من پول ندارم و میخواهم مهریه خود را بگیرم

اگر من پول ندارم و میخواهم مهریه خود را بگیرم، نداشتن پول برای پرداخت هزینه دادرسی یا گرفتن وکیل، مانع مطالبه مهریه نیست؛ زیرا می‌توان از دادگاه درخواست اعسار از هزینه دادرسی کرد و در صورت نیاز، مهریه را از طریق دادگاه یا اجرای ثبت مطالبه نمود. برای مثال، زنی که درآمد ثابت ندارد و همسرش نیز از پرداخت مهریه خودداری می‌کند، می‌تواند با مدارک هویتی و سند ازدواج اقدام کند و هم‌زمان، ناتوانی مالی خود را برای پرداخت هزینه‌های قانونی اثبات نماید.

مهریه از زمان وقوع عقد، حق مالی زن محسوب می‌شود و اصولاً زن می‌تواند هر زمان که بخواهد آن را مطالبه کند؛ مگر اینکه در عقدنامه، برای پرداخت آن زمان یا شرایط مشخصی تعیین شده باشد. بنابراین نداشتن شغل، درآمد کم، نداشتن حساب بانکی یا وابستگی مالی به خانواده، اصل حق مطالبه مهریه را از بین نمی‌برد.

خیر. طرح دعوای مطالبه مهریه یا درخواست صدور اجراییه، الزماً نیازمند داشتن وکیل نیست. شخص می‌تواند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست خود را ثبت کند یا در شرایط قانونی، از طریق دفتر ازدواج و اجرای ثبت برای مطالبه مهریه اقدام نماید. البته اگر شوهر درباره مالکیت اموال، انتقال دارایی، اعسار یا تقسیط مهریه دفاع کند، استفاده از مشاوره حقوقی می‌تواند از اشتباه در انتخاب مسیر و تنظیم درخواست جلوگیری کند.

اگر توان پرداخت حق‌الوکاله را ندارید، ابتدا موضوع اعسار از هزینه دادرسی را بررسی کنید. اعسار از هزینه دادرسی به معنای ناتوانی موقت یا واقعی از پرداخت هزینه‌های قانونی رسیدگی است و با اعسار از پرداخت خود مهریه تفاوت دارد. ممکن است شخصی توان پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشد، اما پس از شناسایی مال همسر، بتواند اصل مهریه را وصول کند.

مطالبه از طریق دادگاه خانواده

در این روش، دادخواست مطالبه مهریه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود و پرونده به دادگاه خانواده صالح ارجاع می‌گردد. معمولاً مدارک اصلی شامل کارت ملی، شناسنامه، سند ازدواج یا رونوشت معتبر آن و اطلاعات مربوط به اقامتگاه شوهر است. اگر سند ازدواج در اختیار شما نیست، می‌توانید از دفتر ازدواجی که عقد در آن ثبت شده، رونوشت یا گواهی لازم را دریافت کنید.

پس از رسیدگی و احراز وجود دین، دادگاه درباره پرداخت مهریه تصمیم می‌گیرد. در این مرحله، اگر شوهر ادعا کند توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد، باید موضوع اعسار او بررسی شود. دادگاه با توجه به وضعیت درآمد، اموال، هزینه‌های ضروری زندگی، شغل، حساب‌های بانکی و سایر قرائن درباره پرداخت یکجا یا اقساطی تصمیم می‌گیرد.

مطالبه از طریق اجرای ثبت

چون سند ازدواج سند رسمی است، در بسیاری از موارد می‌توان برای صدور اجراییه به دفتر ازدواج یا واحد اجرای ثبت مراجعه کرد. در این مسیر، پس از صدور اجراییه، به شوهر فرصت قانونی داده می‌شود تا بدهی را پرداخت یا درباره آن اقدام کند. در صورت شناسایی ملک، خودرو، حساب بانکی، حقوق یا سایر اموال قابل توقیف، امکان توقیف مال و وصول طلب وجود دارد.

اجرای ثبت برای زمانی که مال مشخصی از شوهر سراغ دارید، می‌تواند مسیر مناسبی باشد. با این حال، اگر اختلاف جدی درباره توان مالی، تقسیط، اقامتگاه، مالکیت مال یا سایر موضوعات وجود داشته باشد، ممکن است پیگیری قضایی نیز لازم شود. انتخاب مسیر باید بر اساس وضعیت واقعی پرونده انجام شود، نه صرفاً بر مبنای سرعت ظاهری هر روش.

