آیا موجر میتواند پس از پایان اجاره، مستأجر را سریع تخلیه کند؟ پاسخ این است که مراحل گرفتن حکم تخلیه از شورای حل اختلاف در عمل با ثبت درخواست، ارائه مدارک و احراز شرایط قانونی آغاز میشود؛ بااینحال، پس از تغییرات قانون شوراهای حل اختلاف، شورا اصولاً مرجع اصلی صدور حکم نیست و بیشتر برای سازش فعالیت میکند. در بسیاری از حوزهها، درخواست تخلیه باید از طریق دادگاه صلح یا مرجع قضایی صالح پیگیری شود و عنوان رای نیز ممکن است «دستور تخلیه» یا «حکم تخلیه» باشد.
دستور تخلیه زمانی صادر میشود که مدت اجاره پایان یافته، قرارداد از نظر شکلی شرایط لازم را داشته باشد و درباره اصل قرارداد یا میزان اجارهبها اختلاف جدی وجود نداشته باشد. این دستور معمولاً روند سریعتری دارد. اما اگر مستأجر درباره اصالت قرارداد، تمدید اجاره، پرداخت اجارهبها یا حق سرقفلی اختلاف مطرح کند، موجر غالباً باید دعوای تخلیه اقامه کند و پس از رسیدگی قضایی، حکم صادر شود. بنابراین استفاده روزمره از عبارت «حکم تخلیه» همیشه به معنای یک نوع رای مشخص نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل شورای حل اختلاف شماره 16 (مجتمع شهید رجایی) را ببینید.
صرف مالک بودن برای موفقیت قطعی کافی نیست؛ زیرا ممکن است مستأجر ادعای تمدید، پرداخت ودیعه، وجود توافق جدید یا حق قانونی دیگری را مطرح کند. همچنین اگر اجاره هنوز پایان نیافته باشد، تخلیه معمولاً به دلیل دیگری مانند عدم پرداخت اجارهبها یا تخلف قراردادی نیاز دارد.
مدارک معمول شامل سند یا مدرک مالکیت، قرارداد اجاره، کارت ملی، اطلاعات کامل مستأجر، نشانی دقیق ملک و در صورت وجود، اظهارنامه یا رسیدهای پرداخت است. اگر قرارداد در سامانه ثبت شده باشد، کد رهگیری نیز میتواند به شناسایی رابطه استیجاری کمک کند؛ اما نبود کد رهگیری بهتنهایی همیشه موجب بیاعتباری قرارداد نیست. مدارک باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع صالح ارسال شوند.
در نخستین گام، موجر باید نوع اقدام خود را مشخص کند: درخواست دستور تخلیه یا دادخواست حکم تخلیه. سپس مدارک در دفتر خدمات قضایی بارگذاری و هزینه دادرسی یا هزینه مربوط به درخواست پرداخت میشود. پرونده به مرجع صالح محل وقوع ملک ارجاع میگردد. در صورت صدور دستور یا حکم، اجرای آن از مسیر واحد اجرای احکام انجام میشود و تخلیه خودسرانه، قطع آب و برق یا تعویض قفل میتواند برای موجر مسئولیت ایجاد کند.
مدت رسیدگی عدد ثابتی ندارد و به کامل بودن مدارک، محل ملک، اعتراض مستأجر، وجود اختلاف درباره ودیعه و حجم کار مرجع قضایی بستگی دارد. مهلتهای قانونی ابلاغ و اعتراض نیز باید از متن ابلاغیه پرونده بررسی شود؛ بنابراین نباید زمان معمول رسیدگی را با مهلت قانونی اشتباه گرفت.
فرض کنید مالک، قرارداد یکسالهای دارد که پایان یافته و مستأجر نیز دلیلی برای تمدید ارائه نمیکند. در این وضعیت، مراحل گرفتن حکم تخلیه از شورای حل اختلاف در بیان عامیانه، با ثبت درخواست از طریق دفتر خدمات قضایی و ضمیمهکردن قرارداد آغاز میشود؛ اما مرجع صادرکننده ممکن است دادگاه صلح باشد. اگر مستأجر مدعی تمدید شفاهی یا پرداختنشدن ودیعه شود، احتمال تبدیل موضوع به دعوای ترافعی و رسیدگی کامل وجود دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شورای حل اختلاف را ببینید.
مراحل گرفتن حکم تخلیه از شورای حل اختلاف باید با تشخیص درست نوع رای و مرجع صالح آغاز شود. پیش از اقدام، قرارداد، تاریخ پایان اجاره، وضعیت ودیعه و ادعاهای احتمالی مستأجر را بررسی کنید. مراجعه به شورا برای سازش همچنان ممکن است، اما برای صدور رای قضایی، صلاحیت دادگاه صلح یا مرجع تعیینشده در حوزه قضایی اهمیت اساسی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در شریف آباد را ببینید.