آیا میتوان قراردادی را که بدون حضور فیزیکی و از طریق تلفن، پیامرسان یا وبسایت منعقد شده برهم زد؟ بله، فسخ قرارداد از راه دور در صورت وجود حق فسخ قانونی یا قراردادی امکانپذیر است؛ بااینحال صرف پشیمانی همیشه برای فسخ کافی نیست و در معاملات مصرفکننده، حق انصراف از معامله نیز باید از فسخ تفکیک شود.
فسخ یعنی پایان دادن یکجانبه به قرارداد بر اساس اختیار قانونی یا شرطی که در قرارداد پیشبینی شده است. این اختیار ممکن است از قانون، توافق طرفین، تخلف از تعهد، وجود عیب، تأخیر در انجام تعهد یا فریب و تدلیس ناشی شود. بنابراین اگر قرارداد تلفنی یا اینترنتی هیچ حق فسخی ایجاد نکرده و تخلف مؤثری نیز رخ نداده باشد، ارسال پیام با مضمون «قرارداد را فسخ کردم» لزوماً اثر حقوقی ندارد.
در قراردادهای مصرفکننده که از راه دور منعقد میشوند، قانون تجارت الکترونیکی برای مصرفکننده حق انصراف حداقل هفت روز کاری در نظر گرفته است؛ این حق با فسخ قراردادی یکی نیست و معمولاً بدون نیاز به ارائه دلیل اعمال میشود. آغاز محاسبه مهلت، نوع کالا یا خدمت و استثناهای قانونی اهمیت دارد. کالاهای فاسدشدنی، خدماتی که با رضایت مصرفکننده پیش از پایان مهلت آغاز شدهاند و برخی محصولات سفارشی یا دارای وضعیت خاص ممکن است مشمول این حق نباشند.
اعلام فسخ باید بهگونهای انجام شود که زمان، مخاطب و مفاد آن قابل اثبات باشد. بهتر است ابتدا قرارداد، شرایط استفاده از وبسایت و پیامهای ردوبدلشده بررسی شود و سپس اعلامیهای روشن برای طرف مقابل ارسال گردد. در متن، مشخصات طرفین، تاریخ و موضوع قرارداد، مبنای فسخ، خواسته مربوط به استرداد وجه یا کالا و مهلت انجام آن درج شود.
مدرک اصلی باید هم وجود قرارداد و هم مبنای قانونی یا قراردادی فسخ را نشان دهد. قرارداد الکترونیکی، پیام تأیید سفارش، فایل صوتی مکالمه در صورت رعایت ضوابط اثبات، رسید بانکی، فاکتور، تصاویر صفحه کاربری و مکاتبات پشتیبانی میتوانند مؤثر باشند. اسکرینشات بهتنهایی ممکن است محل اختلاف باشد؛ نگهداری فایل اصلی، اطلاعات زمان و شناسه تراکنش ارزش اثباتی آن را تقویت میکند.
اگر ادعا بر تخلف طرف مقابل است، باید رابطه میان تخلف و حق فسخ نیز روشن شود؛ برای نمونه، تأخیر باید با موعد قراردادی و ضرر یا شرط مربوط قابل مقایسه باشد. تشخیص نهایی اعتبار ادله با مرجع رسیدگی است.
فرض کنید سارا یک دستگاه لوازم خانگی را از فروشگاه اینترنتی خریداری و پس از تحویل، در مهلت قانونی انصراف خود را اعلام میکند. اگر کالا در شمار استثناها نباشد، او باید درخواست خود را از مسیر اعلامشده فروشگاه ثبت و کالا را طبق دستورالعمل بازگرداند. در این وضعیت، فسخ قرارداد از راه دور ممکن است در واقع استفاده از حق انصراف قانونی باشد، نه فسخ ناشی از تخلف فروشنده. اگر فروشگاه بدون دلیل قانونی از پذیرش درخواست یا استرداد وجه خودداری کند، سارا میتواند مدارک خرید و اعلام انصراف را برای پیگیری مطالبه وجه ارائه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره برای وکیل را ببینید.
با فسخ معتبر، ادامه اجرای تعهدات آینده متوقف میشود و معمولاً هر طرف باید آنچه را بر اساس قرارداد دریافت کرده، تا حد امکان بازگرداند. اگر کالا مصرف یا تلف شده باشد، یا خدمت بخشی از مسیر را طی کرده باشد، آثار مالی به شرایط قرارداد، قانون و میزان انتساب مسئولیت بستگی دارد. فسخ همچنین با ابطال متفاوت است؛ ابطال معمولاً به ایراد اساسی در شکلگیری قرارداد مربوط میشود، درحالیکه فسخ قرارداد معتبر را برای آینده برهم میزند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان تلفنی را ببینید.
برای فسخ قرارداد از راه دور ابتدا باید مبنای حق، مهلت و استثناهای احتمالی بررسی شود. ارسال اعلامیه قابل اثبات، حفظ مدارک و تفکیک حق انصراف از فسخ، از مهمترین اقدامات عملی است. اگر قرارداد مبلغ بالا، شرط پیچیده یا اختلاف درباره تحویل و وجه داشته باشد، بررسی متن قرارداد توسط وکیل پیش از اقدام قضایی میتواند از ادعای نادرست و هزینه اضافی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.