آیا خانهای که بابت بدهی یا اجرای حکم توقیف شده، چگونه به فروش میرسد؟ پاسخ این است که مزایده خانه توسط دادگاه از طریق واحد اجرای احکام و با رعایت تشریفات قانونی، ارزیابی رسمی و انتشار آگهی انجام میشود و انتقال ملک نیز پس از پرداخت کامل بهای آن صورت میگیرد. توقیف خانه بهتنهایی به معنای فروش فوری نیست؛ بلکه محکومعلیه، طلبکار و اشخاص ذینفع در مراحل مختلف حقوقی، فرصت اعتراض یا ارائه مدارک دارند.
معمولاً پس از صدور حکم قطعی یا فراهم شدن شرایط اجرای سند لازمالاجرا، در صورتی که بدهکار محکومبه را نپردازد، مالی مانند خانه توقیف میشود. کارشناس رسمی دادگستری ارزش ملک را تعیین میکند و پس از ابلاغ ارزیابی، در صورت نبود اعتراض مؤثر یا تعیین تکلیف اعتراض، آگهی مزایده منتشر میشود. در آگهی باید مشخصات ملک، وضعیت ثبتی، میزان بدهی، تاریخ و محل مزایده و شرایط پرداخت درج شود.
در مزایده خانه توسط دادگاه معمولاً قیمت پایه بر اساس ارزیابی کارشناسی تعیین میشود، نه الزاماً قیمت روز مورد توافق در بازار. بنابراین ممکن است قیمت پایه با ارزش معاملاتی، قیمت منطقهای یا مبلغی که مالک انتظار دارد تفاوت داشته باشد. وجود مستأجر، رهن، بازداشتهای دیگر، حقوق ارتفاقی و وضعیت سند میتواند بر تصمیم خریدار و ارزش واقعی ملک اثر بگذارد.
برنده مزایده باید معمولاً ده درصد مبلغ پیشنهادی را در همان جلسه بهعنوان سپرده بپردازد. باقیمانده نیز باید در مهلت قانونی تعیینشده پرداخت شود؛ در غیر این صورت، ممکن است سپرده او ضبط و مزایده تجدید شود. تحویل فیزیکی خانه نیز با انتقال سند یکی نیست و اگر ملک در تصرف شخص دیگری باشد، موضوع تخلیه یا رفع تصرف ممکن است به اقدام جداگانه نیاز داشته باشد.
فرض کنید «الف» بابت بدهی خود محکوم شده و خانه او توقیف میشود. کارشناس، ملک را بدون توجه به پارکینگ اختصاصی و حقوق مشاعی ساختمان ارزیابی میکند و مزایده برگزار میشود. اگر مالک یا شخص ذینفع بتواند ثابت کند ارزیابی یا آگهی با تشریفات قانونی منطبق نبوده است، میتواند در مهلت قانونی، شکایت خود را نزد مرجع صالح اجرای حکم مطرح کند. در چنین پروندهای، مزایده خانه توسط دادگاه صرفاً به دلیل پایین بودن قیمت مورد ادعای مالک باطل نمیشود؛ بلکه باید تخلف مؤثر، تضییع حق یا اشتباه قابل اثبات ارائه شود.
اعتراضکننده باید شماره پرونده اجرایی، تصویر حکم یا اجراییه، سند مالکیت یا مدرک ذینفع بودن، آگهی مزایده، نظریه کارشناسی، رسیدهای پرداخت و مستندات مربوط به تخلف را ارائه کند. اعتراض به ارزیابی، اعتراض به اصل توقیف، ادعای مستثنیات دین و شکایت از نحوه برگزاری مزایده، موضوعات یکسانی نیستند و هرکدام دلیل و مسیر رسیدگی متفاوتی دارند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مشاوره حقوقی رایگان را ببینید.
در بسیاری از موارد، شکایت از تخلف اجرایی باید در مهلت کوتاه قانونی، از جمله مهلت یکهفتهای مقرر برای اعتراض به اقدامات اجرایی، مطرح شود؛ اما آغاز و نحوه محاسبه مهلت به نوع اقدام و تاریخ ابلاغ یا وقوع آن بستگی دارد. پس از انتقال رسمی، اعتراض دشوارتر میشود؛ بنابراین بررسی پرونده پیش از مزایده اهمیت بیشتری دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
مزایده خانه توسط دادگاه فرایندی مرحلهای است که از توقیف و ارزیابی آغاز و با فروش و انتقال رسمی پایان مییابد. خریدار باید آگهی، وضعیت ثبتی، تصرف ملک و بدهیهای احتمالی را بررسی کند و مالک یا طلبکار نیز هر اعتراض را سریع و مستند مطرح سازد. چون نتیجه به اسناد و تشریفات پرونده وابسته است، بررسی پرونده اجرایی توسط وکیل یا کارشناس حقوقی پیش از مزایده میتواند از زیانهای جدی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در تهرانپارس را ببینید.