آیا در مزایده اول فروش ملک مشاع، کل ملک فروخته میشود یا فقط سهم یکی از شرکا؟ پاسخ این است که مزایده اول فروش ملک مشاع بسته به علت فروش و مرجع اجرا، ممکن است ناظر به تمام ملک یا تنها سهم مشاع محکومعلیه باشد. اگر فروش برای تقسیم مال مشترک و پس از احراز غیرقابلافراز بودن ملک انجام شود، معمولاً تمام ملک به مزایده گذاشته شده و مبلغ حاصل، پس از کسر هزینههای قانونی، میان شرکا بر اساس سهم آنان تقسیم میشود؛ اما در اجرای طلب شخصی، اصل بر فروش سهم همان شریک بدهکار است.
هر شریک میتواند در صورت فراهم بودن شرایط قانونی، تقاضای افراز کند. اگر ملک قابل افراز نباشد، مرجع صالح گواهی یا تصمیم مربوط به غیرقابلافراز بودن را مبنا قرار میدهد و فروش ملک از طریق مزایده انجام میشود. در این حالت، هدف فروش، پایان دادن به حالت اشاعه و تقسیم وجه میان مالکان است، نه پرداخت بدهی یک شریک خاص.
در مقابل، اگر طلبکار سهم یکی از شرکا را توقیف کرده باشد، مزایده معمولاً نسبت به همان سهم برگزار میشود. خریدار چنین سهمی، مالک مشاع با سایر شرکا خواهد شد و لزوماً مالک قسمت مشخصی از ملک نیست. این تفاوت، از مهمترین نکات در بررسی آگهی و ارزیابی ارزش واقعی خرید است.
پس از توقیف یا صدور دستور فروش، ملک توسط کارشناس رسمی ارزیابی میشود. گزارش کارشناسی باید وضعیت ثبتی، مساحت، کاربری، حدود، حقوق اشخاص ثالث و میزان سهم هر شریک را تا حد امکان روشن کند. سپس آگهی مزایده منتشر میشود و زمان، مکان، مبلغ پایه، میزان سپرده شرکت و شرایط پرداخت در آن درج میگردد.
صرف برنده شدن در جلسه، همیشه به معنی انتقال فوری سند نیست. پرداخت کامل بها، تأیید اقدامات اجرایی و رفع موانع ثبتی یا قضایی ممکن است لازم باشد. همچنین اگر نسبت به ارزیابی، آگهی یا نحوه برگزاری ایراد مؤثر وجود داشته باشد، شخص ذینفع باید در مهلت مقرر همان مرجع، اعتراض خود را مستند مطرح کند.
نبودن خریدار در مزایده اول معمولاً باعث پایان پرونده نمیشود و امکان تجدید مزایده طبق مقررات اجرای مربوط وجود دارد. آثار دقیق نوبت بعدی، از جمله میزان قیمت پایه و اختیارهای محکومله یا شرکا، به نوع پرونده، مرجع اجرا و مفاد آگهی بستگی دارد. بنابراین نمیتوان بدون مشاهده پرونده، کاهش قطعی قیمت یا فروش فوری در نوبت دوم را نتیجه گرفت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل را ببینید.
فرض کنید سارا و مهدی هر کدام مالک سه دانگ یک خانه باشند و ملک طبق نظر مرجع صالح قابل افراز نباشد. سارا درخواست فروش میدهد و مزایده اول فروش ملک مشاع برای کل خانه برگزار میشود. اگر مهدی ادعا کند ملک قابل افراز است، باید این ادعا را با مدارک ثبتی و فنی پیگیری کند؛ صرف مخالفت شفاهی، مانع فروش نیست. پس از فروش، وجه معامله اصولاً بر مبنای سهم مالکیت تقسیم میشود، مگر اینکه بدهی، حق تقدم، رهن یا ادعای معتبر شخص ثالث وجود داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان تلفنی را ببینید.
پیش از شرکت در مزایده اول فروش ملک مشاع، باید مشخص شود موضوع مزایده کل ملک است یا سهم مشاع، سند در رهن یا بازداشت قرار دارد یا نه، ملک در تصرف چه شخصی است و آیا دعوای مؤثر دیگری درباره آن جریان دارد. بررسی آگهی، گزارش کارشناسی و پرونده اجرایی توسط وکیل یا کارشناس ثبتی، از خرید سهمی که امکان تصرف یا انتقال آن دشوار است جلوگیری میکند. همچنین شریک معترض باید به جای جلوگیری عملی از مزایده، ایراد خود را از مسیر قانونی و با دلیل قابل اثبات مطرح کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم قرچک را ببینید.