برای پیگیری خطای پزشک، قصور درمانی یا آسیب ناشی از اقدامات پزشکی از کجا باید شروع کرد؟ نحوه شکایت در دادسرای جرایم پزشکی معمولاً با ثبت شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ارائه مدارک درمانی آغاز میشود؛ سپس پرونده برای بررسی تخصصی، حسب مورد، به پزشکی قانونی یا کمیسیونهای کارشناسی ارجاع خواهد شد.
هر نتیجه نامطلوب درمانی الزاماً جرم نیست. شکست درمان، عارضه شناختهشده یا نارضایتی از نتیجه، بدون اثبات تقصیر، برای محکومیت پزشک کافی نیست. شکایت کیفری زمانی اهمیت پیدا میکند که بتوان میان رفتار پزشک یا کادر درمان و آسیب واردشده، رابطه مستقیم یا مؤثر برقرار کرد؛ برای نمونه، بیاحتیاطی، بیمبالاتی، رعایت نکردن موازین فنی، نداشتن مهارت لازم یا اقدام بدون رضایت معتبر بیمار.
در پروندههای پزشکی، موضوع ممکن است به پرداخت دیه یا جبران خسارت و گاهی مجازاتهای دیگر منتهی شود؛ اما نتیجه نهایی به نوع آسیب، میزان تقصیر، مدارک و نظر کارشناسی بستگی دارد. مسئولیت مرکز درمانی، پرستار، ماما یا سایر افراد نیز باید جداگانه بررسی شود و صرف حضور آنان در فرایند درمان، بهتنهایی مسئولیت کیفری ایجاد نمیکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی دیه را ببینید.
در شهرهایی که دادسرای تخصصی جرایم پزشکی فعالیت دارد، پرونده معمولاً در همان مرجع بررسی میشود. در سایر حوزهها، شکواییه از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به دادسرای عمومی و انقلاب صالح ارسال میشود. صلاحیت میتواند بر اساس محل وقوع درمان، محل ایجاد نتیجه زیانبار یا مقررات مربوط به حوزه قضایی تعیین شود؛ بنابراین بهتر است پیش از ثبت، نشانی مرکز درمانی و محل انجام اقدام پزشکی دقیق باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه انقلاب را ببینید.
برای اجرای درست نحوه شکایت در دادسرای جرایم پزشکی باید در شکواییه، مشخصات پزشک یا مرکز درمانی، تاریخ و نوع اقدام، شرح عارضه، اقدامات انجامشده پس از آن و خواسته شاکی روشن نوشته شود. ثبت شکایت نیازمند حساب کاربری ثنا است و دفتر خدمات قضایی، مدارک و متن شکواییه را در سامانه ثبت میکند.
اصل مدارک را نزد خود نگه دارید و نسخه خوانا ارائه کنید. مرجع رسیدگی ممکن است برای معاینه یا تعیین میزان آسیب، شاکی را به پزشکی قانونی معرفی کند. نظر پزشکی قانونی دلیل مهمی است، اما قاضی با توجه به مجموعه ادله، گزارشها و دفاعیات تصمیم میگیرد. مراجعه همزمان به سازمان نظام پزشکی نیز ممکن است برای رسیدگی انتظامی مفید باشد، ولی رسیدگی انتظامی جایگزین شکایت کیفری و مطالبه خسارت نیست.
فرض کنید بیماری پس از جراحی، دچار آسیب جدی شده و پزشک دیگری احتمال باقیماندن وسیله پزشکی در بدن را مطرح کرده است. بیمار با جمعآوری پرونده بیمارستان، گزارش جراحی دوم و تصاویر پزشکی، نحوه شکایت در دادسرای جرایم پزشکی را از طریق ثبت شکواییه در دفتر خدمات قضایی دنبال میکند. دادسرا پس از بررسی اولیه، پرونده را برای اظهارنظر تخصصی ارجاع میدهد. اگر رابطه میان تخلف فنی و آسیب تأیید شود، امکان ادامه تعقیب و مطالبه دیه یا خسارت وجود دارد؛ در غیر این صورت، صرف وجود آسیب بهتنهایی موجب محکومیت نیست.
ابلاغها از طریق ثنا ارسال میشود و شاکی باید برای حضور در پزشکی قانونی، ارائه توضیح، تکمیل مدارک یا پرداخت هزینه کارشناسی احتمالی آماده باشد. سکوت در برابر ابلاغ یا از دستدادن فرصت ارائه مدارک میتواند روند اثبات را دشوار کند. همچنین پیش از امضای رضایت یا توافق، آثار آن بر دیه، خسارت و ادامه پرونده بررسی شود.
در نهایت، نحوه شکایت در دادسرای جرایم پزشکی به ثبت دقیق واقعه، حفظ مدارک، تشخیص مرجع مناسب و پیگیری کارشناسی وابسته است. استفاده از مشاوره وکیل آشنا با پروندههای پزشکی، بهویژه در آسیبهای شدید یا پروندههای چندلایه، میتواند از طرح ادعاهای مبهم و اقدامات ناقص جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.