آیا ناتوانی یکی از والدین در مراقبت از کودک میتواند حضانت را تغییر دهد؟ پاسخ این است که ناتوانی در نگهداری فرزند، در صورت اثبات و وجود خطر برای سلامت جسمی یا روانی کودک، میتواند موجب محدود شدن حضانت یا تغییر شخص عهدهدار آن شود؛ اما صرف ادعا یا اختلاف میان والدین برای چنین تصمیمی کافی نیست. دادگاه با توجه به مصلحت طفل، وضعیت واقعی والدین و مدارک موجود تصمیمگیری میکند.
ناتوانی ممکن است جسمی، روانی، اعتیادآور، مالی یا ناشی از شرایط محیطی باشد. برای نمونه، بیماری شدید و کنترلنشده، اختلال روانی مؤثر بر رفتار، اعتیاد فعال، خشونت، بیتوجهی مستمر، ناتوانی در تأمین نیازهای ضروری یا سپردن دائمی کودک به اشخاص نامناسب میتواند در ارزیابی دادگاه اهمیت داشته باشد. فقر بهتنهایی معمولاً دلیل کافی برای سلب حضانت نیست؛ زیرا میان ناتوانی مالی و بیصلاحیتی برای نگهداری باید تفاوت گذاشت.
در مقابل، اشتغال، ازدواج مجدد یا اختلاف خانوادگی والد، بهخودیخود به معنای ناتوانی در نگهداری فرزند نیست. موضوع اصلی این است که شرایط موجود آیا سلامت، امنیت، تربیت یا آرامش کودک را تهدید میکند یا خیر. همچنین حضانت با ولایت قهری و حق ملاقات تفاوت دارد؛ ممکن است دادگاه حضانت را تغییر دهد، اما درباره ملاقات یا تصمیمهای مهم مربوط به کودک، مقررات جداگانهای اعمال شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه تهدید وکیل دادگستری را ببینید.
ادعا باید با دلایل قابل بررسی همراه باشد. مدارک مؤثر، بسته به موضوع پرونده، میتواند شامل موارد زیر باشد:
در پروندههای مربوط به ناتوانی در نگهداری فرزند، دادگاه خانواده ممکن است تحقیق محلی، جلب نظر مددکار اجتماعی یا ارجاع به پزشکی قانونی را لازم بداند. بهتر است مدارک به شکل منظم، تاریخدار و بدون دستکاری ارائه شوند. انتشار تصاویر خصوصی کودک یا متهم کردن والد در شبکههای اجتماعی نیز ممکن است برای خانواده و روند رسیدگی پیامدهای نامطلوب داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل خانواده را ببینید.
شخص ذینفع باید درخواست خود را از طریق دادگاه خانواده مطرح کند و در صورت وجود خطر فوری، موضوع فوریت و ضرورت اقدام موقت را توضیح دهد. مرجع رسیدگی پس از بررسی ادعا و دلایل، ممکن است از طرفین توضیح بخواهد، تحقیقات لازم انجام دهد و نظر کارشناسی دریافت کند. نتیجه پرونده به سن کودک، وضعیت والدین، شدت خطر، سابقه رفتاری و کیفیت ادله بستگی دارد؛ بنابراین هیچ ادعایی بدون بررسی نمیتواند نتیجه قطعی ایجاد کند.
فرض کنید مادری ادعا کند پدر کودک به علت اعتیاد فعال، چند بار کودک را در خانه تنها گذاشته است. اگر این ادعا با گزارش مددکاری، شهادت همسایهها و نتیجه آزمایش یا سوابق مرتبط پشتیبانی شود، ناتوانی در نگهداری فرزند ممکن است برای دادگاه احرازپذیر شود و تصمیمهایی مانند تغییر موقت محل نگهداری، محدودیت ملاقات یا ارجاع والد به درمان مطرح شود. با این حال، اگر تنها دلیل، اختلاف لفظی زوجین باشد و خطر واقعی اثبات نشود، تغییر حضانت لزوماً پذیرفته نخواهد شد.
ناتوانی در نگهداری فرزند زمانی اثر حقوقی جدی دارد که به شکل مستند، واقعی و مرتبط با مصلحت کودک اثبات شود. در تنظیم دادخواست باید میان حضانت، ملاقات و ولایت تفاوت گذاشت و از بیان مطالب مبهم یا اغراقآمیز پرهیز کرد. جمعآوری دلیل معتبر، درخواست بررسی تخصصی و تمرکز بر امنیت و منفعت کودک، مهمترین عوامل تصمیمگیری دادگاه خانواده هستند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.