میزان دیه شکستگی ۳۰ درصدی دندانهای جلو سمت چپ، در حالت معمول، برای هر دندان دائمی برابر با یکونیم درصد دیه کامل است؛ زیرا هر دندان جلو یکبیستم دیه کامل ارزش دارد و ۳۰ درصد آن، یکونیم درصد میشود. بنابراین با فرض دیه کامل سال ۱۴۰۴، مبلغ هر دندان حدود ۲۴ میلیون تومان در ماههای عادی و حدود ۳۲ میلیون تومان در ماههای حرام است. میزان دیه شکستگی ۳۰ درصدی دندانهای جلو سمت چپ در صورتی که منظور دو دندان باشد، باید برای هر دندان جداگانه محاسبه شود و به حدود ۴۸ میلیون تومان در ماه عادی یا ۶۴ میلیون تومان در ماه حرام میرسد.
برای مثال، اگر در یک حادثه، ۳۰ درصد از تاج دو دندان پیشین سمت چپ آسیب دیده باشد، ابتدا پزشکی قانونی میزان دقیق شکستگی و قابل انتساب بودن آن به حادثه را تعیین میکند. سپس سهم هر دندان از دیه کامل محاسبه میشود. اگر آسیب به ریشه، عصب یا قابلیت استفاده از دندان نیز وارد شده باشد، مبلغ نهایی ممکن است با یک محاسبه ساده تفاوت داشته باشد و نیازمند بررسی تخصصی باشد.
در قانون، دندانهای دائمی دارای ارزش دیه مشخص هستند. هر یک از دوازده دندان جلویی که در بخش پیشین فک قرار دارند، معادل یکبیستم دیه کامل محسوب میشود. منظور از دندان جلو معمولاً دندانهای پیشین یا ثنایا است؛ با این حال، در پروندههای واقعی باید مشخص شود منظور شاکی، دندان پیشین مرکزی، دندان پیشین جانبی یا حتی دندان نیش بوده است. دندان نیش در گروه دندانهای پیشین قرار نمیگیرد و میزان دیه آن متفاوت است.
در عبارت میزان دیه شکستگی ۳۰ درصدی دندانهای جلو سمت چپ، واژه «۳۰ درصدی» ممکن است دو معنا داشته باشد. گاهی منظور این است که ۳۰ درصد از ساختمان یک دندان شکسته است و گاهی فرد تصور میکند پزشکی قانونی برای چند دندان، درصد کلی تعیین کرده است. این دو حالت از نظر محاسبه یکسان نیستند. اگر ۳۰ درصد از یک دندان جلوی دائمی از بین رفته باشد، مبنای محاسبه یکبیستم دیه کامل و سپس اعمال ضریب ۳۰ درصد است.
مبلغ دیه کامل انسان در سال ۱۴۰۴ در ماههای غیرحرام، یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان اعلام شده است. بر این اساس، دیه کامل یک دندان جلوی دائمی برابر با ۸۰ میلیون تومان خواهد بود. چنانچه شکستگی یا از بین رفتن بخشی از دندان ۳۰ درصد تشخیص داده شود، ۳۰ درصد مبلغ ۸۰ میلیون تومان، یعنی ۲۴ میلیون تومان، به عنوان دیه همان دندان محاسبه میشود.
در ماههای حرام، اصل دیه مربوط به دندان به دلیل افزایش یکسومی دیه کامل بیشتر میشود. با مبنای دیه کامل یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان، ارزش یک دندان جلو در ماه حرام حدود ۱۰۶ میلیون و ۶۶۶ هزار تومان و ۳۰ درصد آن حدود ۳۲ میلیون تومان است. این افزایش زمانی مطرح میشود که شرایط قانونی تغلیظ دیه وجود داشته باشد؛ بنابراین صرف وقوع حادثه در هر زمان، بدون بررسی شرایط پرونده، برای اعلام مبلغ قطعی کافی نیست.
اگر سه دندان جلوی سمت چپ آسیب دیده باشند، در فرض یکسان بودن درصد آسیب، مبلغ در ماه عادی حدود ۷۲ میلیون تومان و در ماه حرام حدود ۹۶ میلیون تومان خواهد بود. این ارقام تنها نمونه محاسباتی هستند و تعداد دندان، دائمی یا شیری بودن، نوع آسیب و درصد تعیینشده توسط پزشکی قانونی در نتیجه نهایی اثر دارد.
تمام آسیبهای دندانی با عنوان شکستگی ساده محاسبه نمیشوند. در صورتی که فقط بخشی از تاج دندان شکسته باشد و ریشه و قابلیت عملکرد آن باقی بماند، میزان آسیب معمولاً بر اساس قسمت از بین رفته و نظر پزشکی قانونی بررسی میشود. اما اگر شکستگی تا ریشه ادامه پیدا کند، دندان لق شود، عصب آن از بین برود یا دندان به طور کامل قابلیت استفاده خود را از دست بدهد، ممکن است عنوان و میزان ارزیابی متفاوت شود.
