آیا نقد شدن مال مورد ضمانت باعث پایان تعهد ضامن یا بدهکار میشود؟ خیر، نقد شدن مال مورد ضمانت بهتنهایی تعهد اصلی را از بین نمیبرد و اثر آن به قرارداد، علت فروش یا تبدیل مال به وجه نقد و نحوه مصرف مبلغ بستگی دارد. اگر مال برای تضمین پرداخت دین در رهن یا وثیقه قرار گرفته باشد، وجه حاصل از فروش آن معمولاً باید در حدود طلب و هزینههای قانونی به بدهکار یا طلبکار اختصاص یابد؛ اما مازاد احتمالی، اصولاً متعلق به مالک مال است.
باید میان فروش با رضایت مالک، فروش اجباری از طریق اجرای تعهد و وصول وجه توسط طلبکار تفاوت گذاشت. در حالت نخست، مالک میتواند با توافق طلبکار مال را بفروشد و بدهی را بپردازد؛ در حالت دوم، فروش باید طبق تشریفات مرجع صالح انجام شود. صرف واریز وجه یا تبدیل مال به پول، بدون تعیین تکلیف بدهی، به معنای تسویه کامل نیست.
اگر مبلغ به اندازه کل دین باشد و طلبکار آن را بهطور معتبر دریافت کند، تعهد تا همان میزان کاهش مییابد یا پایان میپذیرد. چنانچه مبلغ کمتر باشد، اصل بدهی نسبت به باقیمانده پابرجا خواهد بود. همچنین اگر ارزش مال بیش از بدهی باشد، طلبکار حق تصاحب خودسرانه تمام آن را ندارد و باید حساب مبلغ دریافتی و مازاد روشن شود.
شخصی که مدعی پرداخت یا تسویه است، باید رابطه میان فروش مال و دین را اثبات کند. مدارک زیر میتواند در ارزیابی موضوع مؤثر باشد:
فروش مال به قیمت پایین، پرداخت وجه به شخصی غیر از طلبکار یا برداشت مبلغ بدون اجازه مالک میتواند موجب اختلاف مستقل شود. بنابراین، «نقد شدن مال مورد ضمانت» باید با اسناد مالی و نه فقط اظهارات شفاهی اثبات شود.
طلبکار مکلف است فقط در حدود طلب قابل مطالبه اقدام کند و مبلغ دریافتشده باید در محاسبه اصل دین، خسارت و هزینههای قابل مطالبه منظور شود. دریافت همزمان کل ارزش وثیقه و مطالبه دوباره همان دین، قابل ایراد است. در مقابل، اگر وجه حاصل از فروش هنوز به طلبکار پرداخت نشده باشد، صرف فروش یا توقیف مال الزاماً به معنای وصول طلب نیست.
ضامن یا مالک وثیقه نیز باید بررسی کند آیا اجازه فروش داده شده، فروش توسط مرجع مجاز انجام گرفته و مبلغ به حساب درست واریز شده است یا خیر. در صورت اختلاف، طرح دعوا یا دفاع مناسب به مفاد قرارداد، نوع مال، مالکیت و مرحله اجرای تعهد بستگی دارد.
فرض کنید «الف» بابت بدهی خود، خودرویش را نزد طلبکار بهعنوان تضمین قرار داده و بعد خودرو با رضایت او به مبلغ ششصد میلیون تومان فروخته شده است. بدهی قطعی در زمان فروش چهارصد میلیون تومان بوده و هزینههای قابل قبول نیز پنجاه میلیون تومان است. در این وضعیت، نقد شدن مال مورد ضمانت میتواند موجب تسویه بدهی تا سقف چهارصد و پنجاه میلیون تومان شود؛ اما درباره صد و پنجاه میلیون تومان باقیمانده باید به مالک خودرو بازگردد، مگر آنکه توافق معتبر دیگری وجود داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مشاوره رایگان را ببینید.
ابتدا باید قرارداد و گردش مالی بررسی و اظهارنامهای برای اعلام موضع و مطالبه حسابرسی ارسال شود. اگر وجه پرداخت نشده یا فروش برخلاف اختیار انجام شده باشد، مراجعه به مرجع صالح برای مطالبه وجه، اعتراض به عملیات اجرایی یا جبران خسارت ممکن است. عنوان دقیق اقدام به نوع سند، شیوه فروش و وجود یا نبود دستور قضایی وابسته است؛ بنابراین پیش از امضا یا طرح دعوا، بررسی اسناد توسط وکیل یا مشاور حقوقی توصیه میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شبانه روزی را ببینید.
نقد شدن مال مورد ضمانت نه همیشه به معنای تسویه است و نه خودبهخود مالکیت وجه را برای طلبکار ایجاد میکند. میزان بدهی، اعتبار فروش، نحوه وصول و وجود مازاد باید جداگانه احراز شود. مهمترین اقدام، نگهداری اسناد فروش و پرداخت و تنظیم توافق روشن درباره مبلغ نهایی تسویه است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.