آیا فروشنده میتواند پس از امضای قرارداد، معامله را یکطرفه برهم بزند؟ فسخ قرارداد از طرف فروشنده فقط زمانی معتبر است که قانون یا خود قرارداد چنین اختیاری را پیشبینی کرده باشد؛ صرف پشیمانی، افزایش قیمت مال یا پیدا شدن خریدار بهتر، بهتنهایی مجوز فسخ نیست. اصل بر لازمالاجرا بودن قراردادهاست و فروشنده باید پیش از اقدام، متن قرارداد، شروط فسخ و رفتار خریدار را دقیق بررسی کند.
حق فسخ ممکن است از قانون یا توافق طرفین ناشی شود. برای نمونه، وجود خیار شرط، تخلف از شرط، تدلیس، عیب یا غبن فاحش میتواند در شرایط خاص زمینه فسخ را فراهم کند. همچنین اگر خریدار تعهد اساسی خود، مانند پرداخت ثمن در موعد مقرر، را انجام ندهد، فروشنده ممکن است بر اساس قرارداد یا قواعد مربوط به تخلف از تعهد، ابتدا الزام به انجام تعهد و در موارد قابلانطباق، فسخ را مطالبه کند.
باید میان فسخ و اقاله تفاوت گذاشت. اقاله با توافق دو طرف انجام میشود، اما فسخ اعمال یکجانبه حقی است که باید مبنای قانونی یا قراردادی داشته باشد. انفساخ نیز بدون اعلام اراده طرفین و در نتیجه تحقق یک وضعیت قانونی یا قراردادی رخ میدهد. بنابراین، درج عبارتهایی مانند «فروشنده هر زمان بخواهد حق فسخ دارد» باید از نظر اعتبار، مدت و حدود اعمال آن بررسی شود.
مدارک باید هم وجود قرارداد و هم علت فسخ را نشان دهند. مهمترین موارد عبارتاند از:
اعلام فسخ بهتر است روشن، بدون ابهام و از طریق اظهارنامه انجام شود. با این حال، ارسال اظهارنامه بهتنهایی حق فسخ ایجاد نمیکند؛ این اقدام باید بر پایه اختیار معتبر باشد. اگر خریدار فسخ را نپذیرد، فروشنده معمولاً باید تأیید فسخ و آثار آن را از مرجع قضایی صالح درخواست کند.
فرض کنید در قرارداد فروش خودرو مقرر شده باشد خریدار نیمی از مبلغ را هنگام امضا و باقیمانده را تا تاریخ مشخصی پرداخت کند و در صورت عدم پرداخت، فروشنده پس از اخطار کتبی حق فسخ داشته باشد. اگر خریدار بخش دوم را نپردازد، فروشنده میتواند با استناد به قرارداد و مدارک بانکی، فسخ قرارداد از طرف فروشنده را اعلام کند. چنانچه خریدار خودرو را پس ندهد یا اعتبار شرط را انکار کند، نتیجه دعوا به متن دقیق قرارداد، نحوه ابلاغ اخطار و اثبات عدم پرداخت بستگی خواهد داشت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه شماره وکیل حقوقی مشاوره رایگان را ببینید.
با تحقق فسخ معتبر، هر طرف باید عوضی را که دریافت کرده، در صورت امکان مسترد کند؛ بنابراین فروشنده معمولاً باید ثمن دریافتی و خریدار باید مال یا مبیع را بازگرداند. منافع، خسارت، هزینهها و وضعیت تصرف نیز ممکن است نیازمند بررسی جداگانه باشد. اگر فسخ بدون اختیار قانونی یا قراردادی انجام شود، فروشنده ممکن است با دعوای الزام به اجرای قرارداد، مطالبه خسارت یا استرداد وجه روبهرو شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی 24 ساعته رایگان را ببینید.
برای فسخ قرارداد از طرف فروشنده، ابتدا باید مبنای حق، مهلت، تشریفات و دلیل نقض تعهد مشخص شود. فروشنده نباید پیش از بررسی این موارد، از تحویل مال خودداری یا معامله را خاتمهیافته تلقی کند. تنظیم اظهارنامه دقیق، حفظ اسناد و دریافت مشاوره حقوقی متناسب با نوع قرارداد، ریسک مسئولیت و شکست در دعوا را کاهش میدهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل خانواده در پرند را ببینید.