آیا فروشنده میتواند پس از فروش نسیه، معامله را برهم بزند و پول دریافتشده را پس بگیرد؟ پاسخ این است که نسیه فروختن و پس گرفتن وجه فقط با رضایت دو طرف، وجود حق فسخ یا تحقق شرط قانونی و قراردادی امکانپذیر است و فروشنده اصولاً نمیتواند بهصورت یکجانبه معامله را بیاثر کند. در معامله نسیه، کالا تحویل میشود اما پرداخت تمام یا بخشی از قیمت به زمان آینده موکول میگردد؛ بنابراین باید زمان پرداخت، مبلغ بدهی و ضمانت اجرای تأخیر بهروشنی مشخص باشد.
اصل بر لازم بودن قراردادهای خریدوفروش است. در نتیجه، صرف پشیمانی فروشنده یا افزایش قیمت کالا، مجوز فسخ نیست. امکان برهم زدن معامله معمولاً در این وضعیتها مطرح میشود:
اگر فروشنده بدون چنین مبنایی کالا را پس بگیرد یا وجهی را که متعلق به خریدار است تصاحب کند، ممکن است با ادعای استرداد وجه، مطالبه خسارت یا حتی مسئولیتهای دیگر روبهرو شود.
فسخ، اعمال حق قانونی یا قراردادی یک طرف برای پایان دادن به معامله است؛ اما اقاله با توافق دو طرف انجام میشود. در اقاله، معمولاً کالا به فروشنده و وجه پرداختی به خریدار بازمیگردد و تکلیف هزینههای جانبی نیز باید روشن شود. در مقابل، اگر خریدار فقط بدهکار باشد، فروشنده لزوماً حق پس گرفتن کالا را ندارد و میتواند با استناد به قرارداد، پرداخت قیمت، خسارت مورد توافق یا وجه التزام معتبر را مطالبه کند.
بنابراین عبارت نسیه فروختن و پس گرفتن وجه نباید با «پس گرفتن کالا به علت نپرداختن قسط» یکسان تلقی شود. اعتبار شرط قراردادی، نحوه تنظیم آن و رعایت تشریفات قانونی در نتیجه دعوا اثر مستقیم دارد.
مدارک باید رابطه قراردادی، مبلغ و تعهدات طرفین را نشان دهد. مهمترین مستندات عبارتاند از:
فروشنده نباید پیش از بررسی قرارداد، کالا را خودسرانه از خریدار پس بگیرد. خریدار نیز اگر وجهی پرداخت کرده و معامله با توافق پایان یافته است، باید رسید و دلیل توافق بر استرداد وجه را حفظ کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مشاوره رایگان را ببینید.
فرض کنید فروشندهای یک دستگاه صنعتی را نسیه میفروشد و خریدار نیمی از مبلغ را پرداخت میکند. در قرارداد آمده است که در صورت تأخیر بیش از دو قسط، فروشنده حق فسخ خواهد داشت. پس از تأخیر خریدار، فروشنده باید تحقق شرط، میزان بدهی و نحوه اعلام فسخ را اثبات کند؛ سپس آثار مالی معامله، از جمله بازگرداندن مبالغ دریافتی با کسر خسارت قابل مطالبه، بررسی میشود. اگر چنین شرطی وجود نداشته باشد، نسیه فروختن و پس گرفتن وجه صرفاً با توافق طرفین یا تصمیم مرجع قضایی ممکن است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
برای جلوگیری از اختلاف، مبلغ نقدی و نسیه، تاریخ سررسید، ضمانت پرداخت، شرایط فسخ و تکلیف مبالغ قبلی را دقیق بنویسید. نسیه فروختن و پس گرفتن وجه یک اقدام خودکار نیست؛ هر ادعا باید بر قرارداد، دلیل پرداخت و مبنای معتبر قانونی استوار باشد. در اختلافهای جدی، پیش از تحویل گرفتن کالا یا طرح دعوا، بررسی متن قرارداد توسط وکیل میتواند از خسارت بیشتر جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در بومهن را ببینید.