اگر پول ندارم و میخواهم مهریه خود را بگیرم، می‌توانم هنگام ثبت دادخواست، درخواست اعسار از هزینه دادرسی را نیز مطرح کنم. برای پذیرش این درخواست، صرف بیان نداشتن پول کافی نیست و باید وضعیت مالی با مدارک، توضیحات دقیق و در صورت نیاز شهادت اشخاص مطلع اثبات شود. دادگاه معمولاً وضعیت درآمد، اموال، حساب‌ها، هزینه‌های ضروری، محل سکونت و شرایط خانوادگی متقاضی را بررسی می‌کند.

مدارکی مانند گواهی نداشتن شغل یا درآمد ثابت، اجاره‌نامه، مدارک مربوط به بیماری یا هزینه‌های درمان، فیش حقوقی یا گواهی بیکاری، گردش حساب و اسناد مربوط به افراد تحت تکفل می‌تواند برای توضیح شرایط مالی مفید باشد. ارائه اطلاعات نادرست یا پنهان کردن دارایی ممکن است باعث رد درخواست اعسار و ایجاد مسئولیت قانونی شود.

در صورتی که دادگاه اعسار از هزینه دادرسی را بپذیرد، هزینه رسیدگی طبق تصمیم دادگاه به صورت موقت بخشوده یا به زمان وصول طلب منتقل می‌شود. این تصمیم به معنای بخشش مهریه نیست؛ بلکه فقط امکان دسترسی فرد کم‌برخوردار به فرایند قضایی را فراهم می‌کند.

در شرایطی می‌توان هم‌زمان با مطالبه مهریه یا پیش از رسیدگی نهایی، درخواست تأمین خواسته داد. هدف از این درخواست، جلوگیری از انتقال یا مخفی کردن اموالی است که امکان وصول مهریه از آن‌ها وجود دارد. برای موفقیت در این مرحله، باید مشخصات مال یا دلایل قابل قبول درباره وجود دارایی ارائه شود.

توقیف ملک، خودرو، موجودی حساب و برخی مطالبات مالی شوهر، تابع مقررات مربوط به مستثنیات دین و محدودیت‌های قانونی است. خانه متناسب با شأن و نیاز ضروری، وسایل ضروری زندگی، ابزار کار لازم و برخی اموال دیگر ممکن است در گروه مستثنیات دین قرار بگیرند و قابل توقیف نباشند. تشخیص این موضوع به شرایط پرونده و نظر مرجع اجرا بستگی دارد.

اگر شوهر پس از ایجاد دین و با هدف نپرداختن بدهی، اموال خود را به شکل صوری منتقل کند، موضوع می‌تواند از نظر حقوقی و در مواردی کیفری قابل پیگیری باشد. با این حال، هر انتقال مال الزاماً فرار از دین محسوب نمی‌شود و باید قصد، زمان انتقال، وضعیت مالی و واقعی بودن معامله بررسی شود.

مطابق مقررات حمایت خانواده، درباره ضمانت اجرای حبس برای مهریه، میزان مشخصی از مهریه موضوع توجه قانون‌گذار است و نسبت به مازاد آن، توانایی مالی شوهر اهمیت ویژه‌ای دارد. این موضوع به این معنا نیست که زن فقط حق مطالبه مقدار محدودی از مهریه را دارد؛ بلکه اصل دین می‌تواند مطالبه شود، اما شیوه اجرای آن و امکان حبس به میزان مهریه و توان مالی بدهکار وابسته است.

در عمل، اگر شوهر مالی نداشته باشد و اعسار او در دادگاه پذیرفته شود، ممکن است مهریه به صورت پیش‌قسط و اقساط ماهانه تعیین شود. مبلغ اقساط عدد ثابتی برای همه پرونده‌ها ندارد و با توجه به درآمد، شغل، دارایی، هزینه‌های متعارف و شرایط خانوادگی تعیین می‌شود. اگر بعداً وضعیت مالی بدهکار بهتر شود یا مال پنهان‌شده‌ای کشف شود، امکان بررسی مجدد شرایط وجود دارد.

در صورت عدم پرداخت اقساط، ابتدا باید مفاد حکم یا تصمیم دادگاه و سابقه پرداخت‌ها بررسی شود. سپس می‌توان از مرجع صادرکننده رأی یا واحد اجرای احکام، اقدام قانونی برای پیگیری اقساط معوق را درخواست کرد. عدم پرداخت بدون دلیل موجه می‌تواند باعث بررسی مجدد اعسار و ضمانت اجراهای مقرر قانونی شود؛ اما نتیجه پرونده به شرایط حکم، تعداد اقساط معوق و وضعیت مالی واقعی بدهکار بستگی دارد.

اگر شوهر ادعا کند توان پرداخت قسط را ندارد، باید درخواست تعدیل اقساط یا تغییر تصمیم قبلی را از مسیر قانونی مطرح کند. زن نیز می‌تواند در صورت مشاهده تغییر محسوس در وضعیت مالی او، دلایل خود را ارائه دهد و با درخواست تعدیل یا بررسی مجدد مخالفت کند. توافق شفاهی درباره بخشش یا تأخیر اقساط بهتر است بدون سند معتبر انجام نشود.

