فیشینگ با ارز دیجیتال معمولا با یک پیام، صفحه جعلی صرافی یا وعده سرمایهگذاری آغاز میشود و هدف آن سرقت اطلاعات ورود، عبارت بازیابی یا انتقال دارایی به کیف پول مجرم است. اگر درگیر فیشینگ با ارز دیجیتال شدهاید، ابتدا ارتباط با فرد یا صفحه مشکوک را قطع کنید، از همه پیامها و تراکنشها مستندات بگیرید، موضوع را به صرافی یا کیف پول مربوط اطلاع دهید و سپس شکایت کیفری را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و پلیس تخصصی جرایم سایبری پیگیری کنید. برای مثال، ممکن است کاربر پس از دریافت پیام «احراز هویت فوری»، عبارت ۱۲ یا ۲۴ کلمهای کیف پول خود را در یک صفحه جعلی وارد کند و چند دقیقه بعد موجودی او به آدرس دیگری منتقل شود.
در این شیوه، مجرم با جعل هویت صرافی، پشتیبان کیف پول، کارشناس سرمایهگذاری یا حتی یکی از دوستان قربانی، اعتماد او را جلب میکند. لینکهای موجود در پیامک، شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و ایمیلها ممکن است به صفحهای شبیه سامانه اصلی هدایت کنند. گاهی نیز مجرم با تماس تلفنی اعلام میکند حساب کاربر مسدود شده و برای فعالسازی، کد پیامکی، رمز عبور یا عبارت بازیابی لازم است.
هدف میتواند سرقت رمز عبور، کد تأیید دومرحلهای، کلید خصوصی، عبارت بازیابی یا دسترسی به حساب صرافی باشد. در برخی پروندهها، قربانی به جای افشای اطلاعات، یک نرمافزار آلوده نصب میکند یا به قرارداد هوشمندی اجازه برداشت میدهد. بنابراین، حتی اگر کاربر مستقیما رمز کیف پول را اعلام نکرده باشد، امکان دارد با امضای یک تراکنش یا اعطای مجوز، دارایی خود را در معرض انتقال قرار داده باشد.
در پرونده فیشینگ با ارز دیجیتال، مهمترین بخش شکایت، ارائه اطلاعاتی است که مسیر وقوع جرم را قابل بررسی کند. صرفا گفتن اینکه «موجودی کیف پولم کم شده» معمولا برای شناسایی مرتکب کافی نیست. باید نشان دهید چه کسی، از چه طریقی، با چه ادعایی و در چه زمانی شما را به افشای اطلاعات یا انجام تراکنش ترغیب کرده است.
از حذف یا ویرایش گفتوگوها خودداری کنید. تصاویر باید تا حد امکان شامل تاریخ، ساعت و مشخصات حساب باشند. همچنین فایل اصلی پیامها، ایمیلها و رسیدها را نگه دارید؛ زیرا تصویر بریدهشده ممکن است همه اطلاعات لازم برای بررسی اصالت و ارتباط را نشان ندهد. دادههای موجود در زنجیره بلوکی معمولا قابل مشاهده و پیگیری هستند، اما این اطلاعات بهتنهایی هویت واقعی دارنده کیف پول را ثابت نمیکنند و باید با دادههای صرافی، شماره تماس، حساب بانکی یا سایر ادله تطبیق داده شوند.
رفتار مرتکب با توجه به جزئیات پرونده ممکن است از مصادیق کلاهبرداری رایانهای، دسترسی غیرمجاز، سرقت یا تحصیل غیرقانونی داده و عناوین مرتبط دیگر بررسی شود. تشخیص عنوان نهایی با مرجع قضایی و بر اساس شیوه دسترسی، نوع اطلاعات سرقتشده، نحوه انتقال دارایی و ادله موجود انجام میشود. به همین دلیل، بهتر است در متن شکایت فقط یک عنوان قطعی و محدود نوشته نشود و شرح دقیق ماجرا، رفتار مجرم و نتیجه مالی آن ارائه شود.
شاکی میتواند با ثبت شکواییه در دفتر خدمات الکترونیک قضایی، مدارک خود را پیوست کند و تقاضای ارجاع موضوع به شعبه تخصصی و انجام تحقیقات فنی را داشته باشد. معمولا بررسی آدرسهای کیف پول، سوابق ورود، شمارههای تلفن، حسابهای بانکی، اطلاعات صرافی و مسیر انتقال وجه به دستور مقام قضایی انجام میشود. در صورت شناسایی متهم، امکان صدور تصمیمهای تأمینی و پیگیری اموال، در حدود مقررات و شرایط پرونده، وجود دارد.
اگر بخشی از خسارت از طریق حساب بانکی یا درگاه پرداخت ایجاد شده باشد، اطلاعات بانکی و رسیدهای آن را نیز ضمیمه کنید. در صورت انتقال مستقیم ارز دیجیتال، ارزش دارایی در زمان وقوع، مقدار دقیق ارز، شبکه انتقال و ارزش تقریبی ریالی آن باید بهطور روشن بیان شود. نوسان قیمت ارز دیجیتال باعث میشود تعیین میزان خسارت نیازمند بررسی زمان تراکنش و نظر مرجع رسیدگی باشد.
