آیا پدری میتواند ملکی را که قبلاً به فرزند نابالغ خود صلح کرده است بفروشد؟ پاسخ کوتاه این است که فروش ملک صلح شده به فرزند صغیر توسط پدر فقط در صورتی قابل دفاع است که مالکیت کودک واقعاً ایجاد شده باشد، پدر به عنوان ولی قهری مصلحت او را رعایت کند و معامله موجب زیان صغیر نشود. اگر صلح بهطور صحیح واقع و سند یا دلایل معتبر انتقال مالکیت وجود داشته باشد، پدر مالک شخصی ملک نیست؛ بلکه صرفاً نماینده قانونی کودک محسوب میشود.
صلح، در صورت وجود قصد، اهلیت، موضوع معین و شرایط قانونی، میتواند مالکیت ملک را به فرزند منتقل کند. اگر صلحنامه رسمی باشد، اثبات انتقال آسانتر است؛ اما صلحنامه عادی نیز ممکن است با شهادت، رسید پرداخت، تحویل ملک، اقرار یا سایر قرائن اثبات شود. در صلح عمری، معمولاً عین ملک به کودک منتقل میشود، ولی حق استفاده یا سکونت تا پایان عمر مصالح برای او باقی میماند. بنابراین پدر نمیتواند وجود حق انتفاع یا سکونت را نادیده بگیرد.
پدر و جد پدری اصولاً ولی قهری کودک هستند و در اداره اموال او اختیار قانونی دارند؛ با این حال، این اختیار نامحدود نیست. معیار اصلی، رعایت غبطه و مصلحت صغیر است. فروش ملک برای پرداخت هزینه ضروری درمان، تأمین مسکن مناسب یا تبدیل آن به مال سودآورتر، با ارائه دلیل، قابل توجیهتر از فروش ارزان یا انتقال بدون عوض است. فروش ملک به خود پدر، بستگان نزدیک یا اشخاص مرتبط، به دلیل تعارض منافع، حساسیت بیشتری دارد و ممکن است نیازمند بررسی قضایی و اثبات رعایت مصلحت کودک باشد.
اگر پدر ملک را به قیمت کمتر از ارزش واقعی بفروشد، وجه معامله را برای خود مصرف کند، معامله صوری باشد یا بدون ضرورت، دارایی اصلی کودک را از بین ببرد، کودک پس از رسیدن به رشد یا نماینده قانونی او میتواند موضوع را پیگیری کند. نتیجه دعوا به نوع تخلف و اسناد موجود بستگی دارد و نمیتوان هر فروش را خودبهخود باطل دانست. گاهی مسئله، بطلان معامله است و گاهی امکان مطالبه خسارت، الزام به رد مال یا رسیدگی به عدم رعایت مصلحت مطرح میشود. در صورت فوت یا فقدان صلاحیت پدر، ولی یا قیم بعدی میتواند اسناد و نحوه مصرف وجه را بررسی کند.
در پرونده مربوط به فروش ملک صلح شده به فرزند صغیر توسط پدر، جمعآوری مدارک باید پیش از طرح دعوا انجام شود:
برای ملک ثبتشده، استعلام ثبتی و بررسی دفترخانه اهمیت ویژه دارد. دعوا معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک مطرح میشود، اما عنوان دقیق خواسته باید بر اساس وضعیت سند، نوع صلح و هدف موکل انتخاب شود. درخواست دستور موقت نیز در صورت وجود خطر انتقال مجدد، با تشخیص دادگاه قابل بررسی است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی خانواده را ببینید.
فرض کنید پدری یک واحد مسکونی را با صلحنامه رسمی به دختر هشتسالهاش منتقل کند، اما چند ماه بعد آن را با مبلغی بسیار کمتر از قیمت کارشناسی به شرکت متعلق به خودش بفروشد و ثمن نیز به حساب کودک واریز نشود. در این وضعیت، فروش ملک صلح شده به فرزند صغیر توسط پدر به دلیل احتمال تعارض منافع و رعایت نشدن غبطه، قابل اعتراض جدی است؛ با این حال، تشخیص نهایی به بررسی اسناد، ارزش ملک، سمت امضاکنندگان و نحوه انتقال بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل ملکی را ببینید.
فروش ملک صلح شده به فرزند صغیر توسط پدر نه همیشه ممنوع و نه همیشه معتبر است. ابتدا باید تحقق صلح و مالکیت کودک احراز شود، سپس سمت پدر، مصلحت معامله، قیمت واقعی و مصرف ثمن بررسی گردد. پیش از امضای هر سند یا اقامه دعوا، مطالعه اسناد توسط وکیل متخصص امور ملکی و خانواده میتواند از انتقالهای بعدی و تصمیمهای زیانبار جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.