چگونه میتوان سهم هر واحد آپارتمان از زمین و مشاعات را تعیین کرد؟ پاسخ این است که محاسبه سهم مشاعات سهم عرصه معمولاً با توجه به مساحت اختصاصی واحد، مساحت کل عرصه و مفاد سند مالکیت انجام میشود؛ با این حال، سند رسمی، صورتمجلس تفکیکی و مقررات حاکم بر ساختمان میتوانند نتیجه را تغییر دهند. عرصه، زمینی است که ساختمان روی آن احداث شده و مشاعات، قسمتهایی مانند راهرو، راهپله، آسانسور، حیاط و تأسیسات مشترک را دربرمیگیرد.
در حالت معمول، سهم مالک از عرصه به نسبت مساحت قسمت اختصاصی واحد او به مجموع مساحت قسمتهای اختصاصی ساختمان محاسبه میشود. فرمول ساده آن چنین است:
سهم عرصه واحد = مساحت اختصاصی واحد ÷ مجموع مساحت اختصاصی همه واحدها × مساحت کل عرصه
برای نمونه، اگر عرصه ساختمان ۶۰۰ مترمربع، مساحت اختصاصی یک واحد ۱۲۰ مترمربع و مجموع مساحت اختصاصی تمام واحدها ۱۲۰۰ مترمربع باشد، سهم آن واحد از عرصه برابر با ۶۰ مترمربع مشاعی خواهد بود. این عدد به معنای مالکیت جداگانه و قابل تفکیک از زمین نیست؛ بلکه سهم مشاع مالک از کل عرصه است.
پاسخ به این پرسش به نحوه درج آنها در سند و صورتمجلس تفکیکی بستگی دارد. پارکینگ و انباری ممکن است قسمت اختصاصی محسوب شوند، اما در برخی اسناد، مساحت یا وضعیت آنها جداگانه درج میشود. بنابراین نباید بدون بررسی سند، مساحت پارکینگ یا انباری را به مساحت آپارتمان اضافه کرد. همچنین راهرو، حیاط، پشتبام، اسکلت، نما و تأسیسات مشترک اصولاً مشاع هستند و سهم آنها بهصورت قطعهای مستقل میان مالکان تقسیم نمیشود.
در عمل، محاسبه سهم مشاعات سهم عرصه فقط با تقسیم چند عدد انجام نمیشود؛ زیرا ممکن است سند عرصه به نام شخص یا اشخاص دیگری باشد، ملک دارای سابقه وقف یا حق ارتفاق باشد، یا توافق سازندگان با وضعیت ثبتشده تفاوت داشته باشد. در این شرایط، بررسی ثبتی و کارشناسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
فرض کنید ساختمانی چهار واحدی روی زمینی به مساحت ۴۰۰ مترمربع ساخته شده است. مالک واحد ۱۰۰ متری ادعا میکند چون حیاط در اختیار واحد بزرگتر قرار گرفته، باید سهم بیشتری از عرصه داشته باشد. اگر مجموع مساحت اختصاصی واحدها ۴۰۰ مترمربع باشد، سهم عرصه او طبق نسبت مساحت، ۱۰۰ مترمربع مشاعی است؛ اما این سهم به او حق تصرف انحصاری در حیاط نمیدهد. چنانچه حیاط در صورتمجلس تفکیکی مشاع اعلام شده باشد، استفاده از آن باید مطابق توافق مالکان و مقررات ساختمان انجام شود. در این پرونده، محاسبه سهم مشاعات سهم عرصه با تعیین حق استفاده انحصاری از مشاعات تفاوت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان حقوقی را ببینید.
ابتدا باید اسناد از اداره ثبت و دفترخانه بررسی و مساحتها با وضع موجود تطبیق داده شود. اگر اختلاف فنی باشد، ارجاع موضوع به کارشناس رسمی دادگستری در رشته امور ثبتی یا نقشهبرداری میتواند میزان سهم را روشن کند. چنانچه ادعای مالکیت، اصلاح سند یا رفع تجاوز مطرح باشد، مرجع صالح و نوع دعوا بر اساس خواسته و وضعیت ثبتی ملک تعیین میشود. تصرف طولانیمدت در حیاط یا مشاعات، بهتنهایی دلیل ایجاد مالکیت اختصاصی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی قوه قضاییه را ببینید.
محاسبه سهم مشاعات سهم عرصه باید بر پایه سند رسمی، صورتمجلس تفکیکی و نسبت مساحت اختصاصی انجام شود. سهم عرصه با حق استفاده انحصاری از مشاعات یکی نیست و هیچیک از مالکان نمیتواند بدون دلیل قانونی، قسمت مشترک را جدا یا مانع استفاده دیگران شود. پیش از معامله یا طرح دعوا، بررسی اسناد توسط کارشناس ثبتی یا وکیل متخصص از اشتباه و هزینه اضافی جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در شریف آباد را ببینید.