آیا میتوان در مدت عده با زنی صیغه کرد و برای او مهریه تعیین نمود؟ پاسخ کوتاه این است که مهریه در صورت صیغه در زمان عده، در عقدی که از نظر قانونی باطل است، مانند مهریه یک ازدواج صحیح مطالبه نمیشود؛ بااینحال، اگر نزدیکی در شرایطی مانند ناآگاهی از بطلان عقد رخ داده باشد، ممکن است زن مستحق مهرالمثل شود. تشخیص نتیجه نهایی به نوع عده، میزان آگاهی طرفین و وقوع یا عدم وقوع نزدیکی بستگی دارد.
عده، دورهای قانونی است که زن پس از طلاق، فسخ نکاح، پایان یا بذل مدت عقد موقت، یا فوت شوهر باید سپری کند. در این مدت، زن نمیتواند با مرد دیگری ازدواج دائم یا موقت کند. بنابراین صیغهای که در زمان عده جاری میشود، عقد صحیح ایجاد نمیکند و صرف تعیین مبلغی به عنوان مهریه، عقد باطل را معتبر نخواهد کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل مهریه در تهران را ببینید.
در برخی وضعیتها، اگر مرد و زن با علم به وجود عده و ممنوعیت ازدواج اقدام کنند و نزدیکی نیز رخ دهد، علاوه بر بطلان عقد، ممکن است حرمت ابدی میان آنان ایجاد شود. اگر عقد از روی جهل واقع شده باشد و نزدیکی صورت نگرفته باشد، بررسی حرمت ابدی شرایط متفاوتی دارد. به همین دلیل، اظهارات شفاهی طرفین بهتنهایی برای نتیجهگیری کافی نیست.
قاعده کلی این است که در نکاح باطل، زن مستحق مهریه قراردادی نیست؛ زیرا عقدی صحیح برای ایجاد تعهد مهر شکل نگرفته است. با وجود این، اگر زن از فساد عقد بیخبر بوده و نزدیکی واقع شده باشد، قانون برای حمایت از او حق مهرالمثل را شناسایی میکند. مهرالمثل مبلغی است که با توجه به وضعیت خانوادگی، اجتماعی، عرف، سن، تحصیلات و شرایط مشابه زن تعیین میشود و با مهر تعیینشده در عقد صحیح تفاوت دارد.
پس در بررسی مهریه در صورت صیغه در زمان عده باید میان «مهرالمسمی» و «مهرالمثل» تفاوت گذاشت. مهرالمسمی همان مبلغ توافقشده در عقد صحیح است؛ اما مهرالمثل در اینجا جبران قانونی نزدیکی واقعشده در شرایط خاص محسوب میشود. اگر زن از عده اطلاع داشته یا فساد عقد برای او روشن بوده باشد، استحقاق مهرالمثل نیز ممکن است منتفی شود و موضوع نیازمند بررسی دقیق ادله باشد.
ثبتنشدن عقد موقت، بهتنهایی ثابت نمیکند که رابطهای وجود نداشته است؛ اما اثبات اصل عقد، زمان آن، وضعیت عده و وقوع نزدیکی اهمیت اساسی دارد. در صورت اختلاف، دادگاه بر اساس مجموع اسناد، اقرار، شهادت و قرائن تصمیم میگیرد، نه صرف ادعای یکی از طرفین.
فرض کنید سارا پس از طلاق هنوز در عده بوده و امیر بدون اطلاع از این موضوع با او عقد موقت کرده است. اگر نزدیکی انجام نشده باشد، عقد باطل است و معمولاً مهریهای قابل مطالبه نیست. اگر سارا نیز از عده بیخبر بوده و نزدیکی رخ داده باشد، ممکن است مهریه در صورت صیغه در زمان عده به شکل مهرالمثل قابل مطالبه باشد، نه الزاماً مبلغ نوشتهشده در برگه صیغه. نتیجه قطعی به اثبات ناآگاهی و سایر مدارک وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
عقد موقت در زمان عده صحیح نیست و تعیین مهریه، آن را معتبر نمیکند. برای تشخیص حق مالی، باید نوع عده، آگاهی طرفین، وقوع نزدیکی و مدارک موجود بررسی شود. در چنین پروندهای، اقدام عجولانه، اقرار نسنجیده یا تنظیم توافقنامه بدون مشاوره میتواند آثار مهمی داشته باشد؛ بنابراین پیش از مطالبه مهر یا طرح دعوا، اسناد و زمانبندی وقایع را دقیق整理 کنید و از مشاوره حقوقی تخصصی بهره بگیرید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پایه یک دادگستری در شهر پردیس را ببینید.