آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۹ (یکشنبه - ۲۹ شهریور ۱۴۰۵)

اگر داماد به مادرزن خود حمله کرده و او را زده است، برای نحوه شکایت از داماد بخاطر ضرب و شتم مادرزن باید ابتدا در صورت وجود خطر فوری با پلیس تماس گرفت، سپس با مراجعه به کلانتری یا دفتر خدمات الکترونیک قضایی، شکایت کیفری ثبت و برای معاینه به پزشکی قانونی مراجعه کرد. برای مثال، اگر داماد در جریان اختلاف خانوادگی مادرزن را هل داده، با دست یا وسیله‌ای به او ضربه زده و موجب کبودی یا شکستگی شده باشد، مادرزن می‌تواند شخصاً شکایت کند و مدارکی مانند گزارش پلیس، گواهی پزشکی قانونی، عکس جراحت و شهادت شاهدان را ارائه دهد. در چنین وضعی، آشنایی با نحوه شکایت از داماد بخاطر ضرب و شتم مادرزن کمک می‌کند ادله از بین نرود و پرونده از مسیر درست پیگیری شود.

اولویت نخست، حفظ جان و سلامت فرد آسیب‌دیده است. اگر احتمال تکرار حمله وجود دارد، مادرزن باید از محل خطر دور شود و در صورت ضرورت با پلیس تماس بگیرد. درگیری مجدد، تهدید یا ورود اجباری داماد به منزل، باید همان زمان به مأموران اعلام شود تا گزارش رسمی تنظیم شود.

پس از مراجعه به مرکز درمانی، از پزشک بخواهید تمام آثار آسیب، محل ضربه، کبودی، تورم، خونریزی، شکستگی یا محدودیت حرکتی را در پرونده درمانی ثبت کند. مدارک اورژانس و بیمارستان به تنهایی جای گواهی پزشکی قانونی را نمی‌گیرد، اما می‌تواند برای اثبات زمان و شدت آسیب اهمیت زیادی داشته باشد.

اگر جراحت قابل مشاهده است، از آن در نور مناسب و در روزهای مختلف عکس بگیرید و فایل اصلی را نگه دارید. پیام‌های تهدیدآمیز، فایل صوتی، فیلم دوربین مداربسته، مشخصات شاهدان و گزارش تماس با پلیس نیز باید حفظ شود. بهتر است تصاویر و پیام‌ها ویرایش نشوند؛ زیرا اصل فایل و اطلاعات مربوط به زمان تهیه آن، ارزش اثباتی بیشتری دارد.

مادرزن به عنوان بزه‌دیده می‌تواند با کارت ملی و مدارک موجود به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند و شکواییه خود را علیه داماد ثبت نماید. اگر آسیب‌دیده به دلیل وضعیت جسمی، بیماری یا ناتوانی امکان مراجعه نداشته باشد، موضوع باید از طریق نماینده قانونی یا وکیل دادگستری پیگیری شود. صرف نسبت خانوادگی، مانع شکایت نیست و داماد از نظر کیفری در برابر رفتار خشونت‌آمیز خود مسئول است.

در شکواییه باید مشخصات شاکی و مشتکی‌عنه، تاریخ و محل وقوع حادثه، شیوه حمله، نوع آسیب، اسامی شاهدان و ادله موجود نوشته شود. عنوان اتهام معمولاً بر مبنای رفتار واقع‌شده، «ایراد ضرب و جرح عمدی» است؛ اما اگر تهدید، توهین، تخریب، ورود غیرمجاز، استفاده از چاقو یا وسیله خطرناک نیز رخ داده باشد، هر کدام باید جداگانه و با شرح دقیق در شکواییه ذکر شود.

پس از ثبت شکایت، پرونده به مرجع قضایی صالح، معمولاً دادسرای محل وقوع جرم، ارسال می‌شود. مرجع رسیدگی ممکن است شاکی را برای معاینه به پزشکی قانونی معرفی کند، از کلانتری گزارش بخواهد، اظهارات شاهدان را بشنود و متهم را احضار کند. پس از تحقیقات، در صورت وجود دلایل کافی، پرونده ممکن است برای رسیدگی به دادگاه کیفری ارسال شود.

گواهی پزشکی قانونی یکی از مهم‌ترین مدارک پرونده‌های ضرب و جرح است. این مرجع درباره وجود آسیب، نوع جراحت، میزان صدمه و گاهی نیاز به معاینه مجدد اظهارنظر می‌کند. مراجعه باید در اولین فرصت انجام شود؛ زیرا کبودی، تورم و آثار سطحی ممکن است با گذشت زمان از بین برود.

