آیا پس از پس گرفتن دادخواست یا دعوا میتوان از خواهان خسارت گرفت؟ مطالبه خسارت بعد از استرداد در حقوق ایران ممکن است، اما صرف استرداد بهتنهایی باعث ایجاد حق خسارت نمیشود و باید ورود زیان، رفتار قابل انتساب و رابطه میان آن دو اثبات شود. همچنین باید میان هزینههای دادرسی، خسارت ناشی از طرح دعوا و خسارتهای مستقل مانند لطمه به مال یا اعتبار تفاوت گذاشت.
استرداد دادخواست با استرداد دعوا یکسان نیست. اگر دادخواست در مرحله ابتدایی پس گرفته شود، معمولاً قرار ابطال دادخواست صادر میشود؛ اما در مراحل بعدی، بسته به زمان استرداد و موضع خوانده، ممکن است قرار رد دعوا یا قرار سقوط دعوا صادر شود. این تصمیمها بهخودیخود ثابت نمیکنند که دعوای قبلی بیاساس یا زیانبار بوده است.
خوانده میتواند هزینههایی مانند حقالوکاله در حدود قابل مطالبه، هزینه کارشناسی، هزینه رفتوآمد ضروری و سایر مخارج مستقیم و متعارف را مطالبه کند؛ بااینحال، پرداخت این مبالغ به تحقق شرایط قانونی و ارائه دلیل بستگی دارد. مطالبه خسارت بعد از استرداد زمانی شانس بیشتری دارد که نشان داده شود خواهان با علم به بیحقی یا برخلاف موازین متعارف اقدام کرده و این رفتار، زیان واقعی به خوانده وارد کرده است.
ادعای خسارت باید از یک زیان احتمالی و کلی فراتر برود. دادگاه معمولاً به وجود ضرر مسلم، انتساب آن به رفتار طرف مقابل و قابلیت جبران قانونی توجه میکند. از جمله مدارک قابل استفاده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
هزینه دادرسی پرونده قبلی همیشه معادل خسارت قابل مطالبه نیست؛ زیرا ممکن است بخشی از آن با تصمیم دادگاه یا مقررات مربوط به هزینههای دادرسی تعیین شود. خسارت معنوی نیز در همه پروندهها بهصورت خودکار پذیرفته نمیشود و نوع زیان، مبنای قانونی و شیوه اثبات آن اهمیت دارد.
درخواست خسارت باید با شرح دقیق رفتار خواهان، زمان طرح و استرداد دعوا، نوع زیان و مبلغ مورد مطالبه تنظیم شود. اگر رسیدگی به خسارت در همان پرونده قبلی ممکن نباشد یا پرونده با استرداد مختومه شده باشد، معمولاً باید دادخواست مستقلی در مرجع صالح ثبت شود. مرجع صالح بر اساس ماهیت دعوا، مبلغ خواسته و قواعد صلاحیت تعیین میشود و نمیتوان همیشه دادگاه پرونده قبلی را صالح دانست.
در متن دادخواست، صرفاً نوشتن عبارت «طرح دعوای بیاساس» کافی نیست. خواهان خسارت باید توضیح دهد چرا اقدام طرف مقابل برخلاف رفتار متعارف یا همراه با تقصیر بوده و دقیقاً چه مبلغی از این اقدام زیان دیده است. پیش از ثبت دادخواست نیز بررسی تصمیم صادرشده درباره استرداد اهمیت دارد؛ زیرا استرداد با رضایت خوانده یا صرفنظر کلی میتواند آثار متفاوتی داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل حقوقی را ببینید.
فرض کنید شخصی دادخواستی برای مطالبه مبلغی مطرح کند، اما پس از ابلاغ و انجام کارشناسی، بدون ارائه دلیل معتبر آن را مسترد نماید. خوانده میتواند برای مطالبه خسارت بعد از استرداد رسید کارشناسی، قرارداد وکیل و اسناد هزینههای مستقیم را ارائه کند. بااینحال، اگر فقط استرداد دعوا ثابت باشد و دلیلی بر تقصیر، سوءنیت یا ورود زیان اضافی وجود نداشته باشد، پذیرش تمام خواسته قطعی نیست و دادگاه ممکن است تنها هزینههای قانونی و اثباتشده را بررسی کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره قوه قضاییه را ببینید.
مطالبه خسارت بعد از استرداد امکانپذیر است، اما نتیجه آن به نوع استرداد، تصمیم صادرشده، دلیل طرح دعوای قبلی، میزان تقصیر و اسناد زیان بستگی دارد. بهترین اقدام، تفکیک هزینههای دادرسی از خسارت مستقل، جمعآوری مدارک و تعیین دقیق مرجع صالح پیش از ثبت دادخواست است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در بومهن را ببینید.