آیا برای برهم زدن معامله و پس گرفتن پول یا ملک، تنظیم یک نوشته ساده کافی است؟ پاسخ این است که فسخ و تسویه مبایعه نامه باید بر اساس علت قانونی یا قراردادی، اسناد پرداخت و وضعیت تعهدات طرفین انجام شود؛ در غیر این صورت، احتمال طرح دعوای مطالبه وجه، الزام به انجام تعهد یا خسارت وجود دارد. فسخ با توافق دو طرف متفاوت است: فسخ معمولاً با اختیار قانونی یا شرط قراردادی یک طرف انجام میشود، اما اقاله یا تفاسخ نتیجه رضایت متقابل فروشنده و خریدار است.
وجود نارضایتی از معامله بهتنهایی حق فسخ ایجاد نمیکند. امکان برهم زدن قرارداد ممکن است از یکی از این منابع ناشی شود:
اعلام فسخ باید تا حد امکان از طریق اظهارنامه رسمی انجام شود و علت آن، تاریخ اعمال حق و درخواست بازگرداندن عوضین به روشنی بیان شود. در برخی خیارات، فوریت عرفی یا قانونی مطرح است؛ بنابراین تأخیر طولانی، بدون دلیل قابل قبول، میتواند به زیان دارنده حق تمام شود.
در فسخ و تسویه مبایعه نامه، فقط اعلام انصراف کافی نیست و باید رابطه مالی طرفین نیز دقیق بسته شود. اصل مبایعه نامه و الحاقیهها، رسیدهای بانکی، چکها، اسناد پرداخت نقدی، پیامهای معتبر، اظهارنامه، گواهی عدم حضور و مدارک هویتی از مهمترین مستندات هستند. اگر ملک تحویل شده باشد، صورتجلسه تحویل و وضعیت قبوض، عوارض و هزینههای جاری نیز اهمیت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل چک را ببینید.
تسویه باید مشخص کند چه مبلغی بابت اصل ثمن، وجه التزام، خسارت، بیعانه یا هزینههای جانبی پرداخت شده است. تحویل همزمان ملک، کلید، اسناد و وجوه، همراه با امضای رسید نهایی، ریسک ادعاهای بعدی را کاهش میدهد. اگر چک یا سفتهای در اختیار یکی از طرفین است، در متن تسویه درباره استرداد، ابطال یا وصول نشدن آن صریحاً تعیین تکلیف کنید. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان سفته را ببینید.
اگر حق فسخ در قرارداد یا قانون وجود داشته باشد، اعمال آن الزاماً به رضایت طرف مقابل وابسته نیست؛ اما اعتبار نهایی آن ممکن است در دادگاه بررسی شود. به همین دلیل، عبارتهای مبهمی مانند «معامله مورد قبول نیست» جای اعلام روشن فسخ را نمیگیرد. در مقابل، اگر هیچ حق فسخی وجود نداشته باشد، اقدام یکطرفه ممکن است نقض قرارداد محسوب شود و مسئولیت خسارت ایجاد کند.
در چنین وضعی، ارسال اظهارنامه، حفظ دلایل و خودداری از انتقال یا مصرف عوض دریافتی اهمیت دارد. اگر طرف مقابل وجه یا ملک را مسترد نکند، حسب موضوع میتوان دعوای تأیید فسخ، استرداد ثمن، استرداد مبیع یا مطالبه خسارت را مطرح کرد. انتخاب عنوان دعوا به متن قرارداد و رفتار طرفین وابسته است.
فرض کنید خریدار آپارتمانی بخشی از ثمن را پرداخت کرده و در مبایعه نامه شرط شده است که در صورت عدم پرداخت قسط دوم تا موعد مقرر، فروشنده حق فسخ دارد. خریدار قسط را نمیپردازد و فروشنده با اظهارنامه، فسخ و تسویه مبایعه نامه را اعلام میکند. اگر شرط و تأخیر قابل اثبات باشد، فروشنده باید آمادگی خود را برای بازگرداندن مبالغ دریافتی اعلام کند و درباره خسارت یا وجه التزام، مطابق قرارداد اقدام کند. نتیجه قطعی، به متن شرط، میزان تأخیر و اسناد موجود بستگی دارد.
فسخ و تسویه مبایعه نامه باید همزمان دو موضوع را پوشش دهد: اثبات حق برهم زدن قرارداد و تعیین تکلیف کامل پول، ملک، اسناد و خسارت. پیش از امضا یا ارسال اظهارنامه، مفاد قرارداد و مدارک پرداخت را بررسی کنید و در موارد اختلافی، از اقدام شتابزده یا امضای رسید کلی بدون تعیین جزئیات خودداری کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه دفتر وکیل در شهرری را ببینید.