آیا کارفرما میتواند هر زمان که بخواهد رابطه کاری را پایان دهد؟ فسخ قرارداد کار توسط کارفرما همیشه امکانپذیر نیست و به نوع قرارداد، علت پایان همکاری و رعایت تشریفات قانونی بستگی دارد. در قرارداد مدتموقت، اصل بر ادامه کار تا پایان مدت تعیینشده است؛ اما در قرارداد دائم، اخراج کارگر باید با دلیل موجه و رعایت مقررات قانون کار انجام شود و صرف نارضایتی یا تصمیم شفاهی، بهتنهایی اعتبار کافی ندارد.
نخست باید مدتموقت یا دائم بودن قرارداد، وجود شرط آزمایشی و مفاد توافقنامه بررسی شود. قرارداد مدتموقت اصولاً با پایان مدت یا پایان موضوع قرارداد خاتمه مییابد و کارفرما نمیتواند پیش از موعد، بدون مبنای قانونی یا قراردادی، آن را یکطرفه برهم بزند. در قرارداد دائم نیز کارفرما برای اخراج کارگر باید مقررات مربوط به قصور در انجام وظایف یا نقض آییننامههای انضباطی را رعایت کند. اگر قرارداد در دوره آزمایشی باشد، هر یک از طرفین میتوانند رابطه را طبق شرایط قانونی همان دوره خاتمه دهند؛ آثار مالی این اقدام برای کارفرما و کارگر یکسان نیست.
در مواردی که ادعا میشود کارگر وظایف خود را بهدرستی انجام نداده یا مقررات انضباطی کارگاه را نقض کرده است، معمولاً وجود تذکرات یا اخطارهای کتبی، امکان دفاع کارگر و نظر مرجع یا تشکل کارگری مقرر در قانون اهمیت دارد. کارفرما باید دلیل تصمیم خود را روشن و قابل اثبات بیان کند. تنظیم نامه اخراج بدون ذکر علت، قطع بیمه یا جلوگیری از ورود کارگر، جایگزین تشریفات قانونی نیست. همچنین مطالبات مربوط به مزد، عیدی، مانده مرخصی و مزایای پایان کار باید محاسبه و پرداخت شود.
کارگر باید رابطه کاری و نحوه پایان آن را اثبات کند. قرارداد، فیش حقوقی، سوابق بیمه، پیامهای کاری، کارت حضور و غیاب، نامه اخراج، شهادت همکاران و مدارک مربوط به پرداخت یا عدم پرداخت مزایا میتواند مؤثر باشد. کارفرما نیز بهتر است قرارداد، آییننامه انضباطی، اخطارهای کتبی، گزارش عملکرد و صورتجلسات تصمیمگیری را نگهداری کند. صرف ثبت نشدن قرارداد کتبی به معنای از بین رفتن رابطه کار نیست؛ رابطه کاری میتواند با دلایل دیگر نیز اثبات شود.
رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما ابتدا از مسیر اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کار و فرایند سازش و مراجع حل اختلاف انجام میشود. کارگر باید شرح ماجرا، تاریخ شروع و پایان کار، سمت، مزد، دلیل اخراج و خواسته خود مانند بازگشت به کار یا دریافت مطالبات را دقیق بنویسد. در پروندههای مرتبط با فسخ قرارداد کار توسط کارفرما، خواسته بازگشت به کار معمولاً به نوع قرارداد، دلیل اخراج و امکان ادامه رابطه کاری وابسته است و نتیجه را نمیتوان بدون بررسی مدارک قطعی دانست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رایگان برای مشاوره را ببینید.
فرض کنید کارگری قرارداد ششماهه دارد و پس از دو ماه، مدیر کارگاه بدون اخطار کتبی به او اعلام میکند دیگر به محل کار مراجعه نکند. در این وضعیت، فسخ قرارداد کار توسط کارفرما صرفاً با اعلام شفاهی، لزوماً معتبر نیست. کارگر میتواند قرارداد، پیام مدیر و سوابق بیمه را ارائه کند و مطالبه حقوق مدت باقیمانده یا بازگشت به کار را مطرح سازد؛ البته تصمیم نهایی به متن قرارداد، دلیل واقعی قطع همکاری و تشخیص مرجع رسیدگی بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ۲۴ ساعته را ببینید.
پیش از امضای تسویهحساب، باید همه مطالبات و علت پایان همکاری بررسی شود. کارفرما باید از اخراج ناگهانی و بدون مستندات پرهیز کند و کارگر نیز بهتر است اعتراض خود را مکتوب ثبت و مدارک را حفظ کند. تفاوت میان پایان مدت قرارداد، استعفا، اخراج انضباطی و فسخ، در حقوق و مسئولیتهای طرفین اثر مستقیم دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل ظفر را ببینید.