آیا قیم برخلاف مصلحت محجور عمل کرده یا در اموال او دخلوتصرف نادرست داشته است؟ برای نحوه شکایت از قیم باید موضوع را با مدارک به اداره سرپرستی دادسرای محل اقامت محجور یا مرجع قضایی صالح اعلام کرد؛ این مرجع پس از بررسی میتواند قیم را احضار، حسابخواهی، از ادامه برخی اقدامات جلوگیری یا در صورت وجود شرایط قانونی، عزل او را پیگیری کند.
قیم مکلف است در جهت حفظ منافع محجور اقدام کند و در اداره اموال، حدود اختیارات قانونی و تصمیمهای مرجع قضایی را رعایت نماید. فروش مال بدون رعایت تشریفات لازم، برداشت یا مصرف شخصی از دارایی محجور، خودداری از ارائه حساب، پنهان کردن درآمدها، بیتوجهی به هزینههای ضروری و ایجاد تعارض منافع، میتواند موضوع شکایت یا درخواست نظارت باشد.
هر اختلاف خانوادگی با قیم، بهتنهایی دلیل تخلف نیست. شاکی باید میان ادعا، دلیل و نتیجه حقوقی تفاوت بگذارد؛ زیرا تصمیم نهایی به اسناد، وضعیت مالی محجور و تحقیقات مرجع رسیدگی وابسته است.
در عمل، شروع پیگیری معمولاً از اداره سرپرستی دادسرای عمومی و انقلاب محل اقامت محجور انجام میشود. این اداره بر عملکرد قیم نظارت میکند و میتواند موضوع را برای تحقیق، مطالبه گزارش و بررسی حسابها به مقام قضایی ارائه دهد. اگر رفتار قیم عنوان مجرمانه داشته باشد، مانند خیانت در امانت یا برداشت غیرمجاز، امکان طرح شکایت کیفری نیز وجود دارد. مطالبه خسارت یا استرداد مال، بسته به موضوع، ممکن است به دعوای حقوقی جداگانه نیاز داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه انقلاب را ببینید.
مدارک باید ارتباط قیمومت، وقوع تخلف و زیان احتمالی را نشان دهند. بهتر است شاکی اسناد را منظم و همراه با شرح زمانی وقایع ارائه کند:
در موضوع نحوه شکایت از قیم، ارائه اصل مدارک در زمان مطالبه مرجع رسیدگی اهمیت دارد؛ تصویر اسناد برای شروع کافی است، اما ممکن است اصالت آنها بعداً بررسی شود.
ابتدا باید شرح شکایت، مشخصات محجور و قیم، اقدامات مورد اعتراض و خواسته مشخص تنظیم شود. سپس درخواست از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا اداره سرپرستی، مطابق رویه محل، ثبت میشود. پس از ارجاع، ممکن است قیم برای توضیح دعوت شود، حسابها و اسناد مالی مطالبه گردد و از اشخاص یا مراجع مرتبط تحقیق شود.
درخواستکننده باید از بیان مطالب کلی، توهین یا نسبت دادن جرم بدون دلیل خودداری کند. اگر خطر فوری مانند فروش مال یا برداشت وجه وجود دارد، باید این فوریت صریحاً اعلام و همراه با سند مطرح شود. صرف ثبت شکایت، خودبهخود موجب عزل قیم یا توقف همه اختیارات او نیست.
فرض کنید قیم یک فرد محجور، ملک او را بدون توضیح درباره مصرف ثمن منتقل کرده و از ارائه حساب نیز خودداری میکند. خواهر محجور با ارائه سند مالکیت، مدارک قیمومت، قرارداد انتقال و گردش حساب، در اداره سرپرستی درخواست بررسی میدهد. در چنین وضعی، نحوه شکایت از قیم باید بر دو محور استوار باشد: بررسی ضرورت و صحت معامله و رسیدگی به سرنوشت وجه حاصل از فروش. نتیجه ممکن است حسابخواهی، الزام به جبران خسارت یا اقدامات دیگر باشد و بدون تحقیقات نمیتوان عزل یا محکومیت را قطعی دانست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
برای نحوه شکایت از قیم، مرجع شروع معمولاً اداره سرپرستی دادسرای محل اقامت محجور است. شکایت مستند، خواسته روشن و تفکیک مسیر نظارتی، کیفری و حقوقی، احتمال رسیدگی مؤثر را افزایش میدهد. در پروندههای دارای مال قابل توجه یا خطر فوری، مشورت با وکیل متخصص امور حسبی پیش از ثبت درخواست میتواند از طرح ناقص یا انتخاب مرجع نامناسب جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در تهرانپارس را ببینید.