آیا زن پس از طلاق میتواند بابت کارهایی که در خانه همسر انجام داده مطالبه وجه کند؟ بله؛ نحوه اثبات تعلق گرفتن اجرت المثل به زن مطلقه بر اثبات انجام کارهای قابل اجرت، به دستور یا خواست شوهر، نبود قصد تبرع و ارزش عرفی آن کارها استوار است. طلاق بهخودیخود این حق را از بین نمیبرد، اما نتیجه پرونده به مدارک، نوع طلاق، توافقهای مالی و تشخیص دادگاه بستگی دارد.
مبنای اصلی مطالبه، قاعده مندرج در ماده ۳۳۶ قانون مدنی درباره استحقاق اجرت عمل است. زن باید نشان دهد در طول زندگی مشترک کارهایی را انجام داده که شرعاً بر عهده او نبوده، عرفاً برای آنها اجرت پرداخت میشود، به درخواست یا دستور شوهر انجام شده و قصد انجام رایگان آنها را نداشته است. آشپزی، نظافت، شستوشو، نگهداری از فرزندان و انجام امور متعارف خانه، بسته به شرایط، میتواند در ارزیابی کارشناس مؤثر باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
صرف خانهداری یا طولانی بودن زندگی مشترک بهتنهایی کافی نیست. دادگاه معمولاً مجموعه قرائن را بررسی میکند؛ زیرا اثبات دستور شوهر و نبود قصد تبرع ممکن است از طریق رفتار مستمر زوجین، اظهارات طرفین و شهادت نزدیکان انجام شود. همچنین اجرت المثل با نفقه، مهریه، نحله و شرط تنصیف دارایی تفاوت دارد و دریافت یکی از این حقوق، لزوماً به معنای دریافت دیگری نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
مدارک باید هم اصل انجام کارها و هم شرایط قانونی استحقاق را تقویت کنند. مهمترین ادله عبارتاند از:
کارشناس مبلغ را بهصورت خودکار و بر اساس یک نرخ ثابت تعیین نمیکند؛ بلکه مدت زوجیت، حجم کار، تعداد فرزندان، وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده، محل زندگی و عرف زمان انجام کارها را بررسی میکند. زن نیز باید در جلسه کارشناسی، شرح دقیق و واقعبینانهای از فعالیتهای خود ارائه دهد.
زن میتواند در جریان رسیدگی طلاق، درخواست تعیین حقوق مالی خود را مطرح کند یا در صورت وجود شرایط، دادخواست مستقلی برای مطالبه اجرت المثل ارائه دهد. مرجع رسیدگی، اظهارات طرفین و مدارک را بررسی کرده و معمولاً موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع میدهد. پس از ابلاغ نظر کارشناسی، هر طرف میتواند در مهلت مقرر قانونی اعتراض مستدل خود را مطرح کند. هزینه دادرسی و شیوه ثبت دادخواست به مبلغ خواسته و مقررات جاری وابسته است و باید هنگام ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی محاسبه شود.
فرض کنید سارا پس از پانزده سال زندگی مشترک طلاق گرفته و در دادخواست خود توضیح داده است که آشپزی، نظافت، شستوشو و مراقبت مستمر از سه فرزند را انجام داده و همسرش نیز انجام این امور را از او مطالبه میکرده است. او دو شاهد، پیامهای همسر و مدارک مربوط به وضعیت خانوادگی را ارائه میدهد. در این وضعیت، نحوه اثبات تعلق گرفتن اجرت المثل به زن مطلقه با ترکیب شهادت، اسناد و نظر کارشناس دنبال میشود؛ با این حال، مبلغ نهایی و اصل استحقاق تا زمان بررسی دادگاه قطعی نیست.
شوهر ممکن است ادعا کند کارها با قصد تبرع انجام شده، شخص دیگری آنها را انجام داده یا زن بابت این امور قبلاً وجهی دریافت کرده است. وجود اقرار روشن زن به رایگان بودن خدمات، توافق معتبر مالی یا اسقاط صریح حق نیز میتواند مؤثر باشد. در طلاق خلع، بذل مهریه یا سایر حقوق مالی، باید متن توافق و رأی دادگاه دقیق بررسی شود؛ این نوع طلاق بهتنهایی ثابت نمیکند که اجرت المثل نیز بخشیده شده است.
نحوه اثبات تعلق گرفتن اجرت المثل به زن مطلقه وابسته به اثبات چهار عنصر اصلی و ارائه قرائن قابل اعتماد است، نه صرفاً ادعای خانهداری. ثبت دقیق خواسته، توجه به توافقهای مالی و اعتراض به کارشناسی نادرست میتواند در نتیجه پرونده مؤثر باشد. چون ارزیابی هر پرونده به مدارک و اوضاع زندگی مشترک وابسته است، بررسی اسناد پیش از طرح دعوا اهمیت زیادی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم قرچک را ببینید.