آیا زوجه میتواند مهریه خود را به شوهر قرض بدهد و بعداً آن را مطالبه کند؟ بله، مهریه و قرض دادن آن از نظر حقوقی ممکن است؛ اما باید میان مالکیت زن بر مهریه، بخشش مهریه و انعقاد قرارداد قرض تفاوت گذاشت. زن پس از ایجاد عقد نکاح، اصولاً مالک مهریه میشود و میتواند آن را مطالبه، دریافت، ابراء، هبه یا با توافق جداگانه به شوهر قرض دهد. در حالت قرض، اصل تعهد شوهر از بین نمیرود و باید مال موضوع قرض یا مثل آن را طبق توافق بازگرداند.
اگر زن در سندی اعلام کند که مهریه را بخشیده، ابراء کرده یا در برابر طلاق بذل کرده است، ممکن است حق مطالبه او نسبت به تمام یا بخشی از مهریه از بین برود. اما در قرارداد قرض، قصد طرفین انتقال موقت مالکیت و ایجاد تعهد به بازپرداخت است. بنابراین استفاده از عباراتی مانند «بخشیدم»، «ابراء کردم» یا «رضایت کامل دارم» بدون توضیح درباره قرض، میتواند در آینده علیه زن تفسیر شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مهریه را ببینید.
در مهریه عین معین، مانند یک ملک یا خودروی مشخص، موضوع بازگرداندن ممکن است با قرض مال مثلی تفاوت داشته باشد. همچنین اگر مهریه وجه نقد باشد، باید مبلغ، واحد پول، زمان پرداخت و شیوه بازپرداخت روشن شود. صرف توافق شفاهی نیز ممکن است معتبر باشد، اما اثبات آن در اختلافات خانوادگی دشوار است.
بهتر است قرارداد مستقلی با عنوان روشن تنظیم شود و در آن تصریح شود که مبلغ یا مال، بابت قرض به شوهر پرداخت شده و این انتقال به معنای بخشش مهریه نیست. مدارک کاربردی عبارتاند از:
چک یا سفته، بهتنهایی جایگزین قرارداد قرض نیست و باید علت صدور آن مشخص باشد. پیامها و فایلهای صوتی نیز ممکن است بهعنوان قرینه بررسی شوند، اما ارزش اثباتی آنها به شرایط تهیه، انتساب و ارزیابی دادگاه بستگی دارد.
پس از رسیدن سررسید، زن میتواند ابتدا از طریق اظهارنامه، بازپرداخت را مطالبه کند. اگر شوهر پرداخت نکند، با توجه به مدارک میتوان دعوای مطالبه وجه یا اجرای سند لازمالاجرا را پیگیری کرد. مرجع صالح، شیوه ثبت دادخواست و هزینه دادرسی به مبلغ خواسته، نوع سند و وضعیت محل اقامت طرفین وابسته است؛ بنابراین نمیتوان برای همه پروندهها یک مسیر یا هزینه ثابت اعلام کرد.
اگر قرارداد فاقد سررسید باشد، امکان مطالبه و زمان آن به مفاد توافق و قواعد حاکم بر قرض بستگی دارد. همچنین در صورت اختلاف درباره اینکه وجه بابت قرض، هدیه، پرداخت مهریه یا کمک مالی بوده است، دادگاه مجموع اسناد و قرائن را بررسی میکند.
فرض کنید مریم ۵۰۰ میلیون تومان مهریه خود را دریافت کرده و سپس همان مبلغ را برای راهاندازی کسبوکار به همسرش میدهد. در نوشتهای امضاشده آمده است: «مبلغ مذکور بابت قرض پرداخت شد و شوهر متعهد است آن را در چهار قسط بازگرداند؛ این توافق به معنای ابراء یا بخشش مهریه نیست.» در این وضعیت، مهریه و قرض دادن آن دو رابطه جداگانه ایجاد میکند: مهریه دریافت شده و قرارداد قرض، مبنای مطالبه مبلغ خواهد بود. اگر نوشته فقط عبارت مبهم «مبلغ مهریه به شوهر داده شد» را داشته باشد، تشخیص قصد واقعی طرفین دشوارتر میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
قرض دادن مهریه امکانپذیر است، اما باید با قرارداد روشن، رسید پرداخت و تعیین زمان بازپرداخت انجام شود. مهمترین خطا، استفاده از واژههای بخشش و ابراء در قراردادی است که هدف واقعی آن قرض بوده است. پیش از امضا، مبلغ، موضوع، سررسید، تضمین و آثار عدم پرداخت را دقیق بنویسید و در صورت وجود اختلاف، مدارک را برای بررسی تخصصی در اختیار وکیل یا مشاور حقوقی قرار دهید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.