آیا یکی از دو برادر میتواند بدون رضایت دیگری سرقفلی مشترک را منتقل کند؟ پاسخ این است که در فروش یا اجاره سرقفلی مشاع بین دو برادر، هر شریک اصولاً فقط درباره سهم خود اختیار دارد؛ اما انتقال کل سرقفلی یا واگذاری منافع تمام محل، بدون رضایت شریک دیگر، معتبر و قابل استناد نخواهد بود. نوع قرارداد، تاریخ اجاره، رضایت مالک و مدارک پرداخت سرقفلی در تعیین نتیجه نقش اساسی دارد.
مالکیت مشاع یعنی سهم هر شریک مشخص است، ولی بخش فیزیکی معینی از مغازه به او اختصاص ندارد. بنابراین یکی از برادران نمیتواند بگوید «نصف سمت راست مغازه» متعلق به اوست؛ بلکه مالک سهمی مشاع از کل حق است. انتقال سهم مشاع، از نظر اصول کلی، ممکن است، ولی خریدار یا مستأجر جدید در جایگاه همان شریک قرار میگیرد و نمیتواند بدون توافق، محل را جداگانه تصرف یا اداره کند.
اگر هدف، انتقال کل سرقفلی باشد، امضای هر دو برادر ضروری است. همچنین باید بررسی شود که قرارداد اجاره یا سند سرقفلی، انتقال به غیر را مشروط به اجازه مالک کرده است یا خیر. در قراردادهای مشمول مقررات قدیمی روابط موجر و مستأجر، موضوع حق کسب و پیشه و امکان انتقال به دیگری با سرقفلی در قوانین جدید یکسان نیست و بیتوجهی به این تفاوت ممکن است موجب طرح دعوای تخلیه یا مطالبه خسارت شود.
سرقفلی با مالکیت عین ملک تفاوت دارد. برادران ممکن است مالک حق سرقفلی باشند، اما مالک ساختمان همچنان شخص دیگری باشد. اگر قرارداد اصلی، انتقال یا اجاره مجدد را منوط به اجازه موجر کرده باشد، باید رضایت او به صورت روشن و ترجیحاً در سند رسمی یا قرارداد معتبر دریافت شود. رضایت شفاهی، بهویژه در معاملات با ارزش بالا، اثبات دشواری دارد.
در فروش یا اجاره سرقفلی مشاع بین دو برادر، اجاره دادن سهم یکی از برادران نیز باید به نحوی تنظیم شود که موجب مزاحمت برای شریک دیگر، تغییر شغل، تغییر کاربری یا تصرف انحصاری نشود. مستأجر جدید باید حدود اختیار خود و نحوه استفاده از مغازه را بداند؛ در غیر این صورت، اختلاف میان شرکا و مستأجر محتمل است.
پیش از امضا باید ارزش سرقفلی، موقعیت تجاری، مساحت، نوع فعالیت و مدت باقیمانده اجاره بررسی شود. صرف درج عنوان «فروش سرقفلی» ثابت نمیکند که انتقال از نظر مالک یا قانون بدون اشکال است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی تلفنی رایگان را ببینید.
فرض کنید علی و رضا هر کدام مالک نیمی از سرقفلی مغازهای هستند. علی بدون امضای رضا، قرارداد فروش یا اجاره سرقفلی مشاع بین دو برادر را با شخص ثالث امضا میکند و کل مغازه را تحویل میدهد. رضا میتواند نسبت به تصرف مازاد بر سهم علی اعتراض کند و حسب مفاد قرارداد و وضعیت مالک، حقوق خود را پیگیری نماید؛ اما اعتبار نهایی معامله، آثار قرارداد و مسئولیت علی به اسناد، رضایت مالک و نوع رابطه استیجاری بستگی دارد. اگر علی فقط سهم مشاع خود را منتقل کرده باشد، موضوع با فروش کل مغازه تفاوت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل متخصص ملکی را ببینید.
برای فروش یا اجاره سرقفلی مشاع بین دو برادر، ابتدا باید سهم هر شخص و نوع حق موجود مشخص شود. انتقال کل نیازمند توافق همه صاحبان حق و در مواردی رضایت مالک است. تنظیم قرارداد دقیق، بررسی سابقه اجاره و مشورت با وکیل متخصص دعاوی ملکی، از اختلاف درباره تصرف، تخلیه و اعتبار معامله جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق صادقیه را ببینید.