آیا زن میتواند مهریه خود را مستقیماً از پدرشوهر مطالبه کند؟ پاسخ اصولاً منفی است؛ زیرا مهریه بر ذمه پدرشوهر قرار نمیگیرد و بدهکار اصلی، شوهر است. رابطه پدر و فرزندی یا سکونت زوجین در خانه پدرشوهر، بهتنهایی مسئولیتی برای پرداخت مهریه ایجاد نمیکند. بااینحال، اگر پدرشوهر در سندی معتبر پرداخت مهریه را ضمانت کرده، دین را بهطور رسمی بر عهده گرفته یا مالی را برای تضمین آن معرفی کرده باشد، امکان پیگیری حقوقی در حدود همان تعهد وجود دارد.
مطابق قواعد عمومی قراردادها، تعهد اشخاص باید بر پایه اراده و دلیل معتبر باشد. بنابراین صرفاً در موارد زیر میتوان مسئولیتی برای پدرشوهر تصور کرد:
در حالت وثیقه، معمولاً مسئولیت به همان مال محدود میشود و نمیتوان بدون دلیل قانونی، تمام داراییهای پدرشوهر را بابت بدهی شوهر توقیف کرد. همچنین ضمانت پرداخت با انتقال قطعی مالکیت تفاوت دارد و متن دقیق سند تعیین میکند چه کسی و تا چه میزان مسئول است.
ادعای مهریه بر ذمه پدرشوهر بدون سند یا دلیل قابل قبول، معمولاً برای مطالبه کافی نیست. سند رسمی، اقرار کتبی، قرارداد امضاشده، چک یا سفته و در برخی موارد شهادت واجد شرایط میتواند در اثبات تعهد مؤثر باشد. پیامک یا پیامرسان نیز ممکن است بهعنوان قرینه بررسی شود، اما ارزش آن به محتوای روشن، انتساب پیام و سایر دلایل بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مهریه را ببینید.
زن برای مطالبه از شوهر میتواند حسب مورد از دفتر ازدواج و اجرای ثبت یا دادگاه خانواده اقدام کند. سند نکاحیه معمولاً مبنای مطالبه مهریه از زوج است. اما اگر پدرشوهر تعهد جداگانهای داده باشد، باید همان سند و مفاد آن مبنای اقدام قرار گیرد؛ ممکن است مرجع رسیدگی و خواسته، با مطالبه مستقیم مهریه از شوهر یکسان نباشد. در دادخواست نیز باید شخص متعهد واقعی و حدود تعهد او دقیقاً مشخص شود.
اشتباه رایج این است که خواهان، صرفاً به دلیل توان مالی پدرشوهر، او را طرف دعوا قرار دهد. توانگری مالی، جانشین تعهد قراردادی نیست. همچنین اگر پدرشوهر تنها برای پرداخت بخشی از مهریه وجهی پرداخته باشد، این اقدام لزوماً به معنای پذیرش کل دین نیست و باید قصد و حدود پرداخت بررسی شود.
فرض کنید پدرشوهر در یک اقرارنامه رسمی اعلام کند که پرداخت ۲۰۰ سکه از مهریه عروس را تضمین میکند. در این وضعیت، مهریه بر ذمه پدرشوهر فقط تا میزان و شرایط مندرج در همان اقرارنامه قابل پیگیری است؛ نه بیشتر از آن. اگر سند صرفاً معرفی یک آپارتمان بهعنوان وثیقه باشد، زن باید مطابق مفاد وثیقه اقدام کند و نمیتواند بدون احراز مسئولیت شخصی، سایر اموال او را توقیف کند. نتیجه نهایی به متن سند، زمان تعهد و وضعیت پرداختهای انجامشده بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
اصل بر این است که مهریه بر ذمه پدرشوهر نیست و شوهر مسئول پرداخت آن است. مسئولیت پدرشوهر تنها با تعهد مستقل، ضمانت معتبر، انتقال دین یا وثیقه قابل اثبات شکل میگیرد. پیش از طرح دعوا، سند ازدواج و هر نوشته یا مدرک مرتبط باید از نظر نوع تعهد، مبلغ، شرایط مطالبه و حدود مسئولیت بررسی شود تا اقدام علیه شخص نادرست یا بیش از میزان تعهد انجام نگیرد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل رودهن را ببینید.