقال رسمی یا تنظیم قرارداد سهجانبه با نظارت حقوقی است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل طلاق در پاکدشت را ببینید.