آیا در مالکیت مشترک یک ملک، هر شریک میتواند مستقلاً درباره سهم خود تصمیم بگیرد؟ پاسخ این است که در ملک 3 دانگ 3 دانگ، هر شخص مالک سه دانگ مشاع از کل ملک است، نه لزوماً مالک یک قسمت مشخص و جداشده از ساختمان یا زمین. بنابراین، حدود اختیار هر شریک به مشاع بودن مالکیت، مفاد سند و توافق میان طرفین بستگی دارد.
وقتی سند نشان میدهد ملک به صورت مساوی میان دو نفر تقسیم شده است، هر یک از آنها مالک سه دانگ مشاع هستند. «مشاع» یعنی سهم هر مالک در تمام اجزای ملک پراکنده است؛ برای نمونه، نمیتوان بدون توافق یا افراز، پارکینگ، اتاق یا طبقهای معین را به عنوان سهم قطعی یکی از شرکا معرفی کرد.
هر شریک اصولاً میتواند سهم مشاع خود را منتقل کند، اما انتقال سهم مشاع به معنای انتقال بخش فیزیکی مشخصی از ملک نیست. خریدار نیز همان حقوق و محدودیتهای مالک قبلی را خواهد داشت. در مقابل، تصرف اختصاصی در کل ملک یا جلوگیری از استفاده شریک دیگر، بدون رضایت او، میتواند موجب اختلاف و طرح دعوای حقوقی شود.
فروش سهم مشاع هر شریک، در اصل، نیازمند اجازه شریک دیگر نیست؛ زیرا هر مالک نسبت به سهم خود اختیار معامله دارد. با این حال، فروش یک قسمت معین مانند «نصف حیاط» یا «طبقه بالا» پیش از افراز، ممکن است با حقوق شریک دیگر تعارض پیدا کند. اجاره دادن کل ملک نیز معمولاً نیازمند توافق همه مالکان است، مگر آنکه شریک، صرفاً منافع سهم مشاع خود را در حدود قابل استفاده واگذار کند.
برای جلوگیری از اختلاف، بهتر است در قرارداد، سهم مشاع، حدود استفاده، نحوه پرداخت هزینهها، وضعیت پارکینگ و انباری و تکلیف تعمیرات به روشنی نوشته شود. قرارداد عادی نیز میتواند دلیل باشد، اما برای معاملات ملکی، بررسی سند رسمی و ثبت معامله اهمیت اساسی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی در تهران را ببینید.
اگر شرکا بخواهند مالکیت از حالت مشاع خارج شود، باید موضوع افراز بررسی شود. در املاک دارای سابقه ثبتی، مرجع ثبتی صالح بودن ملک برای افراز را ارزیابی میکند و در صورت وجود اختلاف یا شرایط خاص، موضوع ممکن است به دادگاه کشیده شود. اگر ملک قابل افراز نباشد، هر شریک میتواند درباره فروش ملک مشاع و تقسیم بهای آن اقدام کند؛ البته نتیجه به وضعیت ثبتی، امکان تقسیم، حقوق اشخاص ثالث و تصمیم مرجع رسیدگی وابسته است.
فرض کنید علی و رضا هرکدام مالک سه دانگ یک خانه باشند. علی بدون توافق رضا، کل خانه را به مستأجر واگذار و از ورود رضا جلوگیری میکند. رضا میتواند با ارائه سند، مالکیت مشاع خود و ممانعت انجامشده را اثبات کند و حسب شرایط، رفع ممانعت، تعیین تکلیف منافع یا تقسیم و فروش ملک را درخواست کند. در این وضعیت، صرف ادعای علی درباره اینکه «او هزینه بیشتری پرداخت کرده» کافی نیست و باید پرداختها با اسناد معتبر اثبات شود. در ملک 3 دانگ 3 دانگ، هزینههای ضروری نیز اصولاً باید متناسب با سهم مالکان بررسی شود، مگر توافق دیگری وجود داشته باشد.
یکی از خطاهای رایج، تصور مالکیت قطعی یک واحد یا اتاق بدون وجود صورتمجلس تفکیکی و سند مستقل است. اشتباه دیگر، امضای قرارداد با یکی از شرکا بدون بررسی وکالتنامه یا اختیار قانونی اوست. پیش از پرداخت وجه، باید هویت مالک، اصالت سند، ممنوعالمعامله نبودن، وضعیت رهن و امکان انتقال بررسی شود. همچنین در ملک 3 دانگ 3 دانگ، رضایت شفاهی درباره استفاده از بخش خاص، در برابر اختلاف آینده امنیت کافی ندارد و بهتر است مکتوب و دقیق تنظیم شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی رایگان را ببینید.
مالکیت سه دانگ برای هر شریک، مالکیت مشاع در کل ملک است و با مالکیت یک قسمت مشخص تفاوت دارد. فروش سهم، نحوه استفاده، اجاره، افراز و فروش ملک، هرکدام شرایط جداگانهای دارند. بررسی سند، تنظیم توافق روشن و دریافت نظر متخصص پیش از معامله، از مهمترین راههای کاهش خطر اختلاف در این نوع مالکیت است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ظفر را ببینید.