آیا پدر یا سرپرست کودک میتواند بدون دلیل مانع دیدار او با مادرش شود؟ در حقوق ایران، ممانعت از دیدن مادر در صورت وجود حق ملاقات، اصولاً قابل اعتراض و پیگیری است و دادگاه خانواده میتواند زمان، مکان و شیوه ملاقات را تعیین یا اجرای آن را تضمین کند. حق ملاقات کودک با والد، حتی در مواردی که حضانت با والد دیگر است، از موضوعات مهم خانوادگی محسوب میشود؛ با این حال، تصمیم نهایی به مصلحت طفل، وضعیت والدین و وجود یا نبود حکم دادگاه بستگی دارد.
حضانت، به معنای نگهداری و تربیت روزمره کودک، با حق ملاقات تفاوت دارد. ممکن است حضانت با پدر یا شخص دیگری باشد، اما مادر همچنان حق دیدار فرزند را داشته باشد. در صورت اختلاف، دادگاه خانواده با توجه به سن کودک، شرایط روحی و جسمی او، فاصله محل سکونت و رفتار والدین، برنامه ملاقات را مشخص میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل خانواده را ببینید.
اگر هنوز حکمی درباره ملاقات صادر نشده باشد، مادر میتواند از دادگاه خانواده درخواست تعیین زمان و مکان ملاقات کند. اگر حکم قطعی وجود داشته باشد و طرف مقابل از اجرای آن جلوگیری کند، موضوع از طریق درخواست اجرای حکم و اقدامات قانونی قابل پیگیری است. ادعای آسیبرسان بودن ملاقات نیز باید با دلیل مطرح شود و صرف اختلاف شخصی یا ناراحتی یکی از والدین، معمولاً مجوز حذف کامل ملاقات نیست.
در پروندههای مربوط به ممانعت از دیدن مادر، ادعا بهتنهایی کافی نیست و مدارک منظم اهمیت زیادی دارد. مدارک قابل استفاده عبارتاند از:
بهتر است مادر از درگیری، تهدید یا بردن اجباری کودک خودداری کند؛ زیرا چنین اقداماتی ممکن است علیه او در ارزیابی صلاحیت والدین استفاده شود. ثبت دقیق تاریخ، ساعت، محل و علت انجام نشدن هر ملاقات، ارزش اثباتی بیشتری از بیان کلی و تکراری دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل تهدید در تهران را ببینید.
نخست باید مشخص شود که آیا حکم یا توافق قابل استنادی درباره ملاقات وجود دارد یا خیر. سپس میتوان از طریق دادگاه خانواده محل اقامت کودک، درخواست تعیین ملاقات، اصلاح برنامه یا اجرای حکم را مطرح کرد. در موارد فوری، مانند احتمال انتقال کودک یا تشدید اختلاف، توضیح فوریت و ارائه مدارک ضروری است.
اگر مسئول حضانت برخلاف دستور دادگاه مانع ملاقات شود، مادر میتواند از مرجع اجرای حکم و دادگاه صادرکننده رأی، پیگیری قانونی بخواهد. ضمانت اجرا به وضعیت پرونده، مفاد حکم و دفعات تخلف بستگی دارد و نتیجه آن را نمیتوان بدون بررسی اسناد قطعی دانست. همچنین اگر کودک در معرض خطر واقعی باشد، دادگاه ممکن است ملاقات را در محل امن، با حضور ناظر یا با شرایط محدودکننده تعیین کند.
فرض کنید حضانت دختر هفتساله با پدر است و طبق رأی دادگاه، مادر هر هفته پنجشنبهها حق ملاقات دارد. پدر چند نوبت بدون ارائه دلیل، کودک را در زمان مقرر حاضر نمیکند و تلفن مادر را نیز پاسخ نمیدهد. در این وضعیت، ممانعت از دیدن مادر با ارائه رأی دادگاه، پیامها و گزارش مراجعه، قابل پیگیری است. دادگاه ممکن است ابتدا اجرای منظم ملاقات را الزامآور کند و در صورت تکرار تخلف، ضمانت اجرای قانونی متناسب اعمال شود؛ اما اگر پدر ادعا کند کودک با خطر جدی روبهروست، باید این ادعا را با مدارک معتبر اثبات کند.
ممانعت از دیدن مادر بدون دلیل موجه و برخلاف حق ملاقات، میتواند موجب مراجعه به دادگاه خانواده و درخواست اجرای حکم شود. مادر باید تفاوت حضانت و ملاقات را بداند، مدارک را حفظ کند و از اقدامات خودسرانه بپرهیزد. تشخیص نهایی همواره با توجه به مصلحت کودک، مفاد حکم و دلایل هر دو طرف انجام میشود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی ورامین را ببینید.