آیا برگشت خوردن چک میتواند حسابهای بانکی صادرکننده را هم درگیر کند؟ بله؛ مسدودی حساب بابت چک معمولاً پس از ثبت گواهی عدم پرداخت یا کسری مبلغ چک در سامانه بانکی و طی تشریفات قانونی انجام میشود و بانک میتواند وجوه حسابها و کارتهای بانکی صادرکننده را تا میزان کسری چک مسدود کند. این اقدام با توقیف قضایی کل داراییها تفاوت دارد و اصولاً فقط تا سقف مبلغ پرداختنشده صورت میگیرد.
مبنای این محدودیت، ثبت غیرقابلپرداخت بودن یا کسری چک در سامانه بانک مرکزی است. پس از ثبت اطلاعات و سپری شدن مهلت مقرر قانونی، محدودیتهای بانکی از جمله مسدود شدن وجوه تا میزان کسری چک اعمال میشود. دامنه اقدام میتواند حسابها و کارتهای بانکی صادرکننده را دربر بگیرد، اما میزان انسداد نباید بیش از مبلغ کسری باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل چک را ببینید.
اگر بخشی از وجه چک پرداخت شده باشد، تنها مبلغ باقیمانده موضوع محدودیت است. همچنین مسدودی حساب بابت چک به خودی خود به معنای محکومیت قطعی کیفری نیست؛ زیرا مسئولیت کیفری، حقوقی یا ثبتی صادرکننده به عواملی مانند علت صدور چک، تاریخ آن، وجود یا نبود ادعای تضمینی بودن و مدارک طرفین بستگی دارد.
رفع اثر از چک برگشتی و آزاد شدن مبلغ مسدودشده معمولاً با یکی از راههای قانونی زیر پیگیری میشود:
بانک ممکن است برای بررسی، شناسه گواهی عدم پرداخت، کارت ملی، شماره حساب و مستند پرداخت را مطالبه کند. صرف توافق شفاهی با دارنده یا ارسال تصویر یک رسید عادی، همیشه برای رفع محدودیت کافی نیست.
نخست باید از شعبه بانک یا سامانه مربوط، علت دقیق محدودیت و مبلغ مسدودشده دریافت شود. سپس صادرکننده باید مشخص کند مشکل ناشی از کسری واقعی، اشتباه در ثبت، پرداخت قبلی یا اختلاف درباره هویت و مسئولیت اوست. در صورت وجود اشتباه بانکی، درخواست اصلاح باید همراه با مدارک پرداخت یا گواهی معتبر به بانک ارائه شود.
اگر اختلاف با دارنده وجود داشته باشد، موضوع ممکن است از طریق دادگاه، اجرای ثبت یا مراجع کیفری پیگیری شود. طرح شکایت به تنهایی الزاماً موجب آزاد شدن حساب نمیشود؛ معمولاً دستور یا تصمیم معتبر مرجع رسیدگی لازم است. در این وضعیت، حفظ پیامها، قرارداد پایه، رسیدهای پرداخت و مکاتبات اهمیت زیادی دارد.
فرض کنید «الف» چکی به مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان صادر کرده و بانک هنگام ارائه چک فقط ۸۰ میلیون تومان موجودی داشته است. پس از پرداخت همان مبلغ، کسری چک ۱۲۰ میلیون تومان ثبت میشود و مسدودی حساب بابت چک اصولاً باید در همین حدود باشد، نه نسبت به کل موجودیهای او. اگر «الف» مبلغ کسری را تأمین کند یا رضایتنامه رسمی دارنده را ارائه دهد، میتواند درخواست رفع سوءاثر و آزادسازی مبلغ را مطرح کند. با این حال، اگر دارنده همزمان دعوای مطالبه وجه یا خسارت مطرح کرده باشد، نتیجه نهایی به مستندات و تصمیم مرجع صالح وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی چک برگشتی را ببینید.
مسدودی حساب بابت چک اقدامی بانکی برای تضمین وصول مبلغ پرداختنشده است، نه توقیف نامحدود همه داراییها. صادرکننده باید ابتدا مبلغ کسری و علت ثبت را بررسی کند، سپس با پرداخت وجه، رضایت رسمی دارنده یا تصمیم مرجع صالح برای رفع محدودیت اقدام کند. بیتوجهی به گواهی عدم پرداخت میتواند علاوه بر انسداد حساب، محدودیتهای بانکی و پیگیری حقوقی یا کیفری را نیز به دنبال داشته باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل های دماوند را ببینید.