آیا قرارداد دستنویس میتواند در دادگاه اعتبار داشته باشد؟ بله، قرارداد دستنویس و میزان معتبر بودنش نزد قاضی به وجود ارکان معامله، امضای طرفین، قابلیت انتساب نوشته و نبود دلیل معتبر بر بیاعتباری آن بستگی دارد؛ بنابراین صرفاً دستنویس بودن، قرارداد را بیاعتبار نمیکند. اگر مفاد قرارداد مخالف قانون، نظم عمومی یا اخلاق حسنه نباشد و طرفین نیز با قصد و رضایت آن را امضا کرده باشند، نوشته میتواند به عنوان یک سند عادی مبنای رسیدگی قرار گیرد.
قاضی معمولاً مجموعهای از عوامل را بررسی میکند، نه فقط شکل ظاهری قرارداد. مهمترین موارد عبارتاند از:
در این ارزیابی، قرارداد دستنویس و میزان معتبر بودنش نزد قاضی ممکن است با شهادت شهود، کارشناسی خط و امضا، اقرار طرفین و اسناد پرداخت تقویت یا تضعیف شود. شاهد بهتنهایی جایگزین همه ارکان قرارداد نیست، اما میتواند در اثبات وقوع توافق و نحوه اجرای آن مؤثر باشد.
قرارداد دستنویس معمولاً سند عادی محسوب میشود، مگر اینکه در مرجع رسمی و با تشریفات قانونی تنظیم شده باشد. سند عادی نیز ارزش اثباتی دارد، اما در برابر آن امکان انکار امضا، تردید نسبت به انتساب یا ادعای جعل مطرح میشود. شخصی که امضای منتسب به اوست میتواند اصالت آن را انکار کند؛ نسبت به امضای شخص دیگر نیز ممکن است تردید مطرح شود. ادعای جعل باید بر اساس تشریفات و مهلتهای مربوط به همان مرحله رسیدگی ارائه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل سند عادی را ببینید.
اگر اصالت امضا مورد اختلاف باشد، دادگاه میتواند موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع دهد یا اسناد مسلمالصدور را برای مقایسه بررسی کند. با این حال، کارشناسی خط همیشه به تنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند و سایر شواهد پرونده نیز اهمیت دارند.
اصل قرارداد مهمترین مدرک است؛ زیرا تصویر یا رونوشت، در صورت اختلاف، ممکن است نیازمند اثبات اعتبار باشد. بهتر است مدارک زیر نیز نگهداری شوند:
اگر طرف مقابل قرارداد را امضا کرده اما به تعهد خود عمل نکرده باشد، خواسته مناسب به نوع تعهد بستگی دارد؛ برای نمونه، ممکن است الزام به انجام تعهد، مطالبه وجه، خسارت یا تأیید وقوع معامله مطرح شود. انتخاب خواسته نادرست میتواند روند پرونده را دشوار کند.
فرض کنید سارا یک قرارداد دستنویس برای فروش تجهیزات با امضای امیر در اختیار دارد و بخشی از مبلغ نیز از حساب امیر واریز شده است. امیر اصل معامله را انکار میکند، اما امضای او در قرارداد با نمونههای بانکی مطابقت دارد و پیامهایی درباره زمان تحویل نیز وجود دارد. در چنین وضعی، قرارداد دستنویس و میزان معتبر بودنش نزد قاضی با توجه به متن قرارداد، امضا، پرداخت وجه و پیامها بررسی میشود و احتمال پذیرش ادعا افزایش مییابد؛ با این حال نتیجه نهایی به اصالت مدارک، دفاع طرفین و سایر جزئیات بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره تلفنی رایگان وکیل حقوقی را ببینید.
متن قرارداد را دقیق و بدون عبارتهای مبهم بنویسید، مشخصات کامل طرفین را درج کنید، همه صفحات را امضا و اثر انگشت کنید و برای هر طرف یک نسخه یکسان نگه دارید. درج شماره ملی، نشانی، مبلغ و شیوه پرداخت، ضمانت اجرای تخلف و روش حل اختلاف نیز مفید است. امضای دو شاهد، هرچند همیشه الزامی نیست، میتواند اثبات شرایط تنظیم قرارداد را آسانتر کند. در معاملات مهم، تنظیم سند رسمی یا مشورت با وکیل، ریسک اختلاف درباره اصالت و مفاد قرارداد را کاهش میدهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ولیعصر را ببینید.