آیا پس از بارداری یا پایان قرارداد کار، باید میان مرخصی زایمان و مقرری بیمه بیکاری یکی را انتخاب کرد؟ پاسخ مستقیم این است که مرخصی زایمان یا بیمه بیکاری دو حمایت متفاوت هستند و معمولاً همزمان قابل استفاده نیستند؛ مرخصی زایمان برای دوران بارداری و تولد فرزند در زمان استمرار رابطه کاری است، اما بیمه بیکاری برای فردی است که بدون میل و اراده خود کارش را از دست داده و آماده اشتغال مجدد است.
مرخصی زایمان، تعلیق موقت کار به دلیل بارداری و زایمان محسوب میشود و اصل رابطه استخدامی را از بین نمیبرد. مدت مرخصی در مقررات حمایتی جدید، در حالت معمول تا ۹ ماه در نظر گرفته شده است؛ بااینحال، نوع استخدام، دستگاه محل خدمت، چندقلوزایی و مقررات اجرایی صندوق بیمه میتواند در مدت و نحوه پرداخت اثر بگذارد. در مقابل، بیمه بیکاری زمانی مطرح است که بیکاری غیرارادی باشد؛ برای مثال، کارفرما تعدیل نیرو کند یا قرارداد در شرایطی پایان یابد که ارادی بودن بیکاری از سوی کارگر احراز نشود.
بنابراین، دریافت کمکهزینه ایام بارداری یا استفاده از مرخصی زایمان، بهخودیخود به معنای بیکار شدن نیست. همچنین بیکار شدن پس از پایان مرخصی، فقط در صورت وجود سایر شرایط بیمه بیکاری میتواند موجب برقراری مقرری شود. سابقه پرداخت حق بیمه، نوع پایان کار، آمادگی برای اشتغال و تأیید مراجع مربوط، در تصمیم نهایی اهمیت دارد.
کارگر یا کارمند باید تحت پوشش مقررات مربوط به بیمه یا استخدام خود باشد و مدارک پزشکی و اداری لازم را ارائه کند. در پروندههای مشمول تأمین اجتماعی، درخواست معمولاً از مسیر شعبه یا سامانه این سازمان پیگیری میشود و کارفرما نیز باید وضعیت اشتغال و فهرست بیمه را تأیید کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی پزشکی را ببینید.
مبلغ پرداختی نیز برای همه افراد یکسان نیست و به صندوق بیمه، نوع رابطه استخدامی و مبنای دستمزد مشمول بیمه بستگی دارد. به همین دلیل، نباید رقم دریافتی یک کارمند دولت را با بیمهشده تأمین اجتماعی مقایسه کرد.
برای استفاده از بیمه بیکاری، بیکاری باید غیرارادی باشد و فرد توان و آمادگی کار داشته باشد. درخواست باید در مهلت مقرر اداری و از طریق اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل انجام شود. مدارکی مانند قرارداد، نامه اخراج یا تعدیل، سوابق بیمه، مدارک هویتی و فرم اعلام آمادگی به کار معمولاً بررسی میشود. استعفای واقعی، ترک کار یا توافق صوری ممکن است مانع برقراری مقرری شود.
اگر قرارداد در دوران مرخصی زایمان پایان یابد، نتیجه به نوع قرارداد، علت پایان، رفتار کارفرما و اسناد موجود بستگی دارد. صرف بارداری یا استفاده از مرخصی، نه دلیل قطعی بر استحقاق بیمه بیکاری است و نه دلیل قطعی بر محرومیت از آن.
فرض کنید سارا با قرارداد مدتمعین در یک شرکت خصوصی کار میکند و پس از زایمان وارد مرخصی قانونی میشود. اگر قرارداد او همچنان معتبر باشد، وضعیت او مرخصی زایمان یا بیمه بیکاری نیست؛ بلکه در دوره حمایت از بارداری قرار دارد. اگر کارفرما پس از پایان قرارداد، بدون تمدید همکاری، رابطه کاری را خاتمه دهد، سارا میتواند با ارائه قراردادها و سوابق بیمه برای بیمه بیکاری اقدام کند؛ اما اداره کار باید غیرارادی بودن بیکاری و سایر شرایط را احراز کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی قضایی را ببینید.
انتخاب میان مرخصی زایمان یا بیمه بیکاری انتخاب میان دو مزیت مشابه نیست. مرخصی زایمان برای حفظ حمایت شغلی و مالی دوران تولد فرزند است و بیمه بیکاری برای جبران فقدان ناخواسته شغل. ثبت دقیق درخواست، نگهداری قرارداد و فیشهای حقوقی و اعتراض به تصمیمهای نادرست در مراجع اداری، از مهمترین اقدامات برای حفظ حقوق بیمهشده است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه شماره تلفن وکیل در قرچک را ببینید.