آیا برای کاری که بدون تعیین دستمزد انجام دادهاید میتوانید پول دریافت کنید؟ بله، مطالبه اجرت المثل دستمزد زمانی امکانپذیر است که انجام کار به درخواست یا رضایت طرف مقابل صورت گرفته باشد، کار عرفاً ارزش مالی داشته باشد و رایگان بودن آن ثابت نشود. مبلغ نهایی معمولاً با توجه به نوع کار، مدت انجام، مهارت شخص، عرف محل و نظر کارشناس تعیین میشود و رقم ثابتی برای همه پروندهها وجود ندارد.
اگر طرفین پیش از انجام کار درباره مبلغ توافق کرده باشند، موضوع معمولاً اجرتالمسمی یا دستمزد قراردادی است، نه اجرت المثل. اما چنانچه مبلغی تعیین نشده باشد، دادگاه ارزش متعارف خدمات انجامشده را بررسی میکند. بر اساس قواعد مربوط به استیفای عمل، اصل بر این نیست که هر کار انجامشدهای قابل مطالبه باشد؛ بلکه باید درخواست کار، انتفاع طرف مقابل، ارزش اقتصادی عمل و نبود قصد تبرع یا رایگانکاری احراز شود.
در روابط کاری تابع قانون کار، عنوان دعوا ممکن است مطالبه حقوق، مزایا یا حقالسعی باشد و رسیدگی اصولاً در مراجع حل اختلاف کار انجام میشود. بنابراین، پیش از طرح دعوا باید مشخص شود رابطه طرفین استخدامی بوده یا قراردادی و مستقل. همچنین در روابط خانوادگی، بهویژه کارهای انجامشده در منزل، شرایط اثبات اجرت المثل با کار مستقل یا تجاری تفاوت دارد.
خواهان باید هم اصل انجام کار و هم میزان یا ارزش آن را اثبات کند. هیچ مدرکی بهتنهایی در همه پروندهها کافی نیست و قاضی مجموعه دلایل را ارزیابی میکند. مدارک مؤثر میتواند شامل موارد زیر باشد:
در بسیاری از پروندهها دادگاه برای تعیین مبلغ، موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع میدهد. کارشناس معمولاً سابقه کار، تخصص، حجم خدمات، زمان صرفشده و نرخ متعارف همان فعالیت را بررسی میکند؛ اما تشخیص نهایی مسئولیت و استحقاق با دادگاه است، نه کارشناس.
ابتدا باید اسناد مرتب و ارزش تقریبی خواسته مشخص شود. سپس دادخواست مطالبه وجه از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و مرجع صالح بر اساس نوع رابطه، محل اقامت خوانده و مقررات صلاحیت تعیین میشود. خواسته باید روشن باشد؛ برای نمونه، مطالبه اجرت خدمات انجامشده در بازه زمانی مشخص، بهعلاوه خسارتهای قانونی قابل مطالبه.
در دادخواست، شرح دقیق کار، تاریخ آغاز و پایان، نحوه درخواست طرف مقابل و دلیل رایگان نبودن عمل اهمیت دارد. مطالبه اجرت المثل دستمزد بدون تعیین مبنای محاسبه، ممکن است با ایراد یا ارجاع ناقص به کارشناسی روبهرو شود. هزینه دادرسی نیز بر مبنای ارزش خواسته محاسبه میشود و مبلغ کارشناسی، جدا از آن و وابسته به موضوع و میزان پیچیدگی کار است.
فرض کنید فردی برای بازسازی یک واحد تجاری، سه ماه به درخواست مالک فعالیت کرده، مصالح را مالک تهیه کرده و درباره دستمزد فقط وعده پرداخت داده است. پس از پایان کار، مالک از پرداخت خودداری میکند. در چنین وضعی، مطالبه اجرت المثل دستمزد با ارائه پیامها، شهادت همکاران، تصاویر مراحل کار و درخواست کارشناسی قابل طرح است. بااینحال، اگر مالک ثابت کند کار ناقص بوده یا بخشی از خدمات قبلاً پرداخت شده، مبلغ نهایی میتواند کاهش یابد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل را ببینید.
طرح دعوا علیه شخص نادرست، بیان نکردن مدت و نوع خدمات، نداشتن دلیل بر درخواست کار، خلط اجرتالمثل با خسارت تأخیر و ادعای مبلغ غیرمتعارف از اشتباهات رایج است. همچنین انجام کار با قصد کمک رایگان، در صورت اثبات، میتواند مطالبه را با مشکل روبهرو کند. پیش از اقدام، اسناد پرداختهای قبلی و توافقهای شفاهی را نیز بررسی کنید؛ زیرا مطالبه اجرت المثل دستمزد فقط با ادعا ثابت نمیشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان 24 ساعته را ببینید.
موفقیت در این دعوا به اثبات انجام کار، درخواست یا انتفاع طرف مقابل و ارزش عرفی خدمات وابسته است. تعیین دقیق رابطه حقوقی و گردآوری مدارک، پیش از ثبت دادخواست، از اختلاف درباره مرجع رسیدگی و مبلغ قابل مطالبه جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل های قرچک را ببینید.