آیا موجر میتواند پس از امضای قرارداد اجاره از دریافت و ارائه کد رهگیری خودداری کند؟ در بسیاری از قراردادهای اجاره، ندادن کد رهگیری توسط موجر تخلف از الزامات ثبت قرارداد و موجب ایجاد مسئولیت برای اوست؛ با این حال، آثار حقوقی موضوع به نوع قرارداد، شیوه تنظیم آن و امکان ثبت اطلاعات در سامانه مربوط بستگی دارد. کد رهگیری، شناسهای برای ثبت معامله و کمک به احراز تاریخ و مفاد قرارداد است و بهتنهایی جایگزین قرارداد معتبر، سند مالکیت یا رسید پرداخت اجارهبها نمیشود.
در معاملات اجارهای که از طریق مشاور املاک انجام میشوند، ثبت اطلاعات قرارداد در سامانه مربوط و دریافت کد رهگیری اصولاً باید توسط واسطه و با همکاری طرفین انجام شود. در روشهای جدید ثبت قرارداد نیز ممکن است موجر و مستأجر بتوانند قرارداد را مستقیماً در سامانههای رسمی ثبت کنند. بنابراین، موجر نمیتواند صرفاً با بیان اینکه «کد رهگیری ضرورتی ندارد»، مستأجر را از مزایای ثبت رسمی اطلاعات محروم کند.
با وجود این، نداشتن کد رهگیری معمولاً به معنای بیاعتباری خودکار اجارهنامه نیست. اگر قرارداد دارای امضای طرفین، مشخصات ملک، مدت اجاره، مبلغ ودیعه و اجارهبها باشد، میتواند برای اثبات رابطه استیجاری مورد استفاده قرار گیرد. البته نبود کد ممکن است احراز تاریخ قرارداد، جلوگیری از قراردادهای معارض یا استفاده از برخی خدمات اداری و قضایی را دشوارتر کند.
مستأجر ابتدا باید از موجر یا مشاور املاک بهصورت کتبی درخواست ثبت قرارداد و صدور کد کند. پیامک، اظهارنامه، رسید مراجعه به بنگاه و هر مدرکی که امتناع طرف مقابل را نشان دهد، قابل نگهداری است. در این وضعیت، ندادن کد رهگیری توسط موجر را باید در کنار سایر دلایل، مانند قرارداد امضاشده و رسیدهای پرداخت، اثبات کرد؛ صرف ادعا معمولاً برای نتیجهگیری قطعی کافی نیست.
مسئولیت موجر به این بستگی دارد که الزام قانونی یا قراردادی ثبت، چگونه نقض شده و آیا مستأجر از این موضوع زیان مشخصی دیده است یا نه. اگر موجر عمداً از ثبت قرارداد برای پنهانکردن معامله، انعقاد قرارداد معارض یا فرار از تعهدات استفاده کند، موضوع میتواند آثار جدیتری داشته باشد. همچنین اگر مشاور املاک وظیفه ثبت را انجام نداده باشد، مسئولیت او نیز جداگانه بررسی میشود و نمیتوان همه مسئولیت را بدون دلیل بر عهده موجر گذاشت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملک را ببینید.
فرض کنید سارا ملکی را برای یک سال اجاره کرده و تمام مبلغ ودیعه را به حساب موجر واریز کرده است. موجر قرارداد را امضا میکند اما از حضور در بنگاه و ثبت اطلاعات خودداری میکند. در این مثال، ندادن کد رهگیری توسط موجر بهتنهایی ثابت نمیکند که قرارداد باطل است؛ اما سارا میتواند قرارداد، رسید بانکی، پیامهای درخواست ثبت و شهادت افراد حاضر را ارائه کند. مرجع رسیدگی با توجه به مجموع این مدارک درباره اعتبار قرارداد و مسئولیت احتمالی موجر تصمیم میگیرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای ملک را ببینید.
ندادن کد رهگیری توسط موجر موضوعی قابل پیگیری است، اما مستأجر نباید اعتبار رابطه اجاره را فقط به وجود این کد وابسته بداند. اقدام درست، ثبت درخواست کتبی، جمعآوری مدارک پرداخت و قرارداد و مراجعه به مرجع مناسب با توجه به اختلاف ایجادشده است. کد رهگیری ابزار اثبات و ساماندهی معامله است؛ نه مجوزی برای نادیدهگرفتن مفاد قرارداد و نه دلیل قطعی بر بطلان آن. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.