• اصل یا رونوشت سند ازدواج و مدارک هویتی را آماده کنید.
• نشانی دقیق یا آخرین اقامتگاه شناخته‌شده شوهر را ارائه دهید.
• میزان دقیق مهریه، نوع سکه یا مال موضوع مهریه و شرایط مندرج در عقدنامه را بررسی کنید.
• اگر توان پرداخت هزینه دادرسی ندارید، درخواست اعسار را هم‌زمان با دادخواست اصلی مطرح کنید.
• هر اطلاعاتی درباره ملک، خودرو، حساب بانکی، محل کار یا طلب‌های شوهر دارید، مستند و دقیق ارائه کنید.
• رسید ثبت درخواست، ابلاغیه‌ها و مهلت‌های تعیین‌شده را پیگیری کنید و نشانی خود را در سامانه ابلاغ به‌روز نگه دارید.

پیش از انتخاب اجرای ثبت یا دادگاه، بررسی کنید آیا مال قابل شناسایی وجود دارد، سند ازدواج در دسترس است، شوهر در ایران اقامت دارد و آیا احتمال طرح اعسار وجود دارد. اگر قصد طلاق نیز دارید، مطالبه مهریه مستقل از طلاق است و می‌توان آن را جداگانه پیگیری کرد؛ با این حال، آثار هر توافق درباره بذل، بخشش یا دریافت مهریه باید دقیقاً در سند معتبر نوشته شود.

آیا نداشتن شغل باعث از بین رفتن حق مهریه می‌شود؟

خیر. وضعیت شغلی زن ارتباطی با اصل مالکیت او بر مهریه ندارد. نداشتن شغل فقط ممکن است در درخواست اعسار از هزینه دادرسی یا اثبات شرایط اقتصادی مؤثر باشد.

آیا برای مطالبه مهریه باید ابتدا طلاق بگیرم؟

خیر. مهریه در طول زندگی مشترک نیز قابل مطالبه است و زن برای طرح آن مجبور نیست ابتدا طلاق بگیرد. طلاق و مهریه دو موضوع مستقل هستند، مگر اینکه توافق خاصی در میان باشد.

اگر شوهر هیچ مالی نداشته باشد، آیا پیگیری فایده دارد؟

بله. نداشتن مال فعلی به معنای از بین رفتن دین نیست. ممکن است در آینده مالی به دست آید، حسابی شناسایی شود یا درآمدی ایجاد شود که امکان اجرای طلب را فراهم کند. با این حال، باید هزینه و زمان پیگیری را نیز در نظر گرفت.

آیا می‌توان مهریه را از حقوق شوهر برداشت کرد؟

در صورت وجود رابطه استخدامی و احراز شرایط قانونی، بخشی از حقوق یا مزایای قابل توقیف ممکن است بابت بدهی اختصاص یابد. میزان و نحوه برداشت به مقررات اجرا، وضعیت خانوادگی و تصمیم مرجع مربوط بستگی دارد.

اگر سند ازدواج گم شده باشد، چه اقدامی لازم است؟

با مراجعه به دفتر ازدواج محل ثبت عقد می‌توان رونوشت یا گواهی معتبر دریافت کرد. در صورت تغییر محل دفتر یا دشواری دسترسی، ثبت احوال یا مراجع مرتبط می‌توانند درباره محل نگهداری سابقه راهنمایی کنند.

آیا می‌توان هم‌زمان مهریه و نفقه را مطالبه کرد؟

بله، مهریه و نفقه دو حق مالی جداگانه هستند و شرایط اثبات و رسیدگی متفاوتی دارند. برای نفقه، وضعیت تمکین، نیازهای متعارف و توان مالی زوج بررسی می‌شود، اما مهریه بر اساس سند ازدواج و میزان تعهد مندرج در آن مطالبه می‌گردد.

من پول ندارم و میخواهم مهریه خود را بگیرم، اما هزینه دادرسی نباید مانع استفاده از حق قانونی شود. می‌توان با ارائه مدارک مالی، درخواست اعسار از هزینه دادرسی کرد و سپس از طریق دادگاه خانواده یا اجرای ثبت اقدام نمود. شناسایی اموال، درخواست تأمین خواسته، پیگیری ابلاغیه‌ها و بررسی دقیق شرایط اعسار، مهم‌ترین اقدامات عملی در این مسیر هستند. همچنین باید توجه داشت که مطالبه کامل مهریه با امکان حبس یا نحوه پرداخت آن یکسان نیست؛ ممکن است اصل مهریه قابل مطالبه باشد، اما پرداخت آن با توجه به توان مالی شوهر به شکل اقساطی انجام شود.