آیا مستأجر یا موجر میتواند پیش از پایان قرارداد، اجاره پنجساله را برهم بزند؟ پاسخ این است که فسخ اجاره 5 ساله فقط در صورت وجود حق فسخ قراردادی، تحقق یکی از جهات قانونی یا توافق دو طرف امکانپذیر است و صرف پشیمانی یا دشوار شدن ادامه قرارداد، معمولاً برای فسخ کافی نیست. مدت پنجساله، اصل الزامآور بودن قرارداد را از بین نمیبرد و باید متن اجارهنامه، شروط ضمن عقد و رفتار طرفین بررسی شود.
اجارهنامه معتبر، برای موجر و مستأجر تعهد ایجاد میکند. بنابراین، اگر در قرارداد شرط شده باشد که مستأجر یا موجر در مدت معینی یا با اعلام قبلی حق برهم زدن معامله را دارد، استفاده از همان شرط امکانپذیر است. همچنین ممکن است تخلف اساسی یکی از طرفین، مانند پرداخت نکردن اجارهبها، استفاده برخلاف توافق، انتقال مورد اجاره بدون اجازه یا خودداری موجر از انجام تعهدات ضروری، زمینه مطالبه فسخ یا اقدامات قانونی دیگر را فراهم کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل متخصص ملکی را ببینید.
در فسخ اجاره 5 ساله باید میان «فسخ»، «اقاله» و «تخلیه» تفاوت گذاشت. فسخ، اعمال یک حق یکطرفه در حدود قانون یا قرارداد است؛ اقاله با رضایت دو طرف انجام میشود؛ و تخلیه، نتیجه پایان مدت، توافق، فسخ معتبر یا حکم مرجع صالح است. اگر قرارداد برای مستأجر حق فسخ پیشبینی نکرده باشد، معمولاً نمیتواند صرفاً به دلیل پیدا کردن محل ارزانتر، قرارداد را یکطرفه خاتمه دهد.
مدارک باید نشان دهد قرارداد چگونه منعقد شده، تعهد نقضشده چه بوده و آیا پیش از اقدام، اخطار یا مطالبه لازم انجام شده است. مهمترین اسناد عبارتاند از:
اعلام شفاهی معمولاً برای اثبات کافی نیست. بهتر است اعلام اراده برای فسخ، با ذکر دلیل و استناد به بند قرارداد، از طریق اظهارنامه انجام شود. اظهارنامه بهتنهایی حق فسخ ایجاد نمیکند، اما میتواند زمان و محتوای اعلام را روشن کند.
ابتدا باید بندهای قرارداد و شرط داوری یا حل اختلاف بررسی شود. سپس طرف ذیحق میتواند اظهارنامه بفرستد و در صورت بینتیجه ماندن، حسب موضوع، دعوای تأیید فسخ، مطالبه خسارت، استرداد ودیعه یا تخلیه را از مسیر دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مطرح کند. مرجع رسیدگی به نوع خواسته، مبلغ و وضعیت ملک وابسته است؛ بنابراین انتخاب عنوان دعوا اهمیت زیادی دارد.
در عمل، فسخ اجاره 5 ساله بدون دلیل قابل اثبات ممکن است با مطالبه اجارهبهای باقیمانده یا خسارت قراردادی روبهرو شود. همچنین ترک ملک یا خودداری از پرداخت اجاره، جایگزین قانونی برای فسخ نیست و میتواند موقعیت طرف متخلف را ضعیف کند.
فرض کنید در قرارداد، مستأجر یک واحد تجاری را برای پنج سال اجاره کرده و شرط شده است در صورت تأخیر دوماهه در پرداخت اجاره، موجر حق فسخ داشته باشد. اگر مستأجر دو ماه پرداخت نکند و رسید یا سابقه بانکی این موضوع را ثابت کند، موجر میتواند طبق قرارداد اقدام کند؛ اما باید مفاد شرط، نحوه اعلام و آثار آن بررسی شود. در مقابل، اگر مستأجر مدعی خرابی اساسی ملک باشد، باید ابتدا عیب و اثر آن بر امکان استفاده را اثبات کند و نتیجه قطعی بدون بررسی کارشناسی قابل اعلام نیست. در این مثال، فسخ اجاره 5 ساله وابسته به متن شرط و ادله پرداخت است، نه صرف ادعای یکی از طرفین. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان در مورد ملک را ببینید.
برای پایان دادن زودهنگام به اجاره پنجساله، نخست متن قرارداد و سپس دلیل قانونی یا قراردادی بررسی میشود. توافق کتبی، امنترین راه خروج است. در صورت اختلاف، حفظ رسیدها، ارسال اظهارنامه، پرهیز از تخلیه یا قطع پرداخت خودسرانه و دریافت مشاوره حقوقی متناسب با اسناد، احتمال تصمیم درست را افزایش میدهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل دادگستری در پردیس را ببینید.