آیا وراث میتوانند پس از فوت متوفی، نسبت خانوادگی یکی از اشخاص را انکار کنند؟ پاسخ این است که نفی نسب از سوی وراث بهصورت خودکار یا صرفاً با اعتراض به گواهی انحصار وراثت امکانپذیر نیست و باید با طرح دعوای مناسب، ارائه دلیل معتبر و رعایت قواعد قانونی اثبات شود. نتیجه پرونده به نوع نسبت، زمان طرح ادعا، وضعیت ثبت احوال، وجود یا نبود اقرار متوفی و دلایل ارائهشده بستگی دارد.
نسب ممکن است از طریق ازدواج، اقرار، اسناد سجلی یا سایر ادله قانونی احراز شود. اصل بر اعتبار شناسنامه و اسناد رسمی و نیز اعتبار نسبی است که مطابق قواعد قانونی شکل گرفته است. بنابراین، وارثی که مدعی بینسب بودن شخص دیگری است، باید نشان دهد چرا سند یا رابطه موجود با واقعیت حقوقی مطابقت ندارد.
موضوع نفی نسب از سوی وراث با اختلاف ساده درباره سهمالارث تفاوت دارد. اگر ادعا فقط این باشد که شخصی وارث نیست، ممکن است دعوای نفی وراثت یا اعتراض به گواهی انحصار وراثت مطرح شود؛ اما اگر اصل رابطه پدر، مادر یا فرزندی مورد انکار باشد، دعوا باید متناسب با همان رابطه و علیه اشخاص ذینفع طرح شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
دادگاه معمولاً مجموعه دلایل را بررسی میکند و هیچ دلیل منفردی در همه پروندهها نتیجه قطعی ایجاد نمیکند. مهمترین مدارک و قرائن عبارتاند از:
آزمایش DNA میتواند دلیل فنی مهمی باشد، اما معمولاً جایگزین بررسی سایر شرایط حقوقی، از جمله اماره قانونی ناشی از زوجیت و اعتبار اسناد سجلی، نمیشود. همچنین ادعای خانوادگی یا شنیدههای بستگان بهتنهایی برای از بین بردن آثار نسب کافی نیست.
نخست باید مشخص شود خواسته دقیق چیست: اصلاح سند سجلی، نفی ولد، اثبات یا نفی نسب، یا اعتراض به انحصار وراثت. سپس دادخواست از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و اشخاصی که از نتیجه دعوا اثر میپذیرند، باید طرف دعوا قرار گیرند. در بسیاری از پروندهها، سازمان ثبت احوال نیز به دلیل ارتباط با سند سجلی در رسیدگی حضور دارد.
مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته و مقررات صلاحیت تعیین میشود و ممکن است دادگاه برای بررسی اسناد، تحقیق محلی یا آزمایش ژنتیک اقدام کند. نفی نسب از سوی وراث بدون تعیین دقیق طرفهای دعوا یا بدون توجه به سوابق ثبتشده، ممکن است با قرار رد یا عدم استماع مواجه شود.
فرض کنید پس از فوت پدر، یکی از فرزندان ادعا کند فرزند دیگر، فرزند واقعی متوفی نیست و برای حذف او از ارث اقدام کند. نفی نسب از سوی وراث در این مثال فقط با شهادت یک عضو خانواده پذیرفته نمیشود. دادگاه شناسنامه، سند ازدواج والدین، اقرارهای متوفی و سایر قرائن را بررسی میکند و در صورت ضرورت، موضوع را به کارشناسی ژنتیک ارجاع میدهد. تا پیش از تصمیم قطعی، حذف شخص از ترکه یا تقسیم نهایی اموال بر مبنای ادعای یک وارث، اقدام مطمئنی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل را ببینید.
در نتیجه، نفی نسب از سوی وراث اقدامی استثنایی و وابسته به ادله و شرایط پرونده است. پیش از هر اقدام، باید نوع رابطه مورد اختلاف، اشخاص ذینفع، اسناد موجود و اثر احتمالی دعوا بر ارث و شناسنامه بررسی شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.