آیا معاملهای که والدین درباره یک خانه یا زمین انجام دادهاند همیشه معتبر است؟ پاسخ به مالکیت، حدود اختیار و رضایت صاحبان ملک بستگی دارد؛ بنابراین درباره ملک فروخته شده توسط مادر و پدر باید مشخص شود سند به نام چه کسی بوده، هر یک از والدین چه سهمی داشتهاند و آیا فروشنده اختیار قانونی انتقال تمام ملک را داشته است یا خیر.
اگر ملک در زمان حیات پدر و مادر، به نام خود آنان باشد، فرزندان اصولاً مالک آن محسوب نمیشوند و صرفاً احتمال دارد در آینده وارث شوند. در این حالت، والدین میتوانند ملک خود را بفروشند؛ حتی اگر فرزندان با معامله موافق نباشند. ارث پس از فوت ایجاد میشود و تا پیش از آن، فرزند حق مالکانهای نسبت به دارایی والدین ندارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
اما اگر ملک به صورت مشاع میان والدین و فرزندان باشد، هر مالک فقط میتواند سهم خود را منتقل کند. فروش کل ملک بدون اجازه سایر مالکان، نسبت به سهم آنان اثر کامل ندارد و ممکن است معامله نسبت به بخش فروختهشده، «معامله فضولی» تلقی شود؛ یعنی اعتبار آن منوط به اجازه مالک واقعی خواهد بود.
برای اعتراض، صرف نارضایتی یا ادعای شفاهی کافی نیست. شخص معترض باید نشان دهد فروشنده مالک نبوده، از حدود اختیار خود تجاوز کرده، وکالتنامه معتبر نداشته، یا معامله با فریب، اجبار، فقدان قصد و رضا یا ایراد مؤثر دیگری انجام شده است. اگر یکی از والدین وکیل مالک دیگر بوده، متن وکالتنامه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وکالت ممکن است فقط برای اداره ملک باشد و اختیار فروش و دریافت ثمن را شامل نشود.
در ملک فروخته شده توسط مادر و پدر همچنین باید وضعیت سند رسمی، قرارداد عادی، پرداخت ثمن، تحویل ملک و اطلاع خریدار بررسی شود. حسننیت خریدار، تاریخ اطلاع از مشکل و ثبت یا ثبتنشدن انتقال میتواند در انتخاب دعوا و نتیجه رسیدگی مؤثر باشد. ادعای بطلان، عدم نفوذ، ابطال سند یا مطالبه خسارت، آثار و شرایط یکسانی ندارند.
پیش از طرح دعوا، بررسی سند از اداره ثبت و دریافت رونوشت رسمی قراردادها اهمیت دارد. در بسیاری از اختلافها، ارسال اظهارنامه برای اعلام مخالفت یا درخواست ارائه اصل مدارک نیز به ثبت موضع حقوقی شخص کمک میکند؛ با این حال، اظهارنامه بهتنهایی معامله را باطل نمیکند.
فرض کنید خانهای پس از فوت پدر، میان مادر و دو فرزند به صورت مشاع باقی مانده است. مادر با حضور در دفترخانه، کل خانه را به شخص دیگری میفروشد؛ در حالی که فقط مالک سهم خود بوده و از فرزندان وکالت فروش نداشته است. در این وضعیت، ملک فروخته شده توسط مادر و پدر نسبت به سهم مادر میتواند معتبر باشد، اما درباره سهم فرزندان، آنان میتوانند با ارائه سند و مدارک مالکیت، وضعیت معامله را پیگیری کنند. نتیجه نهایی به مفاد قرارداد، رفتار خریدار و تصمیم مرجع رسیدگی وابسته است.
دعاوی مربوط به مالکیت و معاملات املاک معمولاً در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک مطرح میشوند. خواسته مناسب ممکن است حسب پرونده شامل اعلام بطلان یا عدم نفوذ معامله، ابطال سند رسمی، الزام به اصلاح سند، افراز یا مطالبه خسارت باشد. انتخاب نادرست خواسته یا طرف دعوا، مانند طرف قرار ندادن خریدار و مالک رسمی، میتواند روند رسیدگی را دشوار کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل را ببینید.
در بررسی ملک فروخته شده توسط مادر و پدر ابتدا باید مالک رسمی، سهم هر شخص و حدود اختیار فروشنده روشن شود. فرزندان تا زمانی که مالک یا وارث بالفعل نشدهاند، معمولاً حق جلوگیری از فروش دارایی والدین را ندارند؛ اما فروش سهم آنان بدون اجازه، قابل بررسی و اعتراض است. جمعآوری مدارک، استعلام ثبتی و مشورت با وکیل متخصص پیش از امضای هر سازش یا طرح دعوا، از تصمیمهای پرهزینه جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم در پاکدشت را ببینید.