برای گرفتن گواهی انحصار وراثت از کجا باید شروع کرد؟ مراحل انجام انحصار ورثه معمولاً با دریافت گواهی فوت، آمادهکردن مدارک ورثه و ثبت درخواست در مرجع صالح یا درگاه خدمات قضایی آغاز میشود و در صورت کاملبودن مدارک، پس از بررسی و در موارد لازم انتشار آگهی، گواهی صادر خواهد شد. انحصار وراثت به معنای تعیین رسمی اشخاصی است که در زمان فوت، وارث متوفی محسوب میشوند؛ این گواهی بهتنهایی مالکیت هر مال یا تقسیم ترکه را ثابت نمیکند.
مرجع رسیدگی، اصولاً شورای حل اختلاف یا واحدی است که طبق مقررات و سامانههای جاری، صلاحیت رسیدگی به امور حسبی مربوط به آخرین اقامتگاه متوفی را دارد. در عمل، درخواست ممکن است از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا مسیرهای الکترونیکی اعلامشده ثبت شود. بنابراین پیش از مراجعه، باید نشانی آخرین اقامتگاه متوفی و روش پذیرش درخواست در همان حوزه بررسی شود. اگر درباره اصل وراثت، نسب، زوجیت یا وجود وارثی اختلاف جدی وجود داشته باشد، رسیدگی ممکن است به ارائه دلیل بیشتر یا طرح دعوای جداگانه نیاز پیدا کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شورای حل اختلاف را ببینید.
مدارک دقیق ممکن است با توجه به وضعیت خانوادگی متوفی متفاوت باشد، اما معمولاً موارد زیر مورد نیاز است:
در مواردی مانند فوت یکی از ورثه پس از متوفی، وجود فرزندخواندگی، تغییر نام، تابعیت خارجی یا اختلاف در اسناد سجلی، مدارک تکمیلی و گاهی تصمیم مرجع قضایی لازم میشود.
در مراحل انجام انحصار ورثه، پس از ثبت درخواست و بارگذاری یا ارائه مدارک، مرجع رسیدگی اطلاعات سجلی و رابطه اشخاص با متوفی را بررسی میکند. برای گواهی نامحدود، معمولاً انتشار آگهی و فراهمشدن امکان اعتراض اشخاص ذینفع مطرح است؛ مهلت اعتراض از تاریخ انتشار آگهی محاسبه میشود و در صورت اعتراض، صدور گواهی تا تعیین تکلیف موضوع ممکن است متوقف شود. گواهی محدود، در شرایطی که ارزش ترکه از حد مقرر بیشتر نباشد، تشریفات متفاوتی دارد؛ تشخیص نوع گواهی بر اساس مقررات و اطلاعات پرونده انجام میشود، نه صرفاً درخواست متقاضی.
فرض کنید آقای «الف» فوت کرده و همسر، دو فرزند بزرگسال و یک فرزند صغیر دارد. همسر او نمیتواند فرزند صغیر را از فهرست ورثه حذف کند و باید مدارک هویتی و نمایندگی قانونی او را ارائه دهد. مراحل انجام انحصار ورثه در این پرونده فقط تعیین ورثه و سهمالارث قانونی آنان است؛ فروش ملک، افراز یا تقسیم آن، موضوعی جداگانه است و ممکن است به اجازههای قانونی مربوط به صغیر یا اقدامات دیگری نیاز داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری حرفه ای را ببینید.
پس از دریافت گواهی، ورثه برای انتقال خودرو، حساب بانکی، سهام یا ملک باید تشریفات اختصاصی هر مال را انجام دهند. پرداخت مالیات بر ارث، حسب مورد و مطابق نوع مال و تاریخ فوت، در مراحل انتقال یا دریافت برخی داراییها مطرح میشود و شرط صدور گواهی وراثت را نباید با تشریفات مالیاتی بعدی یکی دانست. اشتباه در معرفی وارث، پنهانکردن وارث یا ارائه استشهادیه خلاف واقع میتواند مسئولیت حقوقی و در مواردی کیفری ایجاد کند. در چنین وضعی، مراحل انجام انحصار ورثه باید با اصلاح مدارک و اطلاعرسانی به مرجع رسیدگی دنبال شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق اسلامشهر را ببینید.