اگر آسیب نیازمند جراحی، گچ‌گرفتن، بخیه، بستری یا دوره درمان باشد، تمام مدارک درمانی و رسیدهای مربوط به هزینه‌ها را نگه دارید. پزشکی قانونی ممکن است پس از پایان دوره درمان یا مشخص شدن وضعیت نهایی، نظر تکمیلی صادر کند. مبلغ دیه بر اساس نوع و شدت صدمه و مقررات مربوط تعیین می‌شود و بدون مشاهده نظریه پزشکی قانونی نمی‌توان مبلغ دقیق را اعلام کرد.

در صورتی که رفتار داماد موجب آسیب بدنی شده باشد، شاکی می‌تواند مطالبه دیه و حقوق مالی ناشی از جرم را نیز مطرح کند. اگر ضربه با وسیله خطرناک انجام شده، صدمه شدید بوده یا رفتار متهم همراه با تهدید و ایجاد ناامنی عمومی باشد، امکان بررسی عناوین کیفری دیگر نیز وجود دارد. تشخیص نهایی عنوان اتهام با مرجع قضایی است.

• کارت ملی و اطلاعات هویتی مادرزن به عنوان شاکی.
• مشخصات کامل داماد، مانند نام، نشانی، شماره تماس یا هر اطلاعاتی که شناسایی او را آسان کند.
• گزارش کلانتری، صورت‌جلسه مأموران یا شماره تماس ثبت‌شده با پلیس.
• معرفی‌نامه پزشکی قانونی و نظریه پزشکی قانونی، در صورت دریافت.
• مدارک اورژانس، بیمارستان، نسخه پزشک، عکس رادیولوژی و گزارش عمل یا درمان.
• عکس و فیلم جراحت یا فیلم دوربین مداربسته محل حادثه.
• نام، نشانی و شماره تماس شاهدان و افرادی که بلافاصله پس از حادثه، وضعیت مصدوم را دیده‌اند.
• پیامک، پیام‌رسان، فایل صوتی یا هر مدرک مربوط به تهدید و توهین، همراه با اصل آن.

نداشتن برخی مدارک، مانع ثبت شکایت نیست. شاکی باید هر آنچه در اختیار دارد ارائه کند و در متن شکواییه از مقام قضایی بخواهد دوربین‌های محل، سوابق تماس با پلیس یا اظهارات شاهدان بررسی شود. با این حال، تأخیر در جمع‌آوری مدارک می‌تواند اثبات ادعا را دشوار کند.

در ادامه، نمونه‌ای برای تنظیم شکایت درباره نحوه شکایت از داماد بخاطر ضرب و شتم مادرزن ارائه می‌شود. این متن باید بر اساس واقعیت پرونده تکمیل شود و نباید شامل ادعاهایی باشد که امکان اثبات آن‌ها وجود ندارد.

موضوع: شکایت بابت ایراد ضرب و جرح عمدی و مطالبه دیه

مقام محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان محل وقوع حادثه

با سلام؛

اینجانب ........ فرزند ........ به شماره ملی ........، به نشانی ........، از آقای ........ فرزند ........ به نشانی ........، به دلیل ایراد ضرب و جرح عمدی شکایت دارم.

در تاریخ ........ حدود ساعت ........ در محل ........، مشتکی‌عنه که داماد اینجانب است، در پی مشاجره خانوادگی با رفتار خشونت‌آمیز به اینجانب حمله کرد و با وارد کردن ضربه به ناحیه ........ موجب ........ از قبیل کبودی، تورم، خونریزی، شکستگی یا درد شدید شد. پس از وقوع حادثه به مرکز درمانی ........ مراجعه کردم و مدارک درمانی مربوط را پیوست کرده‌ام. همچنین شاهدان حادثه عبارت‌اند از: آقای/خانم ........ به نشانی و شماره تماس ........ .

با توجه به مراتب، تقاضای تعقیب کیفری مشتکی‌عنه، معرفی اینجانب به پزشکی قانونی، بررسی فیلم دوربین مداربسته، تحقیق از شاهدان و صدور حکم قانونی درباره دیه و سایر خسارت‌های قابل مطالبه را دارم. در صورت وجود تهدید یا احتمال تکرار خشونت، تقاضا دارم موضوع فوراً بررسی و تصمیم مقتضی برای جلوگیری از ادامه تعرض اتخاذ شود.

امضا و تاریخ شاکی: ........

