آیا اجرای احکام میتواند برای یک اختلاف، مستقیماً حکم صادر کند؟ خیر؛ مراحل درخواست صدور حکم توسط اجرای احکام از نظر حقوقی تعبیر دقیقی نیست، زیرا اجرای احکام وظیفه اجرای رأی قطعی یا لازمالاجرای دادگاه را بر عهده دارد، نه رسیدگی ماهوی و صدور حکم. اگر هنوز حکمی صادر نشده باشد، ابتدا باید دعوا در مرجع صالح مطرح شود و پس از صدور رأی و فراهم شدن شرایط اجرا، پرونده به واحد اجرای احکام ارسال شود.
حکم نتیجه رسیدگی دادگاه به ادعا، دفاع و دلایل طرفین است؛ اما اجراییه دستوری رسمی برای اجرای مفاد حکم یا سند لازمالاجرا محسوب میشود. بنابراین، اجرای احکام نمیتواند درباره مالکیت، مطالبه وجه، فسخ قرارداد یا مسئولیت خوانده تصمیم جدیدی بگیرد. این واحد تنها در حدود مفاد رأی اقدام میکند و در صورت ابهام یا تعارض، موضوع را برای رفع ابهام به قاضی صادرکننده رأی ارجاع میدهد.
گاهی اشخاص با جستوجوی عبارت مراحل درخواست صدور حکم توسط اجرای احکام در واقع به دنبال نحوه درخواست صدور اجراییه هستند. در چنین وضعی باید میان حکم قطعی دادگاه، گزارش اصلاحی، دستور موقت و سند لازمالاجرا تفاوت گذاشت؛ زیرا مرجع و تشریفات اجرای هرکدام یکسان نیست.
اصل مهم آن است که رأی باید قابلیت اجرا داشته باشد؛ معمولاً قطعیت رأی، ابلاغ قانونی و مشخص بودن محکومبه در این ارزیابی اهمیت دارد. در برخی موارد، قانون اجازه اجرای رأی پیش از قطعیت را میدهد، اما تشخیص آن به نوع رأی و مقررات مربوط وابسته است.
پس از بررسی مقدماتی، اجراییه به محکومعلیه ابلاغ میشود و مهلت قانونی اجرای مفاد آن آغاز میگردد. مدت واقعی وصول محکومبه عدد ثابتی ندارد و به همکاری محکومعلیه، شناسایی مال، وجود توقیفهای قبلی، اعتراضها و حجم کاری واحد اجرا وابسته است.
در عمل، مراحل درخواست صدور حکم توسط اجرای احکام باید به عنوان مراحل درخواست اجرای حکم اصلاح شود. ابتدا باید رأی و قابلیت اجرای آن بررسی، سپس درخواست اجرا ثبت و پرونده به شعبه یا واحد صالح ارسال شود. بعد از ابلاغ اجراییه، محکومعلیه میتواند مفاد رأی را اجرا کند یا درباره اعسار و پرداخت اقساط، در صورت داشتن شرایط، اقدام نماید. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل در اجرای احکام را ببینید.
اگر محکومعلیه از اجرای رأی خودداری کند، محکومله میتواند شناسایی و توقیف اموال، برداشت از حساب یا سایر اقدامات قانونی متناسب با موضوع را درخواست کند. توقیف مال متعلق به شخص ثالث، معرفی مال غیرقابل توقیف یا ادعای پرداخت بدهی نیز ممکن است موجب رسیدگی جداگانه و توقف یا اصلاح بخشی از عملیات شود. ثبت هر درخواست و نگهداری شماره پیگیری برای پیگیریهای بعدی ضروری است.
فرض کنید سارا به موجب دادنامه قطعی، به پرداخت مبلغی بابت قرض محکوم شده است. او برای مراحل درخواست صدور حکم توسط اجرای احکام نباید از واحد اجرا تقاضای رسیدگی دوباره به اصل قرض کند؛ بلکه باید درخواست اجرای همان دادنامه را ثبت کند. پس از ابلاغ اجراییه، اگر محکومعلیه پرداخت نکند، سارا میتواند اطلاعات حساب بانکی یا خودروی متعلق به او را ارائه دهد تا در چارچوب قانون بررسی و در صورت احراز مالکیت، توقیف شود. نتیجه نهایی به اعتبار رأی، وضعیت مال و اعتراضهای احتمالی بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان 24 ساعته را ببینید.
اجرای احکام محل صدور حکم جدید نیست، بلکه مرحله عملیکردن رأی لازمالاجراست. بنابراین، ابتدا باید دعوا در مرجع صالح رسیدگی شود و سپس با ثبت درخواست اجرا، ابلاغ اجراییه و معرفی اموال، فرایند وصول حق پیگیری گردد. در پروندههای پیچیده، بررسی متن دادنامه و مشورت با وکیل پیش از ثبت درخواست میتواند از درخواستهای بیاثر یا توقیف اشتباه جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پایه یک دادگستری در افسریه را ببینید.