آیا زن از زمان جاری شدن عقد میتواند نفقه مطالبه کند؟ بله، در عقد دائم، نفقه در هنگام عقد اصولاً از همان زمان ایجاد رابطه زوجیت بر عهده شوهر قرار میگیرد؛ اما استحقاق عملی زن به موضوعاتی مانند تمکین، حق حبس، فراهم بودن امکان زندگی مشترک و وجود عذر قانونی بستگی دارد. بنابراین صرف برگزار نشدن مراسم عروسی یا سکونت جداگانه، بهتنهایی موجب سقوط نفقه نیست.
بر اساس قانون مدنی، با وقوع عقد دائم، حقوق و تکالیف زوجین ایجاد میشود و نفقه زن بر عهده شوهر است. نفقه شامل نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن، از جمله مسکن، خوراک، پوشاک، هزینههای درمانی متعارف و سایر نیازهای ضروری زندگی است. در عقد موقت، اصل بر تعلق نگرفتن نفقه است؛ مگر اینکه در عقد شرط شده باشد یا عرف و توافق معتبر چنین تعهدی ایجاد کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
در نفقه در هنگام عقد باید میان «عقد» و «شروع زندگی مشترک» تفاوت گذاشت. اگر زن بدون عذر موجه از انجام وظایف زناشویی و زندگی مشترک خودداری کند، ممکن است ناشزه شناخته شود و نفقه به او تعلق نگیرد. با این حال، اثبات نشوز بر عهده شوهر است و صرف ادعای او کافی نیست.
اگر مهر زن حال باشد و هنوز آن را دریافت نکرده باشد، زن میتواند تا دریافت مهر، از ایفای وظایف زناشویی خودداری کند؛ مشروط بر اینکه پیش از استفاده از این حق، بهطور داوطلبانه وظایف زناشویی را انجام نداده باشد. این وضعیت که به حق حبس معروف است، در صورت احراز شرایط قانونی، مانع استحقاق نفقه نمیشود. بنابراین زنی که هنوز به خانه شوهر نرفته، الزاماً فاقد حق مطالبه نفقه نیست.
البته حق حبس با امتناع بدون دلیل متفاوت است. همچنین اگر شوهر مسکن مناسب فراهم نکرده باشد، رفتار خشونتآمیز داشته باشد یا ادامه زندگی برای زن همراه با ضرر قابل توجه باشد، بررسی عذر موجه و آثار آن نیازمند توجه به مدارک و شرایط پرونده است.
فرض کنید سارا با عقد دائم ازدواج کرده، اما به دلیل اختلاف درباره تهیه مسکن مناسب هنوز به منزل شوهر نرفته است. او اظهارنامهای برای اعلام آمادگی زندگی مشترک ارسال و سپس دادخواست مطالبه نفقه مطرح میکند. در این وضعیت، نفقه در هنگام عقد قابل بررسی است و دادگاه باید احراز کند که سارا آمادگی تمکین داشته، مانع قانونی یا عملی از سوی شوهر ایجاد شده و ادعای او با مدارک سازگار است. نتیجه پرونده به اثبات این موارد و نظر کارشناسی درباره میزان نفقه بستگی دارد.
مبلغ نفقه نرخ ثابت و یکسانی برای همه زنان ندارد و معمولاً با توجه به نیازهای متعارف، وضعیت اجتماعی و خانوادگی زن، محل زندگی و شرایط اقتصادی تعیین میشود. مدارک و اقدامات مفید عبارتاند از:
برای مطالبه نفقه میتوان از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست ثبت کرد. دادگاه خانواده معمولاً وضعیت زوجین را بررسی و در صورت نیاز موضوع را به کارشناس ارجاع میدهد. مطالبه نفقه جاری و نفقه گذشته ممکن است مطرح شود، اما میزان قابل مطالبه و امکان اثبات آن به دوره زمانی، وضعیت تمکین و دلایل ارائهشده بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل خانواده را ببینید.
نفقه در هنگام عقد در ازدواج دائم، اصل قانونی مهمی است و به برگزاری عروسی وابسته نیست. با وجود این، حق حبس، تمکین، عذر موجه، فراهم کردن مسکن و نوع عقد میتوانند نتیجه پرونده را تغییر دهند. پیش از طرح دعوا، بررسی عقدنامه، وضعیت مهر، مدارک تمکین و شرایط واقعی زندگی مشترک برای انتخاب مسیر درست ضروری است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل پایه یک دادگستری در اسلامشهر را ببینید.