اگر مستاجر اجارهبها را نمیپردازد یا پس از پایان قرارداد ملک را تخلیه نمیکند، چه باید کرد؟ برای نحوه بیرون کردن مستاجر، مالک باید از مسیر قانونی و با توجه به نوع قرارداد، علت تخلیه و مدارک موجود اقدام کند؛ تخلیه خودسرانه، تغییر قفل، قطع آب و برق یا خارج کردن وسایل مستاجر میتواند برای موجر مسئولیت مدنی و حتی کیفری ایجاد کند.
مهمترین مبناهای قانونی تخلیه عبارتاند از پایان مدت اجاره، عدم پرداخت اجارهبها، استفاده برخلاف توافق، انتقال ملک به دیگری بدون اجازه یا ورود خسارت جدی به ملک. با این حال، صرف نارضایتی موجر یا تمایل به اجاره دادن ملک با مبلغ بیشتر، پیش از پایان مدت قرارداد، معمولاً برای تخلیه کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی در تهران را ببینید.
اگر مدت اجاره تمام شده باشد و قرارداد شرایط لازم را داشته باشد، ممکن است موضوع از طریق دستور تخلیه پیگیری شود. این دستور با رسیدگی محدودتر از دعوای معمول صادر میشود، اما وجود قرارداد معتبر و شرایط قانونی آن اهمیت اساسی دارد. در موارد اختلاف درباره اصالت قرارداد، میزان بدهی، فسخ یا وجود حق سرقفلی، معمولاً رسیدگی قضایی و صدور حکم لازم خواهد بود.
در قراردادهای عادی، امضای طرفین و رعایت تشریفات قانونی قرارداد اهمیت دارد. اگر قرارداد رسمی باشد، روند اقدام ممکن است از مسیر اجرای ثبت نیز قابل بررسی باشد. تشخیص مرجع صالح به نوع سند، محل ملک و خواسته موجر بستگی دارد و بهتر است پیش از ثبت، مدارک توسط فرد متخصص بررسی شود.
نخست باید علت تخلیه و تاریخ پایان قرارداد مشخص شود. سپس موجر میتواند در صورت نیاز، اظهارنامه رسمی ارسال و انجام تعهد یا تخلیه را مطالبه کند. مرحله بعد، ثبت درخواست یا دادخواست در مرجع صالح محل وقوع ملک است. مرجع رسیدگی ممکن است حسب موضوع، دادگاه صلح، دادگاه عمومی حقوقی یا اجرای ثبت باشد.
پس از صدور دستور یا حکم، اجرای آن توسط واحد اجرا انجام میشود؛ نه توسط مالک. اگر ودیعهای نزد موجر است، باید همزمان با تخلیه، به مستاجر مسترد یا به حساب دادگستری تودیع شود. مدت انجام کار ثابت نیست و به کامل بودن مدارک، اعتراض مستاجر، نوع قرارداد و حجم کار مرجع قضایی بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان برای همه پروندهها زمان یکسانی اعلام کرد.
فرض کنید قرارداد اجاره در پایان شهریور تمام شده و مستاجر، با وجود دریافت اظهارنامه، ملک را تحویل نمیدهد. مالک نمیتواند شخصاً قفل را عوض کند. او با قرارداد، سند مالکیت و مدرک تعیین تکلیف ودیعه، درخواست قانونی ثبت میکند. در این وضعیت، نحوه بیرون کردن مستاجر به اعتبار قرارداد و نبودن اختلاف مؤثر بستگی دارد؛ اگر مستاجر ادعا کند قرارداد تمدید شده یا مبلغ ودیعه مسترد نشده است، ممکن است رسیدگی از دستور تخلیه سریع به دعوای کامل قضایی تبدیل شود.
تهدید، ورود بدون اجازه، قطع انشعابات، توقیف وسایل یا انتشار اطلاعات شخصی مستاجر از اقدامات پرخطر است. همچنین مطالبه اجارهبها بدون محاسبه دقیق، بیتوجهی به حق سرقفلی یا نادیده گرفتن توافق تمدید میتواند نتیجه پرونده را تغییر دهد. برای نحوه بیرون کردن مستاجر، باید میان تخلیه، فسخ قرارداد و مطالبه خسارت تفاوت گذاشت؛ این خواستهها گاهی نیازمند دادخواستهای جداگانه هستند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملک را ببینید.
راه قانونی تخلیه از بررسی قرارداد و علت تخلف آغاز میشود و با ثبت درخواست در مرجع صالح و اجرای رسمی پایان مییابد. مالک باید از اقدامات شخصی خودداری کند، ودیعه را تعیین تکلیف نماید و در صورت وجود اختلاف جدی، پیش از اقدام از مشاوره حقوقی بهره بگیرد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم پرند را ببینید.