ثبت شکواییه معمولا از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و هزینه خدمات بر اساس تعرفههای جاری دریافت میگردد. مبلغ نهایی به نوع خدمت، تعداد پیوستها و اقدامات مورد درخواست بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان برای همه پروندهها رقم ثابتی اعلام کرد. اگر شخص توان پرداخت هزینههای قانونی را نداشته باشد، میتواند موضوع اعسار از هزینه دادرسی را مطابق شرایط قانونی بررسی کند.
مرجع رسیدگی بر اساس محل وقوع جرم، محل اقامت شاکی، محل فعالیت سامانه یا سایر عوامل قانونی تعیین میشود و در پروندههای سایبری معمولا تحقیقات فنی به پلیس تخصصی جرایم رایانهای ارجاع میگردد. مهلت یکسان و کوتاهی برای همه این پروندهها وجود ندارد؛ با این حال، گذشت زمان ممکن است باعث حذف پیامها، تغییر اطلاعات حسابها، جابهجایی دارایی و دشوار شدن شناسایی متهم شود. به همین دلیل، ثبت گزارش و شکایت در اولین فرصت اهمیت عملی زیادی دارد.
همچنین از انتشار عمومی اطلاعات حساس مانند کلید خصوصی، عبارت بازیابی یا تصویر کامل حساب خودداری کنید. این اطلاعات نباید حتی برای پیگیری قضایی در اختیار اشخاص ناشناس قرار گیرد. مدارک را فقط از مسیرهای رسمی و برای مرجع رسیدگی یا وکیل دارای اختیار ارائه کنید.
تراکنش ثبتشده در بسیاری از شبکههای رمزارزی برگشتپذیر نیست و هیچ تضمینی برای بازگرداندن دارایی وجود ندارد. با این حال، اگر دارایی وارد حساب صرافی شده باشد یا مسیر انتقال آن به حساب بانکی و هویت مشخصی برسد، پیگیری قضایی و درخواست جلوگیری از جابهجایی اموال میتواند مؤثر باشد.
خیر. آدرس کیف پول معمولا هویت واقعی فرد را نشان نمیدهد. این آدرس میتواند سرنخ مهمی برای بررسی جریان دارایی باشد، اما شناسایی شخص نیازمند تطبیق اطلاعات زنجیرهای با دادههای صرافی، شماره تلفن، حساب بانکی، نشانی اینترنتی و سایر قرائن است.
آن کیف پول را ناامن فرض کنید و در اولین فرصت، دارایی باقیمانده را به کیف پول جدیدی منتقل کنید. سپس دسترسیهای مشکوک را بررسی، رمزهای مرتبط را تغییر و موضوع را مستند کنید. استفاده مجدد از همان عبارت بازیابی، حتی پس از تغییر رمز یک برنامه، خطرناک است.
گزارش اولیه میتواند برای ثبت موضوع و دریافت راهنمایی مفید باشد، اما برای مطالبه رسمی خسارت و آغاز فرایند قضایی، معمولا ثبت شکواییه در مسیر قانونی لازم است. مدارک گزارششده در پلیس را حفظ کنید و شماره پیگیری یا مشخصات ثبت گزارش را در شکایت درج نمایید.
ممکن است اثر داشته باشد، زیرا مقدار دارایی، زمان انتقال و ارزش ریالی آن باید در پرونده مشخص شود. بهتر است مقدار دقیق ارز، زمان تراکنش، ارزش تقریبی در همان زمان و رسیدهای خرید یا واریز ارائه شود تا مرجع رسیدگی بتواند میزان خسارت را بررسی کند.
الزام عمومی برای داشتن وکیل وجود ندارد، اما پروندههای مرتبط با دارایی دیجیتال معمولا جنبه فنی و مالی دارند. کمک گرفتن از وکیلی که با جرایم رایانهای، ادله الکترونیکی و تراکنشهای رمزارزی آشنا باشد، میتواند در تنظیم شرح ماجرا، حفظ ادله و درخواستهای تحقیقی مؤثر باشد.
فیشینگ با ارز دیجیتال فقط یک سرقت اینترنتی ساده نیست و ممکن است همزمان شامل فریب، دسترسی غیرمجاز، سرقت اطلاعات و انتقال دارایی باشد. سرعت عمل، حفظ ادله، اطلاعدادن به صرافی، ایمنسازی حسابها و ثبت شکایت کامل، مهمترین اقدامات قربانی است. هیچ فرد یا پشتیبان واقعی نباید عبارت بازیابی یا کلید خصوصی را درخواست کند. پیش از کلیک روی لینکها، آدرس صفحه را بررسی کنید، احراز هویت دومرحلهای را فعال نگه دارید و اطلاعات کیف پول را در اختیار دیگران قرار ندهید.