ثبت شکواییه از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی مستلزم پرداخت هزینه خدمات و هزینه‌های قانونی مربوط است. هزینه پزشکی قانونی یا برخی اقدامات کارشناسی نیز ممکن است جداگانه دریافت شود. مبلغ این هزینه‌ها ثابت و همیشگی نیست و بر اساس تعرفه‌های جاری و نوع خدمت تعیین می‌شود؛ بنابراین هنگام مراجعه، مبلغ دقیق از دفتر یا مرجع مربوط استعلام شود.

مرجع اولیه رسیدگی معمولاً دادسرای محل وقوع ضرب و جرح است. اگر حادثه در منزل، خیابان، محل کار یا شهر دیگری اتفاق افتاده باشد، اصل بر صلاحیت مرجع همان محل است. پس از ثبت پرونده، ابلاغ‌ها از طریق سامانه ابلاغ قضایی ارسال می‌شود؛ بنابراین شاکی باید شماره تلفن همراه و نشانی خود را درست ثبت کند و ابلاغ‌ها را به‌طور منظم بررسی نماید.

برای ثبت شکایت، مهلت کوتاه و واحدی که برای همه پرونده‌های ضرب و جرح قابل اعمال باشد وجود ندارد؛ زیرا نوع جرم، قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بودن عنوان اتهام، وضعیت بزه‌دیده و جزئیات حادثه اثرگذار است. با این حال، نباید ثبت شکایت را به تأخیر انداخت. گذشت زمان ممکن است باعث از بین رفتن آثار جراحت، حذف فیلم دوربین یا دشوار شدن دسترسی به شاهدان شود.

آیا مادرزن بدون حضور دخترش می‌تواند از داماد شکایت کند؟

بله. مادرزن، اگر خودش قربانی ضرب و جرح باشد، شاکی پرونده است و برای ثبت شکایت نیازی به اجازه دخترش ندارد. دختر می‌تواند شاهد یا مطلع باشد، اما جایگاه او با شاکی متفاوت است.

اگر ضرب و جرح در خانه و بدون شاهد رخ داده باشد، شکایت ممکن است؟

بله. نبود شاهد مانع ثبت شکایت نیست. گزارش پزشکی قانونی، سوابق درمانی، عکس جراحت، پیام‌های قبل یا بعد از حادثه، اظهارات طرفین و سایر قرائن می‌تواند بررسی شود. البته ارزش هر دلیل با توجه به مجموعه پرونده سنجیده می‌شود.

اگر داماد بعد از حادثه عذرخواهی کند، آیا پرونده خودکار بسته می‌شود؟

خیر. عذرخواهی شفاهی به‌تنهایی موجب بسته شدن پرونده نیست. اگر شاکی بخواهد گذشت کند، باید آثار حقوقی آن را بداند و گذشت خود را به شکل رسمی در مرجع قضایی ثبت نماید. در برخی عناوین، گذشت شاکی اثر مستقیم دارد و در برخی موارد، رسیدگی عمومی ممکن است ادامه پیدا کند.

آیا می‌توان هم‌زمان دیه و هزینه درمان را مطالبه کرد؟

مطالبه دیه مربوط به صدمه بدنی است و هزینه‌های درمانی موضوعی جداگانه محسوب می‌شود. امکان مطالبه هزینه‌های قابل اثبات، به نوع آسیب، مدارک موجود و مقررات حاکم بستگی دارد. همه فاکتورها، نسخه‌ها و مدارک پرداخت باید حفظ شود.

اگر داماد دوباره تهدید کند چه اقدامی لازم است؟

تهدید جدید باید جداگانه به پلیس و مرجع قضایی اعلام و مستندات آن حفظ شود. در صورت خطر فوری، تماس با پلیس مقدم است. پیام تهدید را حذف نکنید و از پاسخ‌های تحریک‌آمیز یا درگیری حضوری خودداری کنید.

برای نحوه شکایت از داماد بخاطر ضرب و شتم مادرزن، مهم‌ترین اقدامات شامل دور شدن از محل خطر، تماس با پلیس، مراجعه سریع به مرکز درمانی و پزشکی قانونی، ثبت شکواییه در دفتر خدمات قضایی و ارائه تمام مدارک و مشخصات شاهدان است. نسبت خانوادگی مانع پیگیری کیفری نیست و مادرزن می‌تواند شخصاً مطالبه رسیدگی و دیه کند. شرح دقیق حادثه، پرهیز از اغراق، پیگیری ابلاغ‌ها و دریافت مشاوره تخصصی در پرونده‌های دارای جراحت شدید یا تهدید مستمر، احتمال رسیدگی منظم و مؤثر را افزایش می‌دهد.