آیا وراث در پروژه مشارکت ساخت باید مالیات ملک را بر اساس قیمت روز بازار بپردازند؟ خیر؛ نحوه محاسبه مالیات بر ارث ملک در مشارکت ساخت معمولاً بر پایه ارزش معاملاتی ملک و نوع حق متعلق به متوفی انجام میشود، نه صرفاً قیمت واقعی معامله. برای املاک، نرخ پایه مالیات بر ارثِ وراث طبقه اول، در حالت معمول معادل یکونیم برابر نرخ انتقال ملک موضوع ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم، یعنی حدود ۷/۵ درصد ارزش معاملاتی، است؛ بااینحال تاریخ فوت، طبقه وراث و ماهیت سهم متوفی در قرارداد اهمیت تعیینکننده دارد.
در مشارکت ساخت باید ابتدا مشخص شود متوفی مالک عرصه بوده یا سازنده و صاحب حق قراردادی. اگر مالک زمین فوت کرده باشد، اصل سهم مشاع او از عرصه و حقوق وابسته به قرارداد، در ترکه قرار میگیرد. اگر متوفی سازنده باشد، ممکن است موضوع ارث، طلب قراردادی، سهم او از واحدهای احداثشده، منافع یا حقوق مالی ناشی از قرارداد باشد؛ بنابراین همیشه نمیتوان کل ملک یا کل پروژه را دارایی متوفی دانست.
برای ملک، مأخذ معمول، ارزش معاملاتی تعیینشده طبق مقررات مالیاتی است و نه مبلغی که در آگهیها یا قرارداد مشارکت درج شده است. ارزش عرصه، اعیان، میزان پیشرفت ساختمان، سهم مشاع و وضعیت ثبتی میتواند در تشخیص دارایی مؤثر باشد. حقوق قراردادی مستقل نیز ممکن است نیازمند ارزیابی و بررسی جداگانه شود و تشخیص آن به مفاد قرارداد و نظر اداره امور مالیاتی وابسته است.
در مورد فوتهایی که مشمول مقررات فعلی هستند، نرخ ملک برای وراث طبقه اول با ضریب مقرر در قانون محاسبه میشود. وراث طبقه دوم و سوم، به ترتیب با ضرایب بالاتر نسبت به طبقه اول مشمول مالیات خواهند بود. همسر، فرزندان و پدر و مادر معمولاً در طبقه اول قرار میگیرند، اما تعیین دقیق ورثه باید با گواهی انحصار وراثت انجام شود.
تاریخ فوت بسیار مهم است؛ زیرا مقررات مربوط به متوفیانی که پیش از اجرای اصلاحات قانونی فوت کردهاند ممکن است متفاوت باشد. همچنین مالیات ملک با مالیات نقلوانتقال قطعی در زمان فروش به شخص ثالث یکی نیست. پرداخت مالیات بر ارث، بهتنهایی جایگزین مالیات انتقال یا تنظیم سند قطعی نمیشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
پس از شناسایی داراییها، سهم متوفی از پروژه تفکیک و مأخذ مالیاتی هر بخش تعیین میشود. سپس مالیات محاسبه و گواهی مربوط صادر میشود. بدون توجه به وضعیت ثبتی و قرارداد مشارکت، اعلام یک مبلغ قطعی قابل اتکا نیست.
فرض کنید «الف» مالک ششدانگ زمین و سازنده طبق قرارداد، در پایان پروژه مالک دو واحد باشند و الف پیش از انتقال رسمی فوت کند. در این وضعیت، نحوه محاسبه مالیات بر ارث ملک در مشارکت ساخت با بررسی سهم قراردادی الف آغاز میشود، نه با محاسبه ارزش کل ساختمان. اگر ارزش معاملاتی سهم ملکی او ۲۰ میلیارد ریال و وراث همگی طبقه اول باشند، در فرض شمول نرخ ۷/۵ درصد، مالیات همان بخش حدود یکمیلیارد و پانصد میلیون ریال خواهد بود؛ اما حقوق سازنده، بدهی پروژه و اسناد تقسیم میتواند نتیجه را تغییر دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی را ببینید.
یکی از اشتباهات رایج، پرداخت مالیات بر اساس قیمت روز بازار یا کل ارزش پروژه است. اشتباه دیگر، نادیده گرفتن سهم واقعی متوفی و فرض مالکیت قطعی واحدهایی است که هنوز تفکیک یا انتقال رسمی نشدهاند. برای تعیین دقیق نحوه محاسبه مالیات بر ارث ملک در مشارکت ساخت، قرارداد، وضعیت ثبتی، تاریخ فوت و طبقه وراث باید همزمان بررسی شود. در پروندههای پیچیده، استفاده از نظر وکیل مالیاتی یا کارشناس رسمی میتواند از مطالبه اضافی و اختلاف میان وراث جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده دماوند را ببینید.