برای راهاندازی یک فعالیت اقتصادی مشترک، آیا میدانید اعضا باید از کجا شروع کنند؟ پاسخ این است که نحوه تشکیل شرکت تعاونی با جمع شدن اعضای واجد شرایط، تهیه طرح اولیه، تنظیم اساسنامه، تشکیل مجمع عمومی مؤسس، اخذ تأییدیههای لازم و ثبت رسمی شرکت انجام میشود. تعاونی پس از ثبت، شخصیت حقوقی مستقل پیدا میکند و حقوق و تعهدات آن از اعضا جدا خواهد بود.
نخست باید هدف مشترک، نوع فعالیت و تعداد اعضای مؤسس مشخص شود. اعضا باید اهلیت قانونی داشته باشند، یعنی به سن و وضعیت قانونی لازم برای انجام معامله و عضویت رسیده باشند. در تعاونی، اصل بر مشارکت اعضا و تأمین نیاز مشترک آنان است؛ بنابراین تأسیس شرکت صرفاً برای استفاده شخصی چند نفر یا پوشاندن فعالیتی غیرقانونی، با ماهیت تعاونی سازگار نیست.
در مرحله ابتدایی، مؤسسان باید درباره موضوع فعالیت، میزان سرمایه، شیوه تأمین آورده، محل شرکت و نحوه پذیرش اعضای جدید تصمیمگیری کنند. نوع تعاونی، مانند تولیدی یا توزیعی، بر مدارک، مجوزهای تخصصی و الزامات اجرایی اثر میگذارد.
مدارک باید با اطلاعات ثبتشده در سامانه و صورتجلسات مطابقت داشته باشند. نقص در نام پیشنهادی، موضوع فعالیت یا مشخصات اعضا میتواند باعث برگشت پرونده و طولانی شدن روند ثبت شود.
مجمع عمومی مؤسس اساسنامه را تصویب میکند، نخستین هیئتمدیره و بازرسان را برمیگزیند و میزان سرمایه و تعهد اعضا را مشخص میسازد. صورتجلسه این مجمع باید دقیق، خوانا و مطابق تشریفات قانونی تنظیم شود. سپس پرونده برای بررسی مرجع مربوط به امور تعاونی و در ادامه اداره ثبت شرکتها ارائه میشود.
تأیید نام، بررسی موضوع فعالیت و احراز شرایط اعضا از بخشهای مهم این فرایند است. در نحوه تشکیل شرکت تعاونی نباید میان «مجوز فعالیت» و «ثبت شرکت» اشتباه کرد؛ ثبت، شخصیت حقوقی ایجاد میکند، اما برای بعضی فعالیتها مجوز عملیاتی جداگانه لازم است.
فرض کنید هشت کشاورز برای بستهبندی و فروش مشترک محصولات خود تصمیم به تشکیل تعاونی بگیرند. آنان باید هدف فعالیت، سرمایه هر عضو و نشانی شرکت را تعیین کنند، اساسنامه را تصویب و هیئتمدیره و بازرس را انتخاب کنند. اگر بستهبندی محصول به مجوز بهداشتی یا صنفی نیاز داشته باشد، دریافت آن مجوز نیز ضروری است. در این مثال، نحوه تشکیل شرکت تعاونی فقط با امضای توافقنامه خصوصی کامل نمیشود و ثبت رسمی و رعایت الزامات موضوع فعالیت اهمیت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
عضو باید آورده خود را طبق تعهد پرداخت کند و در تصمیمهای مجمع، با رعایت مقررات اساسنامه، مشارکت داشته باشد. در مقابل، حق اطلاع از امور شرکت، حضور و رأی دادن در حدود قانون و برخورداری از منافع تعاونی را دارد. مسئولیت مدیران نیز با اعضای عادی یکسان نیست؛ مدیران در صورت تخلف، تصمیمگیری برخلاف اساسنامه یا ورود زیان ناشی از تقصیر ممکن است با مسئولیت مدنی یا در موارد خاص مسئولیت کیفری روبهرو شوند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
در نهایت، نحوه تشکیل شرکت تعاونی نیازمند هماهنگی میان اعضا، تنظیم درست اسناد، تصویب اساسنامه، انتخاب ارکان و ثبت در مرجع قانونی است. پیش از امضای مدارک، موضوع فعالیت، سرمایه، اختیارات مدیران و شیوه خروج یا ورود اعضا باید دقیق بررسی شود؛ زیرا اصلاح اشتباهات پس از ثبت ممکن است مستلزم تشکیل مجمع و طی مراحل اداری دوباره باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق در پردیس را ببینید.