آیا وراث میتوانند بدهی اشخاص به متوفی را پس از فوت او دریافت کنند؟ بله؛ مطالبه طلب توسط وراث متوفی با ارائه گواهی انحصار وراثت، مدارک اثبات طلب و احراز سمت قانونی آنان امکانپذیر است. طلب متوفی بخشی از ماترک محسوب میشود و پس از تعیین ورثه، هر وارث اصولاً به نسبت سهمالارث خود در آن ذیحق خواهد بود؛ مگر اینکه همه وراث برای پیگیری و دریافت طلب توافق کنند یا یکی از آنان بهطور رسمی وکالت داشته باشد.
پس از فوت طلبکار، حق مطالبه از بین نمیرود و به ترکه منتقل میشود. وراث باید ابتدا رابطه نسبی یا سببی و سمت خود را با گواهی انحصار وراثت ثابت کنند. اگر میان وراث، شخص محجور یا صغیر وجود داشته باشد، نماینده قانونی او باید با رعایت مصلحت وی اقدام کند. همچنین اگر متوفی وصی، مدیر ترکه یا وکیل معتبر تعیین کرده باشد، حدود اختیار این اشخاص باید بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
طرح دعوا از سوی یک وارث فقط زمانی برای کل طلب قابل دفاع است که نمایندگی یا اذن معتبر سایر وراث وجود داشته باشد. در غیر این صورت، خواهان معمولاً باید سهم خود را مطالبه کند. توافقنامه تقسیم ترکه، وکالتنامه رسمی یا رضایتنامه سایر وراث میتواند از طرح اختلافهای بعدی جلوگیری کند.
مهمترین موضوع، اثبات اصل دین و میزان آن است. مدارک قابل استفاده با توجه به ماهیت رابطه متفاوتاند:
صرف ادعای خانوادگی یا ثبت طلب در نوشتههای شخصی، همیشه برای صدور حکم کافی نیست. دادگاه مجموعه دلایل را بررسی میکند و ممکن است برای تشخیص اصالت سند، حسابرسی یا کارشناسی انجام شود.
در عمل، بهتر است وراث ابتدا اسناد و میزان دقیق طلب را بررسی و در صورت امکان اظهارنامهای روشن برای بدهکار ارسال کنند. اگر پرداخت انجام نشد، دعوا با عنوان متناسب، مانند مطالبه وجه یا الزام به انجام تعهد، در مرجع صالح مطرح میشود. صلاحیت دادگاه معمولاً به نوع دعوا، محل اقامت خوانده، محل اجرای تعهد و ارزش خواسته بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان برای همه پروندهها یک مرجع واحد تعیین کرد.
هزینه دادرسی نیز بر اساس نوع دعوا و ارزش مالی خواسته محاسبه میشود و ممکن است هزینه کارشناسی، ابلاغ و اجرای حکم نیز اضافه شود. پس از صدور رأی قطعی، در صورت امتناع بدهکار، میتوان از واحد اجرای احکام برای شناسایی و توقیف اموال یا برداشت از حسابهای قابل توقیف اقدام کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل در اجرای احکام را ببینید.
فرض کنید متوفی به موجب قرارداد، مبلغی از شریک تجاری خود طلب داشته و بخشی از مبلغ نیز در پیامهای طرفین تأیید شده است. دو فرزند و همسر او پس از دریافت گواهی انحصار وراثت، مدارک قرارداد و گردش حساب را جمعآوری میکنند. در این وضعیت، مطالبه طلب توسط وراث متوفی میتواند با طرح دعوای مشترک یا از طریق وکالت رسمی یکی از آنان انجام شود. با این حال، نتیجه پرونده به اصالت قرارداد، میزان پرداختهای قبلی و دفاع بدهکار وابسته است و صرف وجود گواهی انحصار وراثت، بدهی را اثبات نمیکند.
از اشتباههای رایج میتوان به طرح دعوا بدون تعیین همه ذینفعان، بیتوجهی به سهم صغیر، از دست دادن اصل اسناد، محاسبه نادرست خسارت و انتخاب عنوان دعوای نامتناسب اشاره کرد. همچنین باید میان طلب متوفی از دیگران و بدهیهای خود متوفی تفاوت گذاشت؛ وراث در جایگاه طلبکار، حق پیگیری داراییهای ترکه را دارند، اما پرداخت دیون متوفی تابع قواعد تصفیه و حدود دارایی ترکه است. در نهایت، مطالبه طلب توسط وراث متوفی زمانی نتیجه بهتری دارد که سمت وراث، منشأ دین، مبلغ دقیق و ادله اثباتی پیش از اقدام قضایی بهدرستی بررسی شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در حکیمیه را ببینید.