آیا میتوان برای وصول طلب، وجه یا مالی را که فرزندِ بدهکار باید به شاکی بپردازد توقیف کرد؟ بله؛ مطالبه و توقیف دین شاکی از فرزند بدهکار فقط زمانی امکانپذیر است که وجود طلب شاکی از فرزند، تعلق آن به بدهکار و قابلیت مطالبه آن با سند یا دلیل معتبر احراز شود. صرف فرزند بودن یا رابطه خانوادگی، مسئولیت پرداخت بدهی والد را برای فرزند ایجاد نمیکند.
اگر بدهکار از شخصی، از جمله فرزند خود، طلب قابل اثبات داشته باشد، طلبکار میتواند پس از دریافت حکم قطعی یا سند لازمالاجرا، توقیف آن طلب را از مرجع اجرای مربوط درخواست کند. در این وضعیت، فرزند «شخص ثالث» محسوب میشود و باید درباره وجود، مبلغ و سررسید بدهی خود به بدهکار توضیح دهد.
برای نمونه، اگر بدهکار به موجب قرارداد، مبلغی به فرزندش قرض داده باشد و بازپرداخت آن فرا رسیده باشد، طلبکار میتواند درخواست کند این طلب تا میزان محکومبه توقیف شود. اما اگر وجه مورد ادعا هدیه، نفقه، سهمالارث یا مال مستقل فرزند باشد، توقیف آن بابت بدهی والد اصولاً صحیح نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
این دو موضوع نباید با یکدیگر اشتباه شوند. در حالت نخست، فرزند خودش بدهکارِ والد یا شخص دیگری است؛ در حالت دوم، فرزند باید به والد بدهکار باشد. طلبکار فقط میتواند حق مالی متعلق به بدهکار را توقیف کند و نمیتواند اموال مستقل فرزند را صرفاً به دلیل خویشاوندی هدف قرار دهد.
همچنین عنوان «شاکی» بهتنهایی کافی نیست. شکایت کیفری، بدون صدور رأی مالی لازمالاجرا، معمولاً مبنای توقیف طلب نیست. شخص باید با رأی قطعی، اجرائیه یا سند رسمی قابل اجرا، سمت طلبکار یا محکومله را اثبات کند.
پس از ابلاغ، شخص ثالث نباید طلب توقیفشده را به بدهکار پرداخت کند. اگر او منکر بدهی باشد، اختلاف درباره اصل رابطه مالی ممکن است نیازمند رسیدگی قضایی جداگانه باشد. در این مرحله، بار اثبات وجود طلب و تعلق آن به بدهکار اهمیت اساسی دارد.
فرض کنید علی بابت یک قرارداد، محکوم به پرداخت یک میلیارد ریال به رضا شده است. رضا متوجه میشود علی پیشتر مبلغی را به پسرش، امیر، قرض داده و سررسید بازپرداخت نیز گذشته است. در این حالت، مطالبه و توقیف دین شاکی از فرزند بدهکار تنها با اثبات اینکه طلب متعلق به علی است امکانپذیر خواهد بود. اگر رسید بانکی و قرارداد قرض ارائه شود، اجرای احکام میتواند طلب امیر را تا میزان بدهی علی توقیف کند؛ اما حساب یا ملک متعلق به امیر، بدون دلیل مستقل، قابل توقیف نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل اجرای احکام در تهران را ببینید.
فرزند میتواند به پرداخت قبلی، صوری بودن سند، تهاتر، نرسیدن سررسید، تعلق مال به خود یا نبود رابطه بدهی استناد کند. در مقابل، طلبکار باید از توقیف اموالی که مالک واقعی آن فرزند است خودداری کند؛ زیرا چنین اقدامی میتواند موجب اعتراض ثالث و رفع توقیف شود. ارائه اطلاعات نادرست درباره داراییها نیز روند پرونده را پیچیده میکند.
مطالبه و توقیف دین شاکی از فرزند بدهکار راهی استثنایی برای دسترسی به حق مالی بدهکار نزد شخص ثالث است، نه وسیلهای برای مسئول کردن اعضای خانواده. وجود سند اجرایی، اثبات طلب بدهکار از فرزند و رعایت تشریفات ابلاغ، سه شرط اصلی موفقیت این درخواست محسوب میشوند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ولیعصر را ببینید.