آیا در یک قرارداد، سند، پیام یا حساب کاربری، هویت شخص و واقعیبودن مدرک محل تردید است؟ مشکل تعیین هویت و اصالت زمانی ایجاد میشود که نتوان انتساب رفتار، امضا، نوشته یا داده را به شخص مشخص و معتبر اثبات کرد؛ در این وضعیت، باید هم هویت فرد و هم اصالت دلیل، با مدارک قابل بررسی و عنداللزوم کارشناسی رسمی احراز شود.
احراز هویت یعنی مشخص شود شخص موردنظر واقعاً چه کسی است و آیا اطلاعات هویتی او با فرد حاضر یا صاحب حساب تطابق دارد یا خیر. اصالت، به واقعیبودن و دستکارینشدن سند یا داده مربوط میشود. برای نمونه، ممکن است کارت ملی متعلق به فردی واقعی باشد، اما قراردادی که به نام او ارائه شده، جعلی یا دستکاریشده باشد. برعکس، یک پیام ممکن است از حساب واقعی ارسال شده باشد، اما انتساب آن به صاحب حساب، بدون بررسی دسترسی و شرایط ارسال، قطعی نباشد.
تفاوت امضا با نمونههای قبلی، انکار نوشته، استفاده از مدارک هویتی دیگران، حسابهای کاربری مشترک، شماره تلفن ثبتشده به نام شخص دیگر، فایلهای فاقد سابقه فنی و تغییر تاریخ یا متن قرارداد از عوامل رایج هستند. در پروندههای الکترونیکی، تصویر بریدهشده، اسکرینشات بدون فایل اصلی و پیامهایی که زنجیره نگهداری آنها مشخص نیست، ارزش اثباتی محدودتری دارند. بنابراین مشکل تعیین هویت و اصالت صرفاً با ادعا یا مشاهده ظاهری مدرک حل نمیشود.
مدارک مناسب به نوع اختلاف بستگی دارد، اما معمولاً مجموعه زیر برای شروع بررسی مفید است:
اسکرینشات بهتنهایی همیشه کافی نیست؛ بهتر است داده اصلی حفظ شود و از حذف، ویرایش یا انتقال مکرر آن جلوگیری شود.
ابتدا باید مشخص شود اختلاف ماهیت حقوقی، کیفری یا هر دو را دارد. در اختلاف قراردادی، طرح دعوا و ارائه اصل سند اهمیت دارد؛ در ادعای جعل، استفاده از سند مجعول یا دسترسی غیرمجاز، مراجعه به مرجع صالح کیفری نیز ممکن است ضرورت پیدا کند. مرجع رسیدگی میتواند برای تطبیق امضا، خط، مهر یا بررسی دادههای دیجیتال، موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع دهد. نظریه کارشناس دلیل مهمی است، اما تصمیم نهایی با مرجع رسیدگیکننده است و سایر قرائن نیز بررسی میشوند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل متخصص جعل امضا را ببینید.
فرض کنید شخصی علیه فردی دادخواست مطالبه وجه مطرح کند و قراردادی با امضای خوانده ارائه دهد. خوانده امضا را انکار میکند و مدعی است تصویر کارت شناسایی او برای ساخت حساب کاربری استفاده شده است. در چنین وضعی، مشکل تعیین هویت و اصالت با یک مقایسه ظاهری حل نمیشود؛ اصل قرارداد، نمونه امضا، سوابق پرداخت، اطلاعات ورود حساب و گزارش فنی میتواند برای کارشناسی ارائه شود. نتیجه پرونده به مجموع این دلایل، نحوه نگهداری دادهها و اعتبار ادعاهای طرفین بستگی دارد.
امضای سند سفید، ارسال تصویر مدارک بدون درج هدف و تاریخ، حذف پیامهای مهم، ویرایش فایل اصلی، تهدید طرف مقابل یا انتشار عمومی اطلاعات خصوصی از اشتباهات رایج است. همچنین طرح ادعای جعل بدون بررسی کارشناسی یا تصور اینکه صرف انکار، سند را بیاعتبار میکند، میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. حفظ اصل مدارک و ثبت زمان دریافت آنها، معمولاً از نظر اثباتی اهمیت زیادی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
برای حل مشکل تعیین هویت و اصالت باید میان هویت شخص، انتساب عمل و اصالت دلیل تفکیک کرد. جمعآوری منظم مدارک، حفظ داده اصلی، استفاده از کارشناسی تخصصی و انتخاب مسیر حقوقی یا کیفری متناسب، شانس اثبات ادعا را افزایش میدهد؛ با این حال، نتیجه نهایی به کیفیت ادله و ارزیابی مرجع رسیدگی وابسته است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.