همچنین هزینه درمان، روکش، عصبکشی، جراحی، ایمپلنت و دارو لزوماً همان دیه دندان نیست. ممکن است بخشی از هزینههای متعارف درمان، در صورت اثبات ارتباط مستقیم با حادثه و پذیرش مرجع رسیدگی، جدا از دیه مورد بررسی قرار گیرد. به همین دلیل، نگهداری فاکتورها، نسخهها و گزارش دندانپزشک اهمیت زیادی دارد.
برای اثبات میزان دیه شکستگی ۳۰ درصدی دندانهای جلو سمت چپ، مهمترین مدرک، نظریه پزشکی قانونی است؛ اما این نظریه معمولاً بر اساس مدارک درمانی و معاینه صادر میشود. بهتر است مصدوم از نخستین مراحل درمان، اسناد زیر را نگهداری کند:
در گزارش درمانی باید شماره دندان، دائمی یا شیری بودن آن، محل شکستگی، میزان از دست رفتن نسج دندان و احتمال آسیب ریشه به روشنی نوشته شود. عبارتهای کلی مانند «آسیب دندان» ممکن است برای محاسبه دقیق کافی نباشد و باعث ارجاع دوباره به پزشکی قانونی شود.
نخستین گام، ثبت حادثه و دریافت مدارک پزشکی است. اگر حادثه ناشی از تصادف باشد، گزارش پلیس و کروکی اهمیت دارد. اگر درگیری، ضربوجرح یا حادثه کاری رخ داده باشد، باید موضوع از طریق مرجع صالح همان حادثه پیگیری شود. پس از تشکیل پرونده، مصدوم برای معاینه به پزشکی قانونی معرفی میشود.
پزشکی قانونی ممکن است پس از پایان درمان یا تثبیت وضعیت دندان، نظر نهایی خود را صادر کند. در برخی آسیبها، معاینه زودهنگام برای تعیین نتیجه قطعی کافی نیست؛ زیرا وضعیت دندان، میزان لق بودن یا امکان حفظ آن ممکن است در طول درمان تغییر کند. اگر فرد با نظریه صادرشده موافق نباشد، باید در مهلت اعلامشده در ابلاغ یا دستور مرجع رسیدگی، درخواست بررسی مجدد یا اعتراض خود را ثبت کند.
پس از قطعی شدن نظریه، مقام رسیدگیکننده بر اساس نوع پرونده، مسئول حادثه و پوشش بیمهای، حکم یا تصمیم پرداخت را صادر میکند. در پروندههای تصادف، بیمه شخص ثالث در حدود تعهدات قانونی میتواند مسئول پرداخت باشد. در پروندههای عمدی یا حوادث دیگر، مسئول پرداخت بر اساس رأی مرجع قضایی مشخص میشود.
خیر. چپ یا راست بودن دندان بهتنهایی باعث تفاوت در دیه نمیشود. نوع دندان، دائمی یا شیری بودن، میزان آسیب و قابلیت باقیماندن آن معیار اصلی محاسبه است.
برای هر دندان به صورت جداگانه محاسبه انجام میشود. اگر هر دو دندان دائمی جلو باشند و میزان آسیب هر کدام ۳۰ درصد تعیین شود، سهم هر دندان یکونیم درصد دیه کامل است و مجموع آنها سه درصد دیه کامل خواهد بود.
دیه و هزینه درمان دو موضوع جدا هستند. مطالبه هزینههای درمان نیازمند ارائه مدارک، اثبات ضرورت و ارتباط آن با حادثه است و پرداخت آن به تشخیص مرجع رسیدگی و مقررات پرونده بستگی دارد.
وضعیت دندان پیش از حادثه اهمیت دارد. اگر دندان قبلاً شکسته، پوسیده یا فاقد قابلیت طبیعی بوده باشد، پزشکی قانونی باید میزان آسیب جدید و اثر حادثه را از وضعیت قبلی تفکیک کند.
باید متن اعتراض یا درخواست معاینه مجدد در مهلت مقرر به مرجع اعلامشده در پرونده ارائه شود. ضمیمه کردن تصاویر جدید، گزارش متخصص و توضیح دقیق درباره مغایرت نظریه با وضعیت واقعی میتواند به بررسی بهتر کمک کند.
میزان دیه شکستگی ۳۰ درصدی دندانهای جلو سمت چپ برای هر دندان جلوی دائمی، در فرض احراز دقیق همین میزان آسیب، یکونیم درصد دیه کامل است. با نرخ سال ۱۴۰۴، این مبلغ در ماههای عادی حدود ۲۴ میلیون تومان و در ماههای حرام حدود ۳۲ میلیون تومان محاسبه میشود. با این حال، مبلغ قطعی فقط پس از تعیین تعداد دندانهای آسیبدیده، نوع دندان، وضعیت پیشین آن، محل شکستگی و نظر نهایی پزشکی قانونی مشخص خواهد شد. بنابراین جمعآوری مدارک درمانی، ثبت دقیق حادثه و پیگیری منظم معرفینامه پزشکی قانونی، مهمترین اقدامات عملی برای دریافت حق